L. om. B ordinato] coronato B Iotensis] Leodiensis B ministra] minister B regum] regni B pietatis gloria] pietate B sint] sint gloriam B aram] ianuam B recedere] discedere B intenditur] sic prem. B permansit] pertinet Aac fuit om. B semperque pro] semper B incolumitate B si legi: se A om. B nichil] nil B nostris om. B Aurem] Aures B precibus] nostris add. B extendite] porrigite B
1
Cicero Pro Ligario 12, 35
(or here or
here):
spero
etiam te qui oblivisci nihil soles nisi iniurias. Perhaps the
proximal source is Lactantius Div. inst.
6.18.34 (PL
7.703A, CSEL 19.553): Denique Marcus Tullius contra suum
praeceptum, de quo paulo ante dixi [ie, at 6.18.15 (CSEL 19.548),
quoting De officiis 3.19, 76], oblivionem injuriarum in magnis
laudibus posuit. "Spero," inquit, "Caesar, qui oblivisci nihil soles, nisi
injurias." For later use of this passage cf. Alexander Neckam
In
Ecclesiasten 1.16 (Cambridge, Trinity College, R.16.4, fol. 165rb):
Reduco
ad memoriam Ciceronis laudem Iulium Cesarem commendantis, quem nichil asserit
oblivisci consuevisse preter iniurias and Peter of Blois De
amicitia Christiana (PL 207.894C) Cicero de laudibus Caesaris scribens:
"Nihil, inquit, nisi injurias oblivisci solet."
For Peter of Blois'
De amicitia Christiana cf. also M. DAVY
ed.
and tr.
Un traité de l'amour au XIIe siécle. Pierre de
Blois (Paris 1932). An edition of Alexander Neckam's In Ecclesiasten
(De naturis rerum 3-5) is being prepared by Christopher McDonough
(University of Toronto). For the transmission of Ligario,
see RICHARD
H. ROUSE and TADEUSZ
MASLOWSKI "The Manuscript Tradition
of Cicero's Post-Exile Orations. Part I: The Medieval History" Philologus
128 (1984) 60-104.
2 The following fragmentary model appears in its entirety, as a letter from Guido of Noyers, archbishop of Sens (1176-1193) to Phillip Augustus, king of France (1180-1223), in Peter of Blois Libellus de arte dictandi rhetorice: Cambridge, UL, Ms. Dd. 9. 38., fols. 115ra-121ra) at fol. 117rb-va. Peter's dependance on the Aurea Gemma <Gallica> is overlooked by MARTIN CAMARGO Medieval Rhetorics of Prose Composition: Five English Artes Dictandi and Their Tradition Medieval & Rennaisance texts & studies 115 (Binghamton 1995): edition of the Libellus 37-87. For a full exposition of Peter's use of the Aurea Gemma <Gallica>, see Peter of Blois' Libellus de arte dictandi rhetorice.
3 Louis VII, king of France (1137-1180).
4 Praxedes, abbess of Jouarre, who also appears below, Aurea Gemma <Gallica> 1.21. According to the list of abbesses in L'abbaye royale Notre-Dame de Jouarre (Paris 1961), she was active in 1151. L'Abbaye Notre-Dame at Jouarre is listed in JEAN-LOUP LEMAITRE Repertoire des documents necrologiques francais Recueil des Historiens de France, Obituaires, tom. 7 (Paris 1980) 644; I have not seen H. THIERCELIN Le monastere de Jouarre, son histoire jusqu'a la revolution (Paris 1861).
5 HEINRICH FICHTENAU Arenga. Spätantike und Mittelalter im Spiegel von Urkundenformeln (Cologne 1957) 72 traces the renewal of the ancient idea of a ruler's gloria in preambles to king Louis VII's 1149 charter for S. Genevieve, Paris (ed. TARDIF Monuments historiques 268 no. 505). Two years earlier, 5 June 1147, a papal privilege granted by Eugene III for the cathedral church of Paris expressed the same nexus: Quanto nobilis et gloriosa Parisiensis ecclesia pro sede regis Francorum extitit famosior... (JL 9072, PL 180.1234). See also the idea of glory expressed above, Aurea Gemma <Gallica>1.1.
6 The original source of this phrase Si res ita se habeat was in papal rescripts answering questions of law to 'bracket' facts already supplied by the petitioner, which facts the papal chancery could not verify. For discussion, see Boncompagno Tractatus virtutum §12 and several works by ERNEST PITZ, the latest being his Papstreskripte im frühen Mittelalter. Diplomatische und rechtsgeschichtliche Studien zum Brief-Corpus Gregors des Grossen (Sigmaringen 1989).
***
© Steven
M. Wight, Los Angeles 1998
Scrineum©
Università di Pavia 1999