Aurea Gemma <Gallica> 1.5-6 
Table of contents -- Next section -- Previous section -- Translation 
Main menu

[1.5] Archiepiscopus ad papam sic et per ista verba omnes subditi semper Romano pontifici: .E. reverentissimo domino ac patri suo sedis apostolice summo pontifici .H.1 Senonensis ecclesie minister licet indignus debitam cum subiectione reverentiam. Postea subiungat laudes ipsius hoc modo ad captandam benivolentiam eius:2 Quomodo Omnipotentis dispensatio vestram sanctitatem ad hoc constituit, ut falce inflexibili iustitie vitia resecet et virtutum germina plantet et causas omnium oppressorum iuste et misericorditer examinet! Idcirco ad vestram paternitatem omnes, qui paciuntur iniuriam, confugiunt et in conspectu vestre sanctitatis querimonias suas deponunt. Hic est enim fons misericordie, hic incorruptus tenor iustitie. Iuste igitur ad paternam mansuetudinem filii se conferunt, iuste ad vestram sanctitatem omnes|[60v]oppressi confugiunt, iuste oves a lupis sauciate ad pastorem respiciunt. Nostram igitur causam pater sanctissime diligenter attendite, eius sollerter veritatem discutite fletumque nostrum in gaudium convertite.3
.E.] .A. B      .H. Senonensis] .S. Remensis B      ecclesie] humilis add. B      hoc modo tr. B post eius      Quomodo] Quoniam B      Quomodo] Dei add. B      constituit] instituit B      iuste et misericorditer] iniuste B      examinet] secundum meritum add. B      in om. B      enim om. B      Nostram B: Vestram A      sollerter eius tr. B
[1.6] Post hec ad narrationem pedetentim accedat, in qua opus est brevitate, qua per acta valida inprimis dicat vel inducat argumenta, medio minus valida, in fine validissima. Quod enim dicitur ultimo loco, validius memorie infigitur.4 Deinde ad cardinales dirigat sermones eorumque|[8r] benivolentiam omnibus modis pariat et causam adversarii quantum potest deprimat. Ad ultimum suam causam summatim recolligat et argumenta valida repetat et sic artificiose causam suam terminet5 cum obsecratione. Hoc in omnibus litteris observandum est, in quibus querimonia continetur.
pedetemptim B      dicat vel inducat] introducat B      dicitur tr. B post loco      validius] tenacius B      sermones] sermonem B      dirigat tr. B ante eorumque      pariat] sibi add. B      summatim tr. B post ultimum

1 Hugo de Toucy, archbishop of Sens (1142-1168).

2 The legal complaint (querimonia, conquestio) partially sketched here in Aurea Gemma <Gallica> 1.5-6 follows, after a normal salutation, the structure of the classical forensic speech, as detailed in Rhetorica ad Herennium 1.4: exordium, narratio, confirmatio (argumentatio), confutatio, conclusio; only the divisio is lacking in the model querimonia; the part of the oration most likely to be dropped, which the Rhetorica ad Herennium places before the confirmatio as an indication of its contents. See also below, Aurea Gemma <Gallica> 1.10. -- Such consideration of forensic rhetoric is unique among the masters of the ars dictandi, at least until the publication of Boncompagno's Rhetorica novissima.

3 cf. Psalm 29.12. See also below, Aurea Gemma <Gallica> 3b.84.

4 For the disposition of the argument tactically weighted according to beginning, middle, end, see Rhetorica ad Herennium 3.8.

5 On the description of the oration's end, cf. Rhetorica ad Herennium 1.4: Conclusio est artificiosus orationis terminus.

***
© Steven M. Wight, Los Angeles 1998
Scrineum© Università di Pavia 1999