The Alexanderlied
by Lamprecht the priest
ed. KARL KINZEL (Halle 1884)

 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 212 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266

 

[Straßburger recension; ca. 1170]

[Vorau, Stiftsbibliothek cod. 256; ca. 1150]

[1]    Daz liet, daz wir hie wirken, 
daz sult ir rehte merken. 
Sîn gevôge ist vil gereht. 
Iz tihte der paffe Lamprecht 
unde saget uns ze mêre,   [5] 
wer Alexander wêre. 
Alexander was ein listich man, 
vil manige rîche er gewan, 
er zestôrte manige lant. 
Philippus was sîn vater genant.   [10] 
Daz mugit ir wol hôren 
in libro Machabeorum. 
Elberîch von Bisenzun 
der brâhte uns diz liet zû, 
der hetiz in Walischen getihtit.   [15] 
Ih hân is uns in Dûtischen berihtet. 
Nieman ne schuldige mih: 
alse daz bûch saget, sô sagen ouh ih. 
   Diz lît, daz wir hî wurchen,  
daz sult ir rehte merchen.  
Sîn gevûge ist vil reht.  
Iz tihte der phaffe Lambret.  
Er tâte uns gerne ze mâre,   [5]  
wer Alexander wâre.  
Alexander was ein wîse man,  
vil manec rîche er gewan,  
er zestôrte vil manec lant.  
Philippus was sîn vater genant.   [10]  
Diz mugit ir wol hôren  
in libro Machabeorum.  
Alberîch von Bisinzo  
der brâhte uns diz lît zû.  
Er hetez in walhisken getihtet.   [15]  
Nû sol ich es iuh in dûtisken berihten.  
Nîman enschulde sîn mich:  
louc er, sô liuge ich. 
[2]    Dô Elberîch daz liet irhûb, 
dô heter einen Salemonis mût,   [20] 
in wilhem gedanken Salemon saz, 
dô er rehte alsus sprah: 
"Vanitatum vanitas 
et omnia vanitas." 
Daz quît: iz ist alliz ein îtelcheit,   [25] 
daz di sunne umbegeit. 
Daz hete Salemon wol versûht. 
Durh daz swar ime sîn mût. 
Er ne wolde niwit langer ledich sitzen, 
er screib von grôzen witzen,   [30] 
wande des mannis mûzicheit 
zô dem lîbe noch zô der sêle nit ne versteit. 
Dar ane gedâhte meister Elberîch. 
Den selben gedanc haben ouh ih. 
Ih ne wil mih niwit langer sparen,   [35] 
des liedis wil ih vollenvaren. 
   Dô Alberîch diz lît inslûc,  
dô heter ein Salemones pûch,   [20]  
dâ er ane sach  
vanitatum vanitas:  
daz ist allez ein îtelcheit,  
daz diu sunne umbegeit.  
Daz hete Salemon wol virsûht.   [25]  
Dar umbe swar in sîn mût.  
Er ne wolte niht langer ledec sitzen,  
er screip von grôzen witzen,  
wande des mannes mûzecheit  
ze deme lîbe noh ze der sêle niht versteit.  [30]  
Dar ane gedâhte Alberîch.  
Den selben gedanc hân ich.  
Unt ich ne wil mih niwit langer sparn,  
des liedis wil ich volvarn. 
 
 
[3]    Iz quît: rîchere kuninge was genûch: 
daz ne sagit uns aber nehein bûch 
noh neheiner slahte mêre, 
daz ie dichein sô rîche wêre,   [40] 
der in alten gezîten 
mit sturmen oder mit strîten 
ie sô manige lant gewunne 
oder sô manigen kuninc bedwunge 
oder sô vil herzogen irslûge   [45] 
unde andire fursten genûge, 
sô der wunderlîche Alexander. 
Ime ne gelîchet nehein ander. 
   Rîcher chunege was genûc:   [35]  
daz ne saget uns nehein pûch  
noh neheiner slahte mâre,  
daz deheiner sô rîche wâre,  
der in alten zîten  
mit sturme oder mit strîte   [40]  
î sô manec lant gewunne  
oder sô manegin kunic bedwunge,  
herzogen irslûge  
unde andere vursten genûge,  
sô der wunderlîche Alexander:   [45]  
im ne gelîchet nehein ander. 
[4]    Er was von Kriechen geborn 
und wart dâ ze kuninge irkorn   [50] 
und was der allirhêriste man, 
den Kriechen ze kuninge ie gwan. 
Ouh wâren kuninge creftich 
hêr unde mehtih 
ubir manige diet gwaldich,   [55] 
ir hêrheit manicfaldich; 
michel was ir wîsheit, 
ir list unde ir cundicheit, 
ir scaz was mêre unde grôz: 
ir ne wart aber nie nehein sîn genôz,   [60] 
di mit listen oder mit mehten, 
irin willen ie sô vollenbrêhten, 
sô aber dirre selbe man, 
umbe den ich diser rede began. 
   Der von Chrîchen was geborn  
unde wart dâ ze einem kunige irchorn  
unde was der allerhêrste man,  
den î Chrîhlant ze kunege gewan.   [50]  
Iz wâren ouh chunege creftic  
uber manec dît gewaltic,  
vil michel was ir sâlicheit,  
ir list unde ir kundecheit,  
ir scaz der was vil grôz:   [55]  
der ne wart nî neheiner sîn genôz,  
der mit listen oder mit mahten  
sînen willen î sô volbrâhte,  
sô der selbe man,  
umbe den ich is began.   [60] 
[5]   An eine andere rede wil ih nû vân.   [65] 
Salemon der was aleine ûz getân, 
der sih ûzir allen kuningen nam. 
Dô regina austri zô ime quam, 
unde si sîne wunder 
alle besunder   [70] 
rehte merken began, 
starke si dô undirquam; 
si sîne wîsheit 
und sîne grôze rîcheit, 
sîn fleisch und sîne vische   [75] 
und di zîrheit sîner tische 
unde sîn templum gesach, 
mit rehter wârheit si dô sprach, 
daz von mannis geburte 
frumiger kuninc nie ne wurde.   [80] 
Man mûstin wol ûz scheiden, 
wande Alexander was ein heiden. 
   Diser rede wil ich mich irvaren.  
Salemon der was ûz getân,  
der sich ûz allen kunegen nam.  
Dô diu frowe regina austri zû im kom,  
unde si sînen hof gesach,   [65]  
mit rehter wârheit si sprah,  
daz von mannes geburte  
nî sô frumer kunic wurte.  
Man mûste in wol ûz sceiden,  
wande Alexander was ein heiden.   [70] 
[6]   Noch sprechint manige lugenêre, 
daz er eines gouchelêres sun wêre, 
Alexander, dar ih û von sagen:   [85] 
si liegent alse bôse zagen 
alle di is ie gedâhten; 
wande er was rehte kunincslahte. 
Sulhe lugenmêre 
sulen sîn ummêre   [90] 
iegelîchen frumen man. 
Sîn geslehte ih wol gereiten kan. 
Sîn geslehte was hêrlîch, 
ubir al Kriechlant gwaldich. 
Philippus hîz der vater sîn,   [95] 
al Macedonien was sîn. 
Sîn ane der was ein gût kneht, 
ubir daz mere ginc sîn reht. 
Er was geheizen Omin. 
Wîten ginc der gwalt sîn,   [100] 
michil was sîn heriscraft. 
Vil manich volcwîch er vaht 
wider den kuninc Xersen: 
gewaldiclîche verwan er den 
unde vil ellenthafte   [105] 
mit sîner hercrafte. 
   Nû sprechent bôse lugenâre,  
daz er eines goukelâres sun wâre.  
Di ez imer gesagent,  
di liegent alsô bôse zagen,  
oder di es î gedâhten.   [75]  
Er was rehter cheiser slahte.  
Nimer geloube ez nehein frum man.  
Sînen vater ich wol genennen kan.  
Sîn geslahte daz was hêrlîch,  
ubir al Chrîchen was er gewaltic.   [80]  
Philippus hîz der vater sîn,  
al Macedonenlant was sîn.  
Sîn ane was ein gût kneht,  
uber al daz mer gî sîn reht.  
Er trûc eine tugentlîche maht.   [85]  
Awî wî manic volcwîc er vaht  
wider den kunic Xersen.  
Harte ellenthafte uberwant er den. 
[7]   Philippus der nam ein wîb, 
di trûch einen vil hêrlîchen lîb. 
Ih sagû, wî ir name was: 
si hîz di scône Olympias.   [110] 
Diu was Alexandris mûter. 
Di frowe hete einen brûder, 
der was ouh Alexander genant, 
ze Persien het er daz lant. 
Der was ein furste alsô getân,   [115] 
er ne wolde werden undertân 
nie neheineme kuninge; 
daz sagih û âne lugene: 
er ne wolde ouh ze neheinen zîten 
von sturmen noh von strîten   [120] 
nie neheine wîs geflîhen, 
swî ime sîne dinc dâ irgîhen. 
Er was ein tûrlîcher degen 
und wolde rehter herschefte plegen. 
   Philippus nam im ein wîp,  
si trûc einen frumeclîchen lîp.   [90]  
Ich sage iu, wî ir name was:  
si hîz die scône Olimpias.  
Daz was Alexanders mûter.  
Diu frowe hete einen brûder,  
der was ouh Alexander genant,   [95]  
ze Perse heter daz lant.  
Der was ein vurste alsô getân,  
er ne wolte neheinem kunige wesen undertân.  
Er ne wolte ouh nî ûz neheineme sturme geflîhen,  
swî im sîniu dinc dâ irgîngen.   [100]  
Er was ein tûerlîch degen  
unde wolte ouh rehter herscefte phlegen. 
[8]   Woldet ir alle nû gedagen,   [125] 
sô woldih û sagen 
von Alexandris geburte, 
wî diu gewurte: 
sîn mûter frowe Olympias 
zestunt dô si sîn genas,   [130] 
dô wart ein michil nôtfal: 
di erde irbibete ubir al. 
Der donre wart vil grôz. 
Ein starkiz weder nider gôz. 
Der himel verwandelôte sih   [135] 
und di sunne vertunkelôte sih 
und hete vil nâh irn schîn verlorn, 
dô Alexander wart geborn. 
   Nû wil ich iu sagen von Alexanderes geburte  
wî si alhî gewurte.  
Sîn mûter frow Olimpias   [105]  
ze den stunden dô siu sîn genas,  
dô wart ir ein vil michel nôtfal:  
diu erde erbibete uberal.  
Dô was der doner vil grôz.  
A wie starke daz weter ave gôz.   [110]  
Der himel der wandelôte sich  
unt der sunne verdunchelôte sich,  
er hete vil nâch sînen schîmen verlorn,  
dô Alexander wart geborn. 
[9]   Nû ne vereischetih ê nie noh sint 
alsus geborn nie nehein kint.   [140] 
Geloubit mir des ih û sagen: 
er gedeih baz in drîn tagen 
dan alle andere kint, 
sô si drîer mânede alt sint. 
Und alsime iht des gescach,   [145] 
daz ime ubile ze hugen was, 
sô sach er alse der wolf deit, 
alser ubir sînem âze steit. 
Daz ih von ime sagen, daz ist wâr: 
strûb unde rôt was ime sîn hâr,   [150] 
nâh eineme vische getân, 
den man in den mere sehet gân, 
und was ime ze mâzen dicke 
und crisp als eines wilden lewen locke. 
   Nû ne freiscit ich ê noh sint   [115]  
alsus geborn nehain chint.  
Gloubet mir des ich iu sage:  
der dêch baz in drîn tagen  
dan al ander chint,  
sô si drîer mânôt alt sint,   [120]  
unt alsô im ieht gescach,  
daz ime ubel ze hôren was,  
sô sah er alsô der wolf toet,  
sô er obe sîneme ezzen stêt.  
Daz ich iu von ime sage, daz ist wâr:   [125]  
strûb unde rôt was ime sîn hâr,  
nâh eineme viske getân,  
den man in dem mere mach vâhen;  
ez was ime ze mâzen dicke,  
grispe alsô lewen locke.   [130]  
 
[10]   Umbe sîn gesihte   [155] 
wil ih ûh ouh berihten 
unde rehte bescheiden: 
ein ouge was ime weiden, 
getân nâh einen trachen. 
Daz quam von den sachen:   [160] 
dô in sîn mûter bestunt ze tragene; 
dô quâmen ir freislîche bilide ingagene, 
daz was ein michil wunder. 
Swarz was ime daz ander, 
nâh einem grîfen getân.   [165] 
Daz sult ir wizzen âne wân. 
    Umbe sîn gesûne wil ich iuch bereiten:  
ein ouge daz was weithin,  
getân nâch eineme drachen.  
Daz chom von den sachen:  
dô in sîn mûter bestunt ze tragene,   [135]  
dô chômen ir freislîch pilide ze gegene;  
daz was ein vil michel wunder.  
Swarz was ime daz ander,  
nâch eineme grîfen getân.  
Alsus sagent die in ie gesâhen.   [140] 
[11]   Sîn hals was ime wol geschaffin, 
sîn brust starc und wol offin, 
sîne arme wâren ime von grôzer maht. 
Allis sînes mûtes was er wol bedâht.   [170] 
sîn bûch ne was ime nit ze lanc noh ze breit: 
vil wol daz deme jungelinge steit. 
Beide ubir vûze und ubir bein 
rîterlîch er ze tale schein. 
Unde ubir allen sînen lîb   [175] 
was er rehte hêrlîch. 
Daz sagih û zewâre: 
in sînen êristen jâre 
wôhs ime maht und der lîb sîn 
mêr dan einem anderen in drîn.   [180] 
   Sîn hals was ime wol gescaffen,  
sîn brust was ime wol offen,  
sîn arme wârin ime vone grôzer maht.  
Alles sînes mûtes was er wol bedâht.  
Sîn bûch ne was ime ze lanc noh ze breit: [145]  
a wie wole dem jungelinge daz stêt.  
Scône er ze tale wert scein  
peidiu uber fûz unt uber pein.  
Unt uber allen sînen lîp  
sô was er als êrlîh.   [150]  
Daz sag ich iu ze wâre:  
in sînem êrstem jâre  
sô wôss ime maht unt sin  
mêre den ainem andren in drîn. 
[12]   Nû hôret, wî er sih fure nam: 
swâ ein frumich rîter zô ime quam, 
den bôt er lîb unde gût 
unde ne karte neheinen sînen mût 
an neheinen tumben man;   [185] 
vil harte wol im daz gezam. 
Ime was sîn gebâre, 
alser ein furste wâre 
ubir alliz ertrîche. 
Ih sage û wêrlîche:   [190] 
die meistere, di er dô gwan, 
di wâren cunstige man. 
Si begunden in wîsheit lêren 
und zugen in ze grôzen êren. 
Si larten ime strîten   [195] 
und vermezzenlîchen rîten 
in sturm unde in volcwîch, 
sô daz is nie ne wart sîn gelîch. 
Der liste di er von in gwan, 
der wart er ên vil vornême man.   [200] 
   Nû vernemt, wie sich Alexander vur nam: [155]  
swâ sô ein frumich rîter zû zim chom,  
dem bôt er lîp unt gût.  
Er ne chêrte cheinen sînen mût  
weder an chint noch an tumben man;  
a wie wol den hêren daz gezam.   [160]  
Ime was ouch sîn gebâre,  
alser ein furste von allen landen wâre.  
   Die meister die Alexander ouch gewan,  
si wâren wol gerehte man.  
si begunden in wîsheit lêren   [165]  
unt zugen in zû grôzen êren.  
Si lêrtin in sturm unde volcwîc,  
sô des nie wart gelîch.  
Der liste der er dannen gewan,  
der wart er ein frumer man.   [170] 
[13]    Der êriste meister sîn 
der lartin kriechisch und latîn 
und scrîben ane pergemint. 
Noh dan was er ein lutzil kint. 
Und lartin vil manige bûch   [205] 
und andire wîsheit genûch. 
   Der êrste meister sîn  
der lêrtin chriechisch unde latîn  
unt pûchstabe sezzen an eineme perment.  
Noch tô was er ein lutzel chint.  
Unt lêrtin vil manich pûch   [175]  
und ander wîsheit genûch. 
[14]   Sîn meister, den er dar nâh gwan, 
der lartin wol mûsicam 
und lartin di seiten zîhen, 
daz alle tône dar inne gîhen,   [210] 
rotten unde der lîren clanc, 
und von ime selben heben den sanc. 
   Der ander meister, den er gewan,  
der lêrtin wol mûsicam  
unt lêrtin seitin ziehen,  
daz alle thôni dar in giengen,   [180]  
roten unt ouch der lîren chlanc,  
unt von ime selben heven daz gesanc. 
[15]    Der dritte frumete ime wole: 
er lartin allir dinge zale 
unde lartin al di wîsheit,   [215] 
wî verre diu sunne von dem mânen geit; 
unde lartin ouh di list, 
wî verre von den wazzeren zô den himelen ist. 
   Der dritte frumt ime harte wol:  
er lêrtin allir dinge zal,  
er lêrtin alle wîsseheit,   [185]  
wie verre der sunne von der mânin gêt;  
unt lêrtin ouch den list,  
wie hôch von dem wazzer zem himele ist. 
[16]    Der meister, den er dô gwan, 
was Aristotiles der wîse man.   [220] 
Der lartin alle di cundicheit, 
wî der himel umbe geit, 
und stach ime di list in sînen gedanc 
zerkennene daz gestirne und sînen ganc, 
dâ sih di wîsen veren mite bewarint,   [225] 
dâ si in dem tiefen mere varint. 
   Der vierde meister, den er gewan,  
daz was Aristotiles der wîse man.   [190]  
Er lêrtin al die chundicheit,  
wie der himel umbe gêt,  
unt stach ime die list in sînen gedanc  
zerchennen daz gestirne unt ouch sînen ganc,  
dâ sich die vergen mit pewarent,   [195]  
dâ si in dem tiefen mere varnt. 
[17]   Einen meister gwan er abir sint 
Alexander daz edele kint, 
der lartin mit gewêfene varen, 
wî er sih mit einem schilde solde bewarn,  [230] 
und wî er sîn sper solde tragen 
zô deme, dem er wolde schaden, 
und wî er den erkiesen mohte 
und gestechen, alsiz ime tohte; 
und alse der stich wêre getân,   [235] 
wî er zô dem swerte solde vân 
und dâ mite kundiclîche slege slân, 
und wî er sînen vîant solde vân, 
und wî er sih selben solde bewaren 
vor allen, di ime woldin schaden;   [240] 
und wî er sînen vîanden lâgen solde, 
di er danne untwirken wolde,  
und wî er zô den rîteren solde gebâren 
zô diu daz si ime willich wâren. 
   Ein meister gewan sint  
Alexander daz edele chint,  
der lêrtin mit gewâven faren,  
unt wie er sich mit eineme scilte solte bewarn, [200]  
unt wie er sîn spere solte tragen  
ze dem, dem er wolte scaden,  
unt wie er den erchiesen mahti  
unt gestechen, sô daz tohte;  
unt alsô der stich wêre getân,   [205]  
sô lêrtern zû dem swerte vâhen  
unt dâmit chundiclîchen slahen,  
unt wie er sînen vîant solde vân;  
unt lêrtin, wie er sich solte bewarn  
vor deme, der ime wolde scaden;   [210]  
unt wie er sînen fîanden lâgen solte,  
die er dâ dwingen wolte,  
unt wie er zen rîtern solti gebâren  
umbe daz, daz sim willich wâren. 
[18]  Der sehste bestunt in mit grôzen witzen [245] 
und lartin ze dinge sitzen 
und lartin, wî er daz irdêhte, 
wî er von dem unrehten beschiede daz rehte,    [248] 
und wî er lantreht bescheiden kunde   [250] 
allen den er is gunde. 
   Der sehste bestunt in mit wizzen   [215]  
unt lêrtin ze dinge sizzen  
unt lêrtin, wie er daz bedâhte,  
daz er von deme unrehti beschiede daz rehte,  
unt wie er lantreht bescheiden chunde  
allen den ers gunde.   [220] 
[19]   Umbe daz und vil manich ander 
alsus wart daz kint Alexander 
listic, gwaldich unde balt. 
Nû allir êrist was er zwelif jâr alt,   [255] 
alsô stêtich was ime sîn mût, 
durh alliz werltlîch gût 
ne wolder nie geliegen 
und niemanne betriegen, 
noh durh lieb noh durh leit   [260] 
geswachen di wârheit. 
Einem sînen meistere daz wol schein: 
den stîz er ze tale ubir einen stein, 
daz ime sîn hals in zwei brach, 
wander ime eine lugene zû sprah.   [265] 
Nû sprechent manige lugenêre, 
daz der sîn vater wêre. 
Vil ubile ih des gelouben mach, 
wander ime den hals in zwei brach. 
   Umbe diz unt umbe manech ander  
alsus wart daz chint Alexander  
beide listich unt geweltich unt balt.  
Dô alrêrst was er zwelf jâr alt.  
Alsô stâtich was ime sîn mût,   [225]  
umbe al wertlîch gût  
sô wolter nî nieht geliegen  
noch sich fone cheiner wârheit gezien.  
A wie wol einem sînem meister daz erschain:  
er stîz in ze tal uber einem stein,   [230]  
daz ime sîn hals enzwei brast,  
wande er im ain luge zû sprach.  
Nû sprechent bôse lugenâre,  
daz der sîn vater wâre.  
A wie ubele ich daz gelouben mach,   [235]  
wande er im sîn hals enzwei brach. 
[20]   Von Philippis stûte wil ih û nû sagen: [270] 
dar under was ein ros getragen. 
Daz ros daz was wunderlîch, 
irre und vil strîtich, 
snel und starc von gescafnisse. 
Des sult ir sîn gwisse.   [275] 
Iz hete unzallîche craft 
und ummâzlîche maht. 
Iz irbeiz di lûte unde irslûch. 
Iz was freislîch gnûch. 
Ime was sîn munt,   [280] 
daz wil ih û tûn kunt, 
als eime esele getân. 
Di nasen wâren ime wîte ûf geslân. 
Sîne ôren wâren ime lanc, 
daz houbit magir unde slanc.   [285] 
Sîne ougen wâren ime allir vare 
glîch eineme fliegindin aren. 
Sîn hals was ime lockehte, 
ih wêne iz wêre lewingeslehte. 
Ûf den goffen hâtiz rindis hâr,   [290] 
an den sîten liebarten mâl: 
sô Sarrazîn joh cristinman 
nie nihein bezzer ros gwan. 
   Von Philippus stûde wil ich iu sagen:  
dar under wart ein ros getragen,  
daz was wunderlîch.  
Iz was irre unt strîtich,   [240]  
snel unt ernisthaft,  
fon sîner gescephte joch von sîner chraft.  
Der munt was im als einem esele getân.  
Di nasen wâren ime wîte ûf geslân.  
Sîn ôren wârin im vil lanc,   [245]  
daz houbet mager unde swanc.  
Sîn ougen wârin im al der vare  
als eim flîgenten arn.  
Sîn hals was im lockehte,  
ich wâne ez wêre lewengeslehte.   [250]  
Ûf den goffen habtiz rinderhâr,  
an sînen sîten liebartes mâl:  
sô Sarrazîn noch christenman  
nichein pezzer ros gewan. 
[21]    Daz ros wart mit îsine gebunden, 
alse daz dâ tobit zallen stunden.   [295] 
Iz wart vor den kuninc Philippum geleit. 
Und als er vernam sîne gelegenheit, 
Bucival hîz erz namen. 
Daz dûhte si gût alle samen. 
   Daz ros wart mit îseren gebunten,   [255]  
alsô daz dâ tobet ze allen stunden,  
unt wart fur den chunich Philippus geleit.  
Unt als er vernam sîn gelegenhait,  
Buzival hiez erz namen,  
daz tûhte sie gût alle samt.   [260] 
[22]    Dô hîz man manigen starkin man   [300] 
daz selbe ros leiten dan 
und in einen marstal betûn, 
daz man dâ vor mohte gerûn. 
Zô ime ne torste nieman gân, 
wan der alsô hete getân,   [305] 
daz ime verteilet wart daz leben, 
den môse man deme rosse geben. 
   Man hiez daz ros in einen marstal thûn,  
daz si dâ fur mehten gerûn.  
Zû dem ros getorste niemen gên,  
wan umbe den ez alsô was getân,  
dem verteilet was daz leben,   [265]  
den mûse man dem rosse geben. 
[23]    Deme kuninge wart ein bote dô gesant  
von deme, der daz ros het erkant, 
und hîz iz sint baz bewarn,   [310] 
wande man solde dar an irvarn, 
weme nâh sînem lîbe 
sîn kunincrîche solde blîbe; 
und enbôt ime dâ bî, 
iz solde rehte derre sî,   [315] 
der iz allir êrist beschrite, 
wandiz noh diu nehein man ne gerite. 
   Dem chunige wart ein bote gesant  
von dem, dem daz ros was chunt,  
unt hiez ez paz pewaren.  
Er sprach, man solte ez noch an im ervaren,[270]  
wem des chuniges gewalt  
nâch sînem lîbe wurde fersalt.  
Er sprach: "Daz sol dem, derz alrêrst bescride,  
wandiz nie chein man ne gerite." 
[24]   Unde alse Alexander heim quam, 
di scrift er harte wol vernam, 
wîs was er zunmâzen;   [320]  
sîne meistere heter verlâzen. 
Dannoh ne heter nit vernomen, 
wî iz umbe daz ros was comen. 
Eines tages dô der jungelinc 
in der pelenze ginc,   [325] 
dô volgetime Vestian, 
der was ein edele juncman. 
Daz ros hôrter dô weien 
und tubilîchen schrîen. 
Vil starke er dô dâhte,   [330] 
waz daz wesen mohte, 
mit allen sînen sinne, 
wes wêre di freislîche stimme. 
Zô Vestiane er dô sprach: 
"Nû sage mir, waz daz sîn mach,   [335] 
daz mir schillit in mîne ôren 
und ne lâzet mih nit gehôren; 
iz gebârit freislîche. 
Sîn stimme di is gelîche 
einem freislîchem tiere."   [340] 
Dô antworte ime schiere 
Ptolomeus unde sprach: 
"Ih sage dir, waz daz wesen mach: 
iz ist ein ros freislîch. 
Ime ne wart nie nehein gelîch   [345] 
in alle kriechische lant. 
Bucival ist iz genant. 
Dîn vater hât iz în getân. 
Iz ne dorfte bezzer nie gegân 
under neheiner stûte."   [350] 
"Iz ne hât nieman in hûte, 
wandiz ist vil freislîch. 
Sîn stimme di ist eislîch. 
Iz irbîzit man und wîb. 
Nieman ne mach sînen lîb   [355] 
vor ime gesunt behalden, 
swes iz mûz gwalden.
   Unt als Alexander haim chom,   [275]  
al di scrift er wol vernam,  
wîs was er zummâzen;  
tô alrêrst heter sîne meister verlâzen.  
Des umbe daz ros was gesciet,  
des inhabt er noh tô vernomen nieht.   [280]  
   Eines tages als er ûffen der palenze gêt, ---  
Geste habt in dar gelait ---  
dô hôrderz ros waien,  
daz stunt in sîner tobeheit scrîen.  
Alexander sprach zen chinden,   [285]  
die mit ime uber die palinze gingen:  
"Ich ne weiz waz mir scillet inz ôre,  
ez ne lât mich nieht gehôren.  
Ich ne weiz wederz ein ros oder ein lewe det,  
wan ez dâ in beslozzen stêt."   [290]  
Btholomeus sprach zû dem chinde:  
"Hêre, iz ist Buzival, ein ros vil swinde.  
Daz hât iuwer vater în getân.  
Under der stût ne mohte nechein bezzer gegên."  
"Hêre, ez ne hât nehein marscalch in hûte.   [295]  
Wande ez erbîzet ubele unde gûte." 
[25]    Dô der hêre diz vernam, 
schiere er zô deme rosse quam. 
Dô sîn daz ros wart gware   [360] 
und er iz begunde ane stare, 
iz vergaz allir sîner maht 
unde woldime wesen dienisthaft. 
Iz knête fur in der nider 
und ne unsitete niwit sider.   [365] 
Ime worden sîne gebêre, 
alsiz des kindes vil wol gewone wêre.
   Unt diz Alexander vernam,  
niwiht er ne beite, ê er zû dem rosse chom.  
Er rief den chinden  
unt hiez im den sluzzel gewinnen.   [300]  
Ir neheiner getorste daz ros dâ fur ziehen,  
want sie alle vil ungerne dar în gingen.  
Alexander erzurnet daz,  
die tur er nider brach.  
Er hîz sie alle abe stân,   [305]  
er wolte aleine dar în gân. 
   Alsô Buzival gegen im ûz wolte varn  
unt ez Alexander ane begunde starn,  
ez erblûcte sich aller sîner maht  
unt wolte ime wesen dienesthaft.   [310]  
Ez chnîte fur im dar nider,  
ez ne gerûrthe sich ouch nimer sider;  
alsô chundeclîch was dem rosse al sîn gebâre,  
alsez des chindes wol gewone wâre. 
[26]   Er begundiz streichen, 
daz nieman geweichen 
ne mohte neheine wîs;   [370] 
wander was vil wîs: 
er ne legete zoum noh seil dar ane, 
er begreif iz in sîne manen. 
Ellenthaft was sîn gedanc: 
ûf den rucke er ime spranc.   [375] 
ûz dem marstalle er iz reit, 
daz was ein michil baltheit. 
   Alexander begunde dô streichen   [315]  
ein ros, daz nie nichein man begunde weichen,  
sô der nie seil noch zôm ane chom.  
Mit der mane erz nam.  
Er habet ellenthaften gedanc:  
ûfen sînen rucke er ime spranc.   [320]  
Ûzer deme gademe erz reit,  
daz was ein michel paltheit. 
[27]    Dô wart daz langer nit verdaget, 
dem kuninge wart dô gesagit, 
waz sîn sun hete getân.   [380] 
Der kuninc der spranc ûf sân 
und zehenzich sînes gesindes, 
er frowete sih sînis kindes. 
Di mêre er gerne vernam. 
Dô der kuninc dar quam   [385] 
und in Alexander vernam, 
dô tet er alsime wol gezam: 
er warf sih nider unde ginc. 
Vestian daz ros entfienc, 
alsiz Alexander wolde,   [390] 
mit einem breitele von golde 
mit gesteine wol beslagen. 
Sînen vater ginc er ingagen. 
Dô si zesamene quâmen, 
bî henden si sih nâmen.   [395] 
Ir rede wart vile minnesam, 
als ir hie mugit verstân. 
"Heil dir", sprach er, "sune mîn, 
mih dunkit, du salt kuninc sîn. 
Diu gwalt sî dir vil gerêt   [400] 
alsô verre sô mîn rîche gêt." 
Alexander sprach zestunt: 
"Vater, got lâze ûh sîn gesunt, 
allis gûtes ih û wol getrûwen. 
Got lâz ûh lange bûwen   [405] 
mit froweden ûwer rîche 
und ouh sêliclîche. 
Noh sult ir, vater, mih geweren 
eines dinges, des ih sêre geren: 
nû bin ih funfzehen jâr alt,   [410] 
daz hân ih rehte gezalt, 
und bin sô komen zô mînen tagen, 
daz ih wol wâfen mac tragen. 
Swer diheine tugent sol gwinnen, 
der sal is in sîner juginde beginnen,   [415] 
und swer dir zins sol geben, 
wil er iht derwider streben, 
der mûz en dir mit scanden 
senden von sînen landen 
und ouh lasterlîche."   [420] 
Dô ne wolde der kuninc rîche 
niwit langer beiten: 
er hîz daz kint bereiten. 
Waz sol ih mêr dar umbe sagen: 
er hîz ime wâfen vor tragen,   [425] 
sô man si under des kuninges gesinden 
allirbest mohte vinden; 
und verkore si Alexander, 
man gewunne ime aber ander.
   Ein pote îlte dem chunge daz sagen,  
er ne getorste es nieht verdagen,  
waz sîn sun hete getân.   [325]  
Ûf spranc der chunich sâ  
unt zehen zoch sînes gesindes,  
dô frout er sich sînes chindes.  
Di mêre er gerne vernam.  
Unt alse der chunich gegen im cham   [330]  
unt alsô in Alexander vernam,  
er thet als im wol gezam:  
er warf sich nider unde giench ---  
Vestian daz ros entfienc  
mit eime guldînen bridele ---   [335]  
unde giench sîneme vater gegene.  
Unt alsô si zesamene chômen,  
mit handen si sich nâmen.  
Ir rede was vil minnesam,  
als ir hie muget ferstân.   [340]  
"Heil dich", sprach Philippus, "sun mîn,  
mich tunchet, du solt chunich sîn.  
Der gewalt sî dir vil gereit  
alsô wît sô mîn rîch gêt."  
"Heil iuch", sprach Alexander, "fater mîn,   [345]  
got lâz iuch iemer sâlich sîn.  
Alles gûtes ich iu vil wol getrûwe.  
Vil lange mûzet ir iuwer rîche mit genâden bûwen."  
(Er chot:) "Fater, nû bin ich funfzên jâr alt,  
daz haben ich rehte gezalt,   [350]  
unt bin alsô chomen ze mînen tagen,  
daz ich wole wâfen mach tragen.  
Unt swer eigen tugent iemer sol gewinnen,  
der sal sîn in sîner jugende beginnen,  
unte seh er sich sculdich,   [355]  
niwiht versûmer sich."  
Der chunich ne wolte es niwiht beiten,  
er hîz daz chint bereiten.  
Waz mage ich iu sundere gesagen:  
er det im wâfen fur tragen,   [360]  
sô mans unter eines chuniges gesinden  
aller bezzest chunde finden;  
unt widerchurs Alexander,  
man gewunne im aber ander. 
[28]    Dô daz kint nâh rîterlîchen site   [430] 
wol gewêfent was und geriten, 
dô was er ein scône jungelinc. 
Si grûzten in alse einen kuninc. 
Er sprach, wes si gedêhten, 
daz si ime kuninges namen ane lehten,   [435] 
sô er kunincrîches nit ne hête, 
daz er sînen vinger ûf gesezte. 
   Unt alsô daz chint nâch dem site   [365]  
was wol gewâfen unt geriten,  
dô was er ein scôner jungelinc.  
Si grûzten in als ein chunich.  
Er sprach, wâ si des gedâhten,  
daz sim eins chuniges namen an leiten   [370]  
al die wîl, als er sô vil chunicrîches niuht hete,  
dâ er sînen vinger ûf geleite. 
[29]   Er sprach: "Woldet ir eine wîle gerûn 
unze ih eine tugint mohte getûn: 
an einen kuninc wil ih is beginnen,   [440] 
und mach ih den verwinnen 
und ih ime di crônen abe gezîhen 
und ûz den velde getûn flîhen, 
sô mugit ir mir kuningis namen geben 
al di wîle di ih leben."   [445] 
   Er sprach: "Woldet ir eine wîle gerûwen,  
unze ich aine tugent mahte getûn:  
an einem chunige wil ich es beginnen,   [375]  
unt mach ich den uberwinden,  
daz ich dem die chrôni abe ziehe  
unt ûz dem velde tûn geflîhen,  
sô muget ir mir chuniges namen geben  
alsô lange sô ich iemer gelebe."   [380] 
[30]   Ein kuninc was Nicolaus genant. 
Alexander fûr in sîn lant 
ze Cesaream vor die grôze stat. 
Dâ wart der rîcher kuninc entsazt, 
Alexander vaht ime den sige ane   [450] 
und fûrte di crônen mit ime dane. 
   Ein chunich was Nycolaus genant.  
Alexander fûr in sîn lant  
Cesaream fur die grôzen stat.  
Dâ wart der rîche chunich ensat.  
Alexander faht ime den sige ane,   [385]  
er fûrte die corône mit im dane. 
[31]    Dô er dô wider heim quam, 
ein vil leit mêre er vernam; 
des gwan er ungemûte: 
iz was sîner mûter   [455] 
sîn vater Philippus ab comen 
und hete ein ander wîb genomen, 
di was Cleopatra genant. 
Dô Alexander daz irvant 
und erz rehte vernam,   [460] 
vor sînen vater ginc er stân. 
Er sazte di crônen dô, 
di er Nicolaô 
hete geroubit, 
sînem vater ûf daz houbit.   [465] 
"Her vater, nemet diz ze minnen, 
daz ih mit sturme hân gewunnen 
unz ih mêr mac getûn; 
des habit ir êre unde rûm. 
Wene ein dinc, daz ih û clagen   [470] 
und in mînem herzen tragen, 
des hân ih vil swêren mût; 
ouh ne dunkit iz mir niwit gût, 
daz ir mîne mûter 
Olympiaden di gûten   [475] 
mir ze leide verlâzen hât 
und einen ubirhûr begât 
mit einen anderen wîbe. 
Ih swere û daz bî mîneme lîbe, 
swer disen rât hât gefromit,   [480] 
daz iz ime ze grôzen unstaten noh comet." 
Unt als er dô wider haim gesan,  
ein lait nûmâre er im vernam:  
sîn fater habet sich sîner mûter geloubet  
unt saz in foller brûtlofe.   [390]  
Er lîz die sîne mûter;  
die frowe diu hiez Cleopatra.  
   Alsô Alexander haim chom,  
er giench fur sînen fater stên  
unt nam die corône, die er mit samt ime dâ hete,   [395]  
sînem fater ers ûf sazthe.  
   Er sprach: "Fater, nement tiz mit minnen,  
daz ich mit sturme hân gewunnen,  
unze ich es baz mach getûn;  
des habet ir êre unde rûm.   [400]  
Wan eines tinges trag ich iu ubelen mût,  
daz tunchet mich ze newiht gût:  
daz ir mîne mûter liezet iuwers willen  
unt habet ein uberhûr gestellet.  
Ter rede willich nû gedagen,   [405]  
iuwer ezzen willich newiht fersagen.  
Nû wêwen sô mir die ougen, dâ ich mit kesihe;  
ich kedanche sîn allen den hie,  
die disen rât habent gefrumit,  
daz er niemer zêren chumt."   [410] 
[32]   Ein rîter hîz Lysias, 
der stolz und redehaft was, 
der was mit der brûte dar comen; 
des gwan er lutzelen fromen.   [485] 
deme was vil harte ungemach, 
daz Alexander sô irre sprach, 
und antworte ime smêlîche 
unde frevillîche. 
Des mohter gerne habin enborn;   [490] 
des gwan daz kint grôzen zorn. 
Einen guldînen naph grôz und swâr, 
dar ane stunden blachmâl, 
hete Alexander an di hande, 
den slûch er Lysiam vor di zande,   [495] 
daz si ime in di kele resen, 
und sprach: "Lâ dîne bôse rede wesen." 
   Ein rîter hiez Lisias,  
der stolz unt redehaft was.  
Dem was daz vil ungemach,  
daz daz chint sô erre sprach,  
unt antwurtim ein smâheit,   [415]  
alsô dicke der stolze man tût.  
Dô hete der chunich einen naff swâr,  
dâ an stunden guldîne plachmâl.  
Den habet Alexander ûf der hende  
unt slûg en Lisian fur die zende,   [420]  
daz sim in sîne chelen risin.  
Er sprach: "Lâ du dîn rede wesen." 
[33]   Philippus ûf di tabelen spranc, 
wande in sîn grôze zorn dwanc; 
der strît ime niht wol geviel.   [500] 
Dô trat er fur baz unde viel, 
daz ime sîn schenkel zebrach. 
Lasterlîchen er dô lac. 
In andirhalb fiel di brût. 
Dâ ne wart neheiner gâbe lût   [505] 
nieren nehein spileman. 
Wande dô iz alsô quam, 
daz der kuninc der nider viel,  [508] 
   Der chunich ûf fon der taveln spranch,  
wande in sîn zorn twanc;  
wan im der strît niweht wol geviel.   [425]  
Dô trat er vor unde viel,  
daz im sîn schenkel zebrast  
unt daz er âne tugent lach.  
Unt alsô der chunich der nider viel, 
Alexander sîn blût wiel,   [430] 
sîn zorn in der zû trûch, 
daz er mit tem swerte umbe slûch. 
Unt swer dâ wider wolte stân, 
der ne mohte im mit dem leben nieht engân. 
Ich ne freiscte nie den, der fernâme,   [435] 
war diu brût ie bechôme. 
Alexander gemâzet sich es tô 
unt giench sînem fater zû 
unt tete im hail sîn bain 
und brâht in unt sîne mûter in ein.   [440] 
[34]   Unde alsô daz was gendet, 
dô wart ein bôte gesendet 
unt sagete Philippus daz, 
daz er bewaren hîze baz 
sîne burch zô Antonia    [445] 
unt fûre dar mit her gâch 
unt nâme die burch in sîne gewalt; 
dâ wâren die rede manechfalt: 
es wâre der sezmanne wille, 
daz reiten sie under in stille,   [450] 
wie si sich fon ime gezugen 
unt in lasterlîche betrugen, 
unt si sich an dem besatten, 
der die burch for im behate. 
[35]   Unde alsô der chunich diz fernam,   [455] 
harte sêre er sîn erchom. 
Er woltes niht langer bîten: 
den sun hîz er dar rîten. 
Alexander sich besante. 
Wie stolzlîch er dar rante.   [460] 
Helde folk giench im nâh 
funf werbe zehinzoch. 
Einen sturm tet er mit listen 
unt gewan die selben veste. 
Fil frôlîche er widere ze lante chom,   [465] 
daz er neheinen scaden genam. 
[36]   Nû vernement, waz ich iu hie zele: 
fur dem chunige in dem sale 
dâ vant er boten Darios 
aines geweltigen chuniges,   [470] 
der den zins von sînem fater Philippus wolde enfân, 
wander Dario was undertân. 
Diz was Darios ter in Danigel stêt, 
der mit dem chriechiscen chunige streit. 
Diz was den Daniel slâfinde gesach   [475] 
in einem troume dâ er lach; 
dâ sah er fehten ainen boc unt ainen wider. 
Daz bezeichent die zwêne chunige sider. 
Daz Philippus den zins galt 
in Darios gewalt   [480] 
dannen uber manegen tach, 
daz was tem sune ungemach. 
Darius wart umbe den selben zins erslagen. 
Daz ich iu sal wâre sagen. 
[37]   Alexander spranc ûf al gerihte   [485] 
zû der boten gesihte. 
Des zinses er newiht galt. 
Ir hêren er bôslîch scalt. 
Er sprach: "Iuwer hêre ne hât anderes neheine frumicheit, 
wan daz er scaz uber ein ander leit.   [490] 
Er was ein harte tumb man, 
daz er zinses an uns gesan. 
Er ne wirt ime niemer gesant 
hinnen ûzer Chriechlant 
bî mînen zîten."   [495] 
Die boten hîz er rîten, 
ê si ersturben an der stund, 
daz sis ir hêren tâten chunt: 
alsô lange sô er des zinses neweht wolte enbern, 
er solt in sîn dâ haime wern   [500] 
mit alsô getâner mâze, 
er solte ime sîn houbet lâzen. 
Diz inbôt er ime alsô. 
Des wâren die boten riuwich unt frô: 
si wârn vil frô, daz si des lîbes genâsen,   [505] 
unt wâren harte riuwich, daz er ir hêren wolte verdwâsen. 
[38]   Unde alsô diz wart gendet, 
dô wart ein bote gesendet 
unt saget Philippus, waz man reit 
von ainer sîner untertâner diet,   [510] 
von sînen mannen ze Thelemône, 
daz sim unrehte wolten lônen 
der triwen, der er mit in hâte begangen. 
Si heten zeim anderen gevangen 
und wolten ummâze wider in stellen.   [515] 
Alexander nam sîne gesellen, 
frumeclîchen er dar reit, 
alsô dicke der stolze man det. 
In die burch er giench, 
den burcgrâfen er dar ûffe fiench,   [520] 
die bôsen er drabe stiez, 
die sînen er drûf liez, 
unt nam ir scaz unt gewant 
unt allez daz er dâ fant 
unt lêhnte alle sîne man   [525] 
mit dem daz er dâ gewan. 
Unt alser dô wider reit, 
dô begagent ime ein mêror arbeit: 
dâ widerreit ime Pausonias, 
der ein rîcher marcgrâfe was,   [530] 
unt fûrte die chunigin in sîne gewalt. 
A wie sêre ers dâ ze stede engalt. 
Daz was diu scône Olimpias, 
diu Alexanders mûter was. 
Sînen vater lie er thôtwunt.   [535] 
Daz wart ime dâ gitân rihte chunt. 
Alexander was ein helt frumeclîch, 
den schilt zuht er vur sich, 
unt alser ime was wol nâch, 
ûf rihte er sînen scaft,   [540] 
sprancde, dâr Pausoniam gesach. 
Durh sînen bûch er in stach, 
zû der erde er in warf. 
Er sprach: "Dis stîffaters ich niuht bedarf." 
[39]   Alexander sprach zû den gesinden   [545] 
unt hîz den marcgrâfen ûfpinden. 
Er fûrt in lemptigen in sîn lant. 
A wie siech er sînen vater vant. 
Der wunden er niuht genas 
die ime slûch Pausonias.   [550] 
Alsô Alexander heim chom, 
er giench fure sînen vater stân. 
Er sprach: "Vater, wil du iwet sprechen, 
du maht dich haizen rechen." 
Er sprach: "Sun, du heiz in slahen."   [555] 
Daz was vil schiere getân. 
Dar nâch uber ummanegen tach 
Philippus dâ tôt lach. 
[40]   Unde alsô Philippus was begraben, 
dô wart Alexander ze chunige erhaben.   [560] 
Starche wôss ime sîn gewalt, 
dô alrêrist was er zwainzec jâre alt, 
daz er mit listen unt mit mahten 
sîn rîche wol berihten mohte. 
Ich sage iu, wie ers began.   [565] 
Er nam sîn aller getriwisten man, 
die ime ze sîner nôte 
ie wâren einmûthe. 
Er sprach: "Hêren, wir ne haben niuht ze bîtene, 
wir mûzen her laiten   [570] 
Chriechlande zêren; 
dar an gedenchent, hêren, 
daz man ie uber unser lant 
die aller thûriste chunege vant. 
Des lâzen wir die enkelten,   [575] 
die uns den zins hiezen kelten 
hundert jâr unde mê, 
daz in ze laster ergê, 
daz wir des zinses werden lôs. 
Swer dâ wil snellez ros,   [580] 
beidû wâfen unde gewât, 
des thûn ich ime alles gûthen rât 
ân alle sîne arbeit. 
Swer noch mit mir bestêt, 
deme teilich lîb unte gût   [585] 
unde trage ime imer willigen mût." 
Unde als er diz gesagete, 
ir nehein langer dagete, 
si sprâchen alle mit ainer zungen: 
"Got behûte uns disen chunich jungen,   [590] 
daz er mit genâden vil lange mûze leben in sînem rîche. 
Sô wê dem, der ime geswîche." 
[41]   Er hiez dô gebieten herrevart 
alsim dô gerâten wart; 
dar zû was ime vil liebe.   [595] 
Er sante boten unde briefe 
ze Chriechen unde ze Mazedôn; 
den bôt er den starchen lôn. 
Ze Kalabre er enpôt, 
daz sim hulfen zû der nôth.   [600] 
Ein stat heizet Nicomedias, 
dâ sancte Pantaleon gemarteret was. 
Die fûrin sîne hervart mit manegem helide, 
tûsent brâhten sie ime ze helfe. 
Dô hîz er uber lant gebieten   [605] 
mit trô joch mit miete, 
daz sime ze helfe chômen, 
alsô sie sîne nôte vernâmen, 
unde swem daz versmâte, 
daz er sîn houbet verlorn hête.   [610] 
[42]   Vil êrhaft er sîn gerête scûph 
des tages, dô er sich ûz hûb. 
Sibenzech tûsent was sînes hers, 
daz schiphet er uber ain ende des mers, 
unde hiez den zins dâ enphân.   [615] 
Daz was wider Dario getân. 
er fûr dannen in Sicilienlant 
unde ferweltigôt alle die er dâ vant 
unde tete sie s:wergen herrevart; 
daz sîn vater nie erwarph.   [620] 
Alsus mêret er sîn her 
unde schiphte sich dâ uber mere 
unde fûr ze Itale wart 
unde verlie sich an die scarphen swert. 
[43]   Unde alsô die Rômêre daz fernâmen,[625] 
a wie êrhapte sie im ze gegene chômen. 
Sie brâhten im ze der stund 
silbers hundert thûsint funt 
unde einen mantel alsô edele, 
sô chunich under dieseme himele   [630] 
von phelel noch von gimme 
nie neheinen mohte gewinnen; 
unt eine chorône diu was al rôt golt; 
alsus macheten si in den chunich holt. 
Diu gâbe was ime dancnâme,   [635] 
des lobet er die gûten Rômâre. 
[44]   Zehen hundert er mit ime nam 
dôr von Rôme dar chom, 
unde fûr zen Africanen 
den Darios undertânen.   [640] 
Mit gewalte reit er dâ durch 
ze Kartagine in die burch. 
Die burgâre tâten ime die sicherheit. 
Vil lutzel er mit ime reit; 
wande si in ummûth wâren   [645] 
wider Rômâre die mâren. 
[45]   Dannen wurden sîne boten gesant 
uber al Meridienlant, 
dannen in Bethaniam 
unde dannen in Galatiam.   [650] 
Kartanensen er enbôt, 
<...> 
sie ne chômen unt wurden ime undertân, 
er hiez si alle an daz crûce slahen. 
[46]   Unde als si daz vernâmen,   [655] 
newiht langer si ne wâren, 
si chômen al gerihte 
zû des chuniges gesihte. 
Sie brâhten silber unde golt 
unde macheten in den chunich holt.   [660] 
Er ne wolte ir goldes newiht enphâhen, 
er bestunt sie mit genâden. 
Wande si dûhten in frumich unt balt. 
Er nam er ein thûsint in sîne gewalt 
unt fûrti sie in Egypto allesamt   [665] 
unde stifte dâ zêren sînes namen 
eine burch, diu wart nâh im genant. 
Er erfûre al diu lant, 
er ne gesâhe niemer neheine stat, 
diu zû ir mohte werden gezalt.   [670] 
[47]   Babilonia ne wart nie sô wît, 
sô man sie noch ane siht. 
Troja ne mohte sich zir niht gemâzen. 
<...> 
A waz Gapadotia gebrach,   [675] 
daz si wâre alsô vast! 
Pede noch Kartagô 
ir newedere was sô. 
Rîcher was disiu burch noch 
danne Rôme oder Antioch.   [680] 
Alexandria si hiez. 
Sînen namen er drinne liez. 
Dannen er durch daz lant brach. 
Er tede ein michel ungemach. 
Er was Dario gram.   [685] 
Er stôrte Galileam. 
Dâ wart in Neptalimlant 
al ferhert unde ferbrant. 
Alsô tet er Zabulon, 
die rîchen burch Naason.   [690] 
Er zestôrte Samariam. 
Alsô tet er Syriam. 
Diz was dâ Naaman inne was, 
der von der miselsuhte genas. 
Er zestôrte ouch Bethuliam,   [695] 
dâ Judith Holofern sîn hôbet nam. 
Unde zestôrte ouch judeisc lant. 
Dar nâch wart Jerusalem ferbrant 
unde Bethlehem diu dâ bî stêt. 
sô niemen mit ime streit,   [700] 
al biz er Tyre zû treib. 
A waz ime dâ helede tôt peleib! 
[48]   Tyre was ein stat grôz, 
daz mere si alle umbeflôz. 
Dâ wârn die mûre harte   [705] 
von quâdrestein geworhte, 
mit îserenen spangen 
was al daz werch befangin, 
unde dâ zû morter unde blî, 
wie mehte siu vester sîn.   [710] 
Drî wâren der mûre, 
umbe waz solte si daz gût vertûren. 
Daz golt sie ne hâlen: 
sie thâten die turne mâlen, 
daz daz rôthe golt dar ab schein   [715] 
gemûseth oben an den stein. 
Dan zwiscen gingen de bogen, 
si wâren al mit golde bezogen. 
Die turne stunden vil nâch, 
wît was der hof dâ.   [720] 
Vil grôz scade daz was, 
daz si Alexander zebrach 
durch sîn ubermûtecheit. 
Siu was einer mîle breit. 
Er ne waiz in anders neheine scult,   [725] 
niewan si wâren einem chunige holt: 
daz was Darios rex Persarum, 
deme sie undertân wâren. 
[49]   Nû vernemet ouh ein ander:  [959] 
zô zin sante Alexander   [960] 
und hiez sînen knehte 
sagen in vil rehte, 
ob si in ze kuninge wolden entfân 
und ime werden undertân 
und ime geben in sîne hant   [965] 
di burc unde daz lant: 
er wolde si lâzen leben 
und woldin mit êren geben 
und mit gnâden lâzen 
und faren sîne strâze.   [970] 
Ob si des nit ne wolden, 
er sagetin, daz er solde 
ir lant zevôren 
und ire stat zestôren 
unde nemen in allen daz leben,   [975] 
ob si ime wolden widerstreben 
mit siheiner gwalt. 
Dô wâren dar in helede balt. 
Dô si di rede vernâmen, 
ze samene si quâmen.   [980] 
Zô Alexandro si santen, 
wande si sîn niht nerkanten, 
unde hiezen ime sagen, 
er mohte gerne gedagen, 
wande si sîn niht neforhten   [985] 
und ze nihte ne bedorften. 
Doh trûgen si ime willigen mût 
und gâben ime gerne ir gût, 
ob erz wolde durh minne. 
Sus sprâchen si dar inne.   [990] 
   Nû vernement ouch ein ander:  
zû zin sante Alexander   [730]  
unt sprach, ob si in ze chunige wolten entfân  
unde ime wesen undertân  
unde die burch gâben in sîne gewalt.  
Dâ saz inne vil manec helt,  
die alle wider zim santen,   [735]  
wande si sîn niewiht bechanden.  
Sie sprâchen, daz sie in niene forhten,  
noch si sîn ze niehte bedorften,  
wan sie trûgen ime willigen mût  
unde gâben ime gerne durch minne ir gût.   [740]  
 
[50]    Dô der bote wider quam 
und in Alexander vernam, 
und er ime gesagete rehte, 
waz ime di gûten knehte 
ûz von Tyren enboten,   [995] 
von zorne begunder roten 
vor ungemûte er nider saz; 
bî sîme lîbe er sih vermaz, 
iz gienge in allen an den leben, 
daz si ime torsten widerstreben.   [1000] 
Er solde sih wol gerechen 
unde ir stat zebrechen. 
Unt alsô dise boten wider chômen,  
vernement, wie in Alexander vernâmi:  
mit zorn er der nider saz;  
bî sînem hals er sich vermaz;  
er sprach, ez en solte sîn porlanch   [745]  
er wolte si hân âne ir allir danch. 
[51]    Dô nam er sîner fursten drî --- 
ih ne weiz niht, wî ir name sî --- 
und sante si wider in die stat   [1005] 
und hîz den besten sagen daz, 
war si ir wîsheit tâten, 
daz si in versmâten, 
der Rôme mit sîner craft 
under sih hête brâht,   [1010] 
und alle kriechische lant 
hête in sîner hant. 
Wes si wolden wênen, 
durh waz er dare quême, 
daz si sih baz bedêhten.   [1015] 
si ne kanten in nit rehte. 
Er wolde mit sînen knehten 
ir starke stat irvehten 
und iz ne soldin niemer gefromen, 
iz solde in unrehte comen,   [1020] 
si ne wordin ime undertân. 
Nû vernemet, wî iz dô quam: 
dô di boten în quâmen 
und di burgêre vernâmen, 
waz di boten sageten,   [1025] 
nit langer si ne dageten, 
di boten si vingen, 
schiere si sie verhingen. 
   Dô nam er sîner fursten drî ---  
ouch ne waiz ich, wie ir name sî ---  
unt sante si dar widere in die stat  
unde hiez den altsten sagen daz:   [750]  
war sie ir sin thâdin,  
daz si den chunich fersmâten,  
der Rôme mit sîner crapht  
unt al Chrîchen under sich hiete brâht.  
Unt alsô die boten fur chômen   [755]  
unt die burgâre ir rede vernâmen,  
si thâden stolzen liuten gelîch  
unde hingen sie alle ûf ein zwîch. 
[52]    Dô daz mêre ûz quam 
und iz Alexander vernam,   [1030] 
dô gwan der helt gût 
eines zurnigen lewen mût. 
Dô hîz er sîn here 
mit schiffen varen in daz mere 
und hîz di burg al umbevân.   [1035] 
daz wart schîre getân. 
Und alse die Tyrêre 
vernâmen dise mêre, 
dô schûfen si ir were 
wider daz creftige here   [1040] 
in der burh innen 
und giengen an di zinnen. 
Alexander trûch in ubelen danc: 
mit sturme er si sêre dwanc. 
Und di dar inne wâren,   [1045] 
daz sagih û zwâren, 
di werten ire selede 
alse tûrlîchen helide 
und vohten sêre her ze tale. 
Ih wil û sagen ir zale:   [1050] 
man zalte si dâ zestunt 
mê dan an hundrit tûsunt. 
Des geloube swer sô wile. 
Si irslûgen sô vile 
Alexandris heris,   [1055] 
daz di unden des meris 
von dem blûte wurden rôt. 
Der wint der tet in starke nôt, 
wander vil stark was, 
der selbe der dâ Boreas   [1060] 
in den bûchen heizet, 
und di aller meist reizet 
daz mere mit den unden. 
Der schiffe slûch er ze grunde 
vile, daz si versunken   [1065] 
und di lûte dar in vertrunken. 
Vil manic ouh dâ irslagen lach. 
Dô Alexander daz gesach, 
des sturmes hîz er abe stân 
und hîz balde wider gân   [1070] 
di schif in di habe, 
ob ih rehte vernomen habe. 
   Nû beviench Alexander die burch mit here  
mit den scephen in dem mere.   [760]  
Mit sturme er sie starche dwanc,  
er drûg in ubelen gedanc.  
Si werten sich vone prîse wole.  
Der werlte ne was nehein zal,  
der in der burch was   [765]  
zwainzech thûsent unde baz.  
Alsô vil sclûgen si ime sînes hers,  
daz die unde des mers  
von dem plûte wurden rôt.  
Der wint tet in vil nôt,   [770]  
daz sîner scephe ein hundert versunchen  
unt sîne helde all ertrunchen.  
Dô Alexander daz gesach,  
daz ir alsô vil thôt lach,  
des sturmes hiez er abe stân,   [775]  
er thete die sceph wider in die habe gân. 
[53]    Dô clagete Alexander 
mêr dan sihein ander 
sînen scaden grôzen,   [1075] 
sîne liebe wîcgenôze. 
Doh môser getrôsten sih 
des scaden ummâzlîch, 
wander was ein listich man: 
vil grôze boume er gwan   [1080] 
und hîz si ze samene spannen 
von kundigen zimbermannen 
und hîz si mit steinen fullen. 
Daz was an sînen willen: 
swanner iz gefulte vollen hôe,   [1085] 
daz er sîn ebinhôe 
dar ûf zô den turmen brêhte 
und lange boume dar abe rihte, 
di ûf di zinnen mohten gân. 
Mit nîde wolder si bestân.   [1090] 
   Alexander bedâhte sich  
des schaden ummâzlîch.  
Er was ein listich man,  
grôze poum er gewan   [780]  
unde thede die zesamene spannen  
von chundigen zimbermannin  
unde hiez daz mit steinen vullen.  
Daz was an sînem willen:  
swane er sîn ebenhôch zem turne brâhte,   [785]  
daz er lange poume darabe rihti,  
die der zû den zinnen mahten gân.  
Er wolte sie mit nîde bestân. 
[54]   Eilif tûsint von sînen here 
santer nâh boumen von den mere 
und hîz di boume vellen 
und berchfride stellen 
ûf einen berch, heizet Lybanus,   [1095] 
dâ ûf stêt manic cêdrus. 
Lybanus in Arabien stêt, 
dâ der Iordanis ûz gêt. 
Lybanus ist ouh der selbe walt, 
den der kuninc Salemon galt,   [1100] 
wider einen kuninc, der hîz Hyram. 
Dem gab er halb Galileam, 
wandime di boume wol gevielen 
ze zimbrin und ze kielen, 
ze balken und ze sûlen.   [1105] 
Man saget, daz holz gefûlen 
ne muge niemer mê 
durh regen noh durh snê. 
    Einluph tûsint santer sînes hers  
nâch den poumen uber mer   [790]  
unde hiez die poume vellen,  
er wolte perfrit stellen,  
ûf einen perc, heizet Libanus,  
dâ stêt ûf manch cêdrus.  
Diz ist Libanus der in Arabien stêt,   [795]  
dâ der Jordan ûz gêt.  
Diz ist noch der selbe walt,  
den der chunich Salemon galt  
wider einen chunich, der hiez Hiram.  
Er gab ime halb Galileam,   [800]  
wande im die poume wol gevielen  
ze zimber unde ze chielen.  
Si nerfûlent ouch niemer mê  
weder durh regen noch durch snê. 
[55]    Dô Arabes daz befunden, 
di Tyro gûtis gunden,   [1110] 
nit langer si ne twalten: 
di iren walt falten, 
unsamfte si ane quâmen, 
ein phant si in nâmen 
und irslûgen ir dâ zestunt   [1115] 
mêr dan ein dûsunt. 
Dô Alexander daz vernam, 
vier dûsint er dô nam 
ûz von sînen here. 
Daz ander lîz er bî dem mere   [1120] 
und beval iz zwein fursten, 
di iz wol bewaren tursten, 
di er mit ime brâht hatte. 
Der einer hîz Glatte, 
der ander was Perdix genant,   [1125] 
den bevalch er mit sîner hant 
di er dâ wolde lâzen, 
unde vôr dô sîne strâze 
hin zô den walde 
vil wunderlîchen balde   [1130] 
und bewarte sîne holden, 
di ime dâ zimberen solden 
ebenhô und berchfride, 
di behûtter mit fride 
biz daz werc bereitet wart.   [1135] 
Dô karter an di widervart. 
   Nû de Arabati alsô daz befunden,   [805]  
die Tyrin wole gûtes gunden 
newiht langer si nenthwalten:  
die den forst valten,  
si nâmen ein ungezogenlîch phant  
unt erslûgen ein tûsint.   [810]  
Dô Alexander daz vernam,  
vier tûsent er nam  
des hers, daz er noch dô habete.  
Ein herzoge hiez sich Gracto  
unde ein ander der was Perdix genant,   [815]  
den bevalch erz gesez in die hant  
unde fûr dô selbe ûz  
ze dem berge Libanus,  
unde bewarte sîne holden,  
die dâ zimberin solten,   [820]  
biz iz alliz gereite wart.  
Dô nam er die widervart. 
[56]   Alle di wîle dô Alexandris here 
nâh den boumen fûr von dem mere, 
dô wurden di Tyrêre 
di rîchen burgêre   [1140] 
beide stolz unde balt. 
Si ranten ûz mit gwalt. 
Starke si sih râchen, 
ein castel si zebrâchen 
undir Alexandris man.   [1145] 
Stolzlîche hûben siz an 
eines morgenis frû 
mit fûre giengen si ime zû. 
Si slûgen unde viengen, 
swaz si ir begiengen.   [1150] 
Swem des bedûhte, 
daz er untflîhen nit ne mohte, 
der sencte sih an der stunt 
nider an des meres grunt. 
Vor wâr ih û daz sage,   [1155] 
daz man si in allem dem tage 
nie nîren gesach, 
biz man di gruntfeste brach: 
dô vant man si an des meres grunt. 
Di quâmen wider ûz gesunt.   [1160] 
   Nû was Alexander mit here  
nâch den poumen uber mere.  
des wurden die burgâre stolz unt balt.   [825]  
Si ranten ûz mit gewalt.  
Ubirmûtechlîche si sich râchen,  
ein castel si im zebrâchen.  
Eines morgens frû  
mit fiure gingen sime zû   [830]  
unde sclûgen unde fiengen  
alle die si drûffe begiengen.  
Noch mag ich iu sagen mêre:  
si besencten sich in den sê,  
daz man si in allem tage niene sach,   [835]  
ê man die gruntfeste zebrach.  
Sie sancten sich in des sêwes grunt  
unt chômen after ûz wider gesunt. 
[57]    Dô daz castel zebrochen wart, 
dô hûb sih dâ ein sturm hart. 
Dâ wart michel gedôz. 
Dâ was der strît vil grôz, 
dâ si volgeten den vanen.   [1165] 
daz wart sêre ze banen 
dem, der iz mit dem lîbe galt. 
An zwei hundrit wurden gezalt, 
di den lîb dâ verlorn 
und den bitteren tôt corn.   [1170] 
Di dâ lâgen irslagen, 
daz wil ih û wêrlîchen sagen, 
di wâren Alexandris man, 
alsih mich versinnen kan. 
Di von Tyre schieden dannen   [1175] 
gesunt mit irn mannen, 
vil lutzil ir tôt bliben. 
Stolzlîche si triben 
di Kriechen von der vesten. 
Dô was dâ den gesten   [1180] 
gescadit vil sêre. 
Dô êrist quam ir hêre 
ze strîte harte wol gare 
mit einer gewâfinder schare. 
Dô entwichen ime di gaste   [1185] 
in di burch vaste. 
   Unde alsô daz castel was endwart,  
dô hûb sich ein sturm hart   [840]  
von den herzogen zwein.  
Dô beleib der burgêr nie nechein.  
A wie maneger des sturmes enchalt;  
ze zwain hundert wâren sie gezalt,  
die dâ thôt piliben,   [845]  
al dâ sis von den porten triben.  
Dâ wart in gescadet vil sêre.  
Dô alrêrist chom ir hêre.  
Owê daz Tyre dô niht genas,  
alsô wol ir begagent was.   [850]
[58]    Dô Alexander sih bedâhte, 
waz er getûn mahte, 
er hîz insamt heften 
di schif mit manniscreften.   [1190] 
Er hîz si starke spannen 
mit îsenînen lannen 
ein benebin daz ander. 
Ouch hîz Alexander 
di schif mit hûten bezîhen,   [1195] 
daz di unden dar în nit ne gîen. 
Des nam man gûte goume. 
Von den langisten boumen, 
di si ieren hatten, 
berchfride si dar ûf sazten   [1200] 
und tribin si zô den zinnen. 
Alsus wolder gewinnen 
Tyrum di hêre stat. 
Di dâ bî dem mere lach. 
   Nû willich sagen allen, die des niene chunnen, 
wie Tyre wart gewunnen. 
Alexander chom mit grôzer chrefte 
unt tet sceph zesamen hephten 
imer zwai unt zwai neben;   [855] 
unt hîz den îsrîne pente geben, 
unt tet die mit hûten alsô uberziehen, 
daz die unden dar în niene giengen. 
Perfrit dar ûff si sazten 
von den aller lengisten poumen, die sie habeten,   [860] 
unde triben si zû den zinnen. 
Alsus wolten si die burch gewinnen. 
[59]    Diz sult ir rehte merken:   [1205] 
dô hîz er starc gewerke 
machen ûffe schîben 
und zô der stat trîben 
und hîz di mûren howen 
mit stehelînen gezowen.   [1210] 
Dô irhûb sih ein sturm grôz. 
Starke man warf unde scôz 
von den einen zô den anderen. 
Sêre mohtes deme wunderen, 
der ie diheinen sturm gesach.   [1215] 
Von der werlde, di dâ tôt lac, 
wart daz mere al ein blût. 
Des wôhs Alexandro sîn mût, 
er bestunt si mit nîde. 
Von den berhfriden,   [1220] 
di wâren hôer dan di turme, 
dô bestunt er si mit sturme. 
Dâ wurden di scônen swibogen 
in daz wazzer gezogen 
und di gemôseten steine.   [1225] 
der mûren brach dô eine 
Alexander und di geste, 
di dâ was di beste. 
   Der chunich hiez die mûre hauwen 
mit stêliner gezowe. 
Dâ hûb sich ein sturm vil grôz.   [865] 
A wie man warf unde scôz 
von den ainen zen andern, 
daz alle die mahte wundern, 
die ie dechainen sturm gesâhen. 
Von der werlte, diu dâ tôt lach,   [870] 
sô wart daz mere allez ein blût. 
Des wôhs dem chunige wol sîn mût, 
er bestunt sie mit nîde. 
von den perfriden hiez er sie trîben. 
Die wâren hôher danne die turni.   [875] 
Daz tet er in ze zorne. 
Dâ wurden die schônen turne mit den bogen 
in daz wazzer gezogen, 
unt brâchen dâ der besten mûre eine, 
die ie burch gewan deheine.   [880] 
 
[60]    Dô si zer anderen mûren quâmen, 
cêdirboume si nâmen   [1230] 
unde lange tannen: 
bercfride hîz man spannen 
und rihte si ûf mit listen 
und sazte si zô der vesten. 
Dô steich Alexander   [1235] 
und manic man ander 
ûf di uberisten were 
und hîz sturmen sîn here. 
Dâ nider an der erden 
hîz er den sturm werden.   [1240] 
dô hîz man werch ûf schîben, 
zô der mûren trîben. 
Mit gezowe man di mûre brach. 
Vil manic man dâ tôt lach. 
Man mohte dâ scowen wunder,   [1245] 
sêre vaht Alexander. 
Sîn schilt der was elfinbein, 
bezzer ne wart nie nehein. 
Sîn helm der was ouh alsô gût, 
daz nehein swert dar durh wût.   [1250] 
ouh heter umbe di sîten 
ein swert von gûter snîten 
und an der hant einen gêren. 
Er frumte manigen sêren. 
Daz sagih û vor ungelogen.   [1255] 
Dô gesah er den herzogen, 
dem Tyre was undertân, 
vor sih ûf di mûren stân. 
Den scôz er mit den gêren durh 
und faltin tôt in di burch.   [1260] 
Alsô si ze der ander chômen, 
zêderboumi sie der nâmen 
unde dar zû lange dannen. 
Dô hiez er perfride spannen 
unde rihte die ûf mit listen   [885] 
unde sazte si ûf zû der feste. 
Alexander steich ûf daz obrist gewer 
unt gebôt den sturm uber al daz here 
unde liez dô mit der werlte 
den êristen sturm werden.   [890] 
Mit hameren man die burchmûre zebrach. 
A waz dâ werlte tôt belach! 
Alexanders schilt was helfenbein, 
bezzer wart nie nechein. 
Sîn helm was alsô gût,   [895] 
sô der nî nechein swert durch gewût. 
In der hende trûch er einen gêr 
von golde gedrâjet vil hêr. 
Dô sach er den herzogen stân, 
dem al Tyre was undertân,   [900] 
kegen ime ûf der mûre. 
Er lie sich es niuht fertûren, 
er scôz in mit tem gêre durch 
unde falt in tôt in die burch.
[61]    Dô tete der kuninc einen sprunc 
und mit ime manic helt junc 
nider ûf di zinnen. 
Di burg wolden si winnen. 
Vier tûsint lûtis mit ime spranc,   [1265] 
ellenthaft was ire gedanc; 
mir ne betriege mîn wân: 
dâ spranc iteslîch man, 
daz er nâh der stunt 
niemer mêr ne wart gesunt.   [1270] 
Dâ was michele nôt. 
Hundrit sneller helede tôt 
von dem springene lach. 
Ouh liden michil ungemach 
die kriechischen geste,   [1275] 
dâ si brâchen di veste 
nider zô der erden. 
Nie ne mohte werden 
ein mûre, di bezzer wâre, 
daz sagih û zwâre.   [1280] 
   Dô tet der chunich ainen sprunc,   [905] 
mit im manich helt junc 
fon den perfriden ûf die zinnen. 
Aalsus wolden sie die burch gewinnen. 
Vier tûsint ir mit ime spranch, 
sie trûgen ubelen gedanc.   [910] 
Mîn wân ne triege mich, 
dâ gespranch ir etelîch, 
daz er dâ zestunt 
niemer mêre wart gesunt, 
daz ir ein hunderet tôt lach   [915] 
ân andere ungemach. 
Dâ brâchen sie die besten mûre zû der erde, 
diu der ie dehein solte werden. 
[62]    Dâ was daz velt vil wît, 
dâ was der bitteriste strît, 
von dem ih ie gehôrte sagen. 
Man ne sah dâ niemannen verzagen. 
Man mohte dâ degene scowen   [1285] 
durh den helmen verhowen. 
Man sah dâ manigen rîter junc 
durh den halsberch sô verwunt, 
daz er nit ne gnas 
in den strîte, der dâ was.   [1290] 
durh di schilde fûr der gêr 
und mahete manigen helt sêr. 
In den selben nîtspile 
leit ungemachis vile 
der eine joh der ander.   [1295] 
der wunderlîh Alexander 
der machete in den stunden 
freislîche wunden. 
Er irslûc des lûtes de menige. 
Gebeizet was sîn brunie   [1300] 
in eines wurmes blûte. 
Manigen helt gûten 
irlôseter des lîbes. 
Des sît âne zwîbel. 
Sîn brunie was hurnîn vil vast.   [1305] 
er hete manige grôze list. 
Ih wil û wêrlîchen sagen: 
vor den, di dâ lâgen irslagen, 
sô ne mohte nieman 
ûf die erden gegân,   [1310] 
sô vil lach ir dâ tôt, 
daz dâ ingagen wurden rôt 
des tiefen meris unden. 
In den selbin stunden 
di helede von Tyre,   [1315] 
des lebenes vil gîre, 
di fuhten sô di wilden swîn, 
wene daz nit solde sîn 
ir lebenes dô mê. 
In was in beidenthalben wê.   [1320] 
Eine vil lange wîle 
flugen di phîle 
alse der snê unde der regen. 
Dâ bleib manic tûre degen. 
   Dâ was daz velt vil wît, 
dâ hûb sich der bitteriste strît,   [920] 
dâ ich noch ie abe hôrte gesagen. 
Dâ ne gesach man nechein zagen. 
Dâ mahti man manegen degen scouwen 
al durch den helm verhouwen, 
unde manegen rîter junch   [925] 
al durch die halsperge verwunt, 
daz er der wunde niht genas, 
want daz swert scarf was. 
Durch den scilt flôch der gêr 
unde machet manegen helt sêr.   [930] 
Dâ hete jâmer ein alsô der ander 
âne der wunderlîche Alexander. 
Er slûch des liutes die menige. 
Gebeizet was sîn brunne 
in eines wurmes blûte.   [935] 
Er stunt ime stolzes mûtes. 
Hurnen was siu veste. 
Ez chom vone grôzen listen. 
Ez lâgen thûsint unt aver thûsint, 
ûf der erde mahte niemen gân,   [940] 
alsô vil lag ir dâ erslagen, 
daz iz iu unzellîch ist ze sagen. 
Die chûnen von Tyre, 
des lebenes vil gîre, 
si fuhten alsô wildiu swîn,   [945] 
swes tôt nieht solte sîn. 
[63]    Dâ fuhten Alexandris man,   [1325] 
alsiz heleden wol gezam. 
Doh brâchen si Tyrêre durh 
und wichen wider in di burch. 
Alexander tet in unreht. 
Er verlôs dâ manigen tûren kneht.   [1330] 
Vil zurnic wart er dô. 
Mit nîde ginc er der porten zô: 
di dar ûffe wâren, 
di tâten ime scaden mâren. 
Di porte hete drî turme;   [1335] 
dâ geschît er abe mit zurne, 
wandime dâ leides vil gescach. 
Mit sînen fursten er dô sprah 
und nam iren heimlîchen rât, 
wî er gehandelte di tât.   [1340] 
Er sprach: "Nû râtent mir, des ist zît, 
wandir vil wîse lûte sît: 
nement nû dise di uberin hant, 
sô spottet man unser in daz lant." 
   Die umbe die burch lâgen, 
sie ne dorften sich des siges niemer gerûmen. 
Wande die burgêre brâchen si durch 
unt wichen aber wider in die burch.   [950] 
Dâ verlôs er manegen dûren chneht, 
Alexander tet in grôz unreht. 
   Harte zurnt sich Alexander dô. 
Mit nîde giench er der porten zû. 
Die dar ûf wâren,   [955] 
si tâten scaden mêre. 
Ûf ter porte stunten drîe turni; 
dâ geschiet er abe mit zorni 
des mordes, des er an sînen holden gesach. 
Mit sînen fursten er sprach:   [960] 
"Hêren, bedenchet iuch sîn enzît, 
wandir tiure chnehte sît: 
nement si nû die oberen hant 
sô ist unser spot uber daz lant." 
[64]   Ime rieten sîne fursten,   [1345] 
di ime râten tursten, 
daz er sante ubir sê 
und lieze heris comen mê 
und hieze mangen rihten 
und tête di turme brechen   [1350] 
mit sturmes gewalt. 
Schiere wurden dâ gestalt 
zwô und sibinzich mangen 
mit hurden wol behangen, 
gemannet unde geseilet.   [1355] 
Di wurden in drî geteilet 
und wurden getriben zô der burch. 
Dô wâre dâ eines friden durht. 
In di burch wurfen si dô 
beide spâte unde frô   [1360] 
kriechisc fûr unde wite, 
daz was Alexandris site: 
kriechisc fûr cunder wirken 
und ne liez daz niemanne merken, 
von wilhen listen daz quam,   [1365] 
daz iz in den wazzere bran. 
Daz warf er în zô der burh. 
Dâ mite branter di turme durh 
und manigen vil herten stein. 
Dô ne bleib der burgêre nehein,   [1370] 
si ne môsten von den zinnen gân, 
wande si ne tursten dâ niwit langer stân 
vor des fûris forhten. 
Alexander dranc zô der porten, 
mit nîde er si der nider brach.   [1375] 
sîner helede vil dâ tôt lach. 
Ime wâre doch leides me geschît, 
ne forhten si daz fûr nit 
unde maniger mangen worf. 
Sô solde ime ouh di burh   [1380] 
wesen vil tûre, 
ne hêter si mit den fûre 
und mit den mangen nit bestân. 
Daz sult ir wizzen âne wân. 
Der rât, der ime dô wart getân,   [965] 
den mugent ir schiere verstên. 
Sie rieten, daz er mange getâte richten 
unde lieze die turni brechen. 
Zwô unde sibenzech mange wurden dâ gestalt, 
sie wurfen alle mit gewalt.   [970] 
Si wâren vil wol gesailet. 
Si wurden in driu getailet. 
Si wurfen fûr unde witi, 
daz was Alexanders site: 
daz er chriechisc fûr chunde wurchen   [975] 
unde liez iz niemen merchen, 
von welher liste iz im chom, 
daz ez in dem wazzere bran. 
Daz warf er în zû der burch. 
Dâ mite brante er sie al durch unt durch   [980] 
unde dar zû manegen herten stein. 
Dô belaib der burgâre nie nehein, 
si mûsen dô alle von der zinnen gân. 
Wande si ne getorsten dâ nie langer gestân 
for des fûres forhten.   [985] 
Alexander der tranch zû der porte, 
mit nîde er sie der nider brach. 
A waz ime dâ helede tôt lach! 
Des wârim sêre mê gesciet, 
forhten si der mange wurfe nieht.   [990] 
Sô solt im diu burch werden tiure, 
gewunners nieht mit chriechiscen fiure. 
[65]   Alexander wolde sih vollen rechen:   [1385] 
er hîz di turme nider brechen, 
di daz fûr hete verlâzen. 
Der rîchestin burgêre, di dar inne sâzen, 
<...> 
hîz er drî dûsint fâhen   [1390] 
und blinden unde hâen 
wider sînen fursten drîn, 
di er sante dar în. 
Des siges, des er dâr nam, 
wêre er ein wol bedâht man,   [1395] 
er ne wurdis niemer frô; 
wandiz gescah ime alsô, 
daz ime mê lûte tôt bleip, 
des sagen ih û di wârheit, 
dan der in Tyro wâre   [1400] 
geste oder burgêre. 
   Alexander wolte sich wole rechen: 
er hiez die trîe turne nider brechen, 
die daz fûr hiete verlâzen.   [995] 
Der aller rîchisten burgâre, die in der burch sâzen, 
der thede er driu tûsint fâhen 
unde hiez sie blenden unde hâhen 
wider sînen furstin drîn, 
die er dâ for sante der în.   [1000] 
Des siges, des er dâ nam, 
wêrez ein wole bedâht man, 
er ne wurdes niemer ze frô; 
wande ez gescah sît alsô, 
daz ir mêre was der ime dâ tôt belaib,   [1005] 
<. . .> 
tan der inerhalb Tyre wâre 
weder geste oder burgâre. 
 
[66]   Zestôret lach dô Tyrus. 
Di stifte sint der kuninc Apollonius, 
von dem di bûch sagent noh, 
den der kuninc Antioch   [1405] 
ubir mere jagete, 
wander ime sagite 
ein rêtisle mit forhten. 
Daz was mit bedecketen worten 
gescriben in einen brief,   [1410] 
daz er sînes selbes tohter beslief. 
Ouh ist Tyrus di selbe stat, 
dâr Chananea unsen hêren bat, 
daz er si getrôste 
und ir tohter lôste   [1415] 
mit sîner volleiste 
von den ubilen geiste. 
Dâ gewerte si unser hêre 
durh sînes selbes êre 
unde machete dâ zestunt   [1420] 
ir tohter gesunt. 
Al zestôret was dô Tyrus. 
Die stifte sint ter chunich Apollonius,   [1010] 
den Antioch uber mere jagete, 
wande er ime sagete 
daz rêtsce an einem brieve, 
daz er mit sîner tohter sliefe. 
Tyre is noch diu selbe stat,   [1015] 
dâ daz heiden wîb unseren hêren pat, 
daz er ir tohter erlôste 
von dem ubelen geiste, der sie nôte. 
[67]    Dô cunte Dario ein man, 
der ûz von Tyren entran, 
wî der kuninc Alexander 
hête in sînen lande   [1425] 
sîne lûte gevangen, 
geblindet und irhangen 
und gewôstet sîn lant 
unde daz ouh wêre verbrant 
Tyrus unde lêge in colen;   [1430] 
und er daz laster wolde dolen. 
Dar umbe mohter sih gescamen 
sînes kuninclîchen namen, 
daz er in mit gelfe 
niwit ze helfe   [1435] 
schîre ne quême, 
dô er ir nôt vernâme. 
   Dar nâch uber unlanch stunt 
sô wart Dario chunt   [1020] 
von einem, der vone Tyren entran, 
daz Alexander der chûne man 
sîne liute habete gevangen, 
unde geblentet unde erhangen, 
unt diu schône Tyre lâgen cholen   [1025] 
unde er sie hieze daz laster dolen. 
Er sprach, er mohte sich scamen 
sînes chunichlîches namen, 
daz er in niuht ze helfen chôme, 
dô er ir grôze nôt fernâme.   [1030] 
[68]    Der rîche kuninc Darius 
der antworte im alsus: 
"Der kûne Alexander   [1440] 
der tût als ein tumber 
unde alse ein kindischer man, 
der sih versinnen nit ne kan. 
Daz wirt vil lîhte sîn val, 
wander dar umbe sal   [1445] 
sîne êre verliesen 
oder den bitteren tôt kiesen, 
er ne vare schiere wider heim." 
Doh wart er des inein, 
dô er gienc ze râte,   [1450] 
daz er ime sante drâte 
einen guldînen bal 
scône unde sinewal. 
Ouh santer ime zehant 
zwêne hêrlîche scûchbant   [1455] 
und ein lutzil goldis in einer laden. 
Er wânde, daz er ime gescaden 
mit nihte ne mohte, 
biz daz erz besûhte. 
Und hîz von disen drîn sachen   [1460] 
einen brief machen, 
der ime rehte bescheinte, 
waz dise gâbe meinte. 
  Ain rîcher chunich was Darios. 
Derwider dâhter alsus: 
Alexander dûhte in lutzel. 
Er sante im eines chindes stuzel 
unde dar zû ein scûhpant,   [1035] 
alsô erz in sînem herzen vant, 
unde ein wênich choldes in einer lade. 
Er wânde er ime iemer mohte gescaden. 
Unt sante im dise drîe sache 
unt tet des einen brîf machen,   [1040] 
daz ez der brîf benante, 
umbe waz er ime die drîe gebe sante. 
 
[69]   Mit dem balle meinter daz, 
daz ime gezême michilis baz,   [1465] 
daz er mit anderen kinden 
des balles spilen gienge, 
dan er sîne lûte vienge 
und di slûge oder hienge. 
Dar zô meinten die scûchbant,   [1470] 
di er ime ouh hete gesant, 
daz ime Alexander 
und dar zô manic ander 
tagelîch dienen solde, 
alsô vil sô er wolde.   [1475] 
ouh meinte daz golt, 
daz ir vil rehte merken sult, 
daz sîn vater wêre 
sîn rehter cinsêre, 
und daz er ouh solde   [1480] 
leben mit dem golde, 
biz daz er heim quême, 
und niemanne niht ne nême 
und ouh schiere heim rite, 
und ob er iwit lange bite   [1485] 
oder tâte wider sînen willen, 
er hieze in mit besemen villen. 
   Ain stuzel sante er im umbe daz, 
daz ime daz stunde michel baz, 
daz er mit den chinden spilen gienge,   [1045] 
danner sîne liute cholte oder hienge. 
Daz bezêchinôt daz scûchpant, 
daz Alexander wart kesant, 
daz er ime tagelîchen dienen solte, 
ob Darios wolte,   [1050] 
wanten scûchpant nuzet man tagelîch; 
daz er dar an bedâchte sich 
unde lieze sîn irreheit stân 
unt wâre sîneme hêren undertân, 
alsô ander sîne forderen teten,   [1055] 
die sich nie wider ime gesazten. 
   Daz bezeichnôt daz cholt: 
daz er rehte merchen solt, 
daz daz ter zins wâre, den ime sîn vater chulte 
aller jârilîch turch sîne hulde,   [1060] 
daz er in des prâcht innin 
unt fûr im den zins gewinnen; 
unt daz er des choldes solde leben 
unde er niemen niuht solte nemen, 
unz er wider haim chôme;   [1065] 
daz er niemen sînes niuht nâme, 
unde daz er schiere dannen rithe 
unde niuht langer bite. 
Unt dêter iwiht mêre wider sînen willen, 
er hiez in mit dem besemen villen.   [1070]
[70]    Dô Alexander den brieb gelas, 
vil harte ummêre ime was, 
daz er in mit besemen wolde slân.   [1490] 
sîne boten hiez er alle hân. 
Der boten einer zô ime sprah: 
"Hêre, ne tût uns nehein ungemach; 
wande daz ne wâre niwit reht, 
swâ sihein uher kneht   [1495] 
uher botescaft tribe, 
daz er dar umbe tôt blibe. 
Ne schendet niwit uheren namen. 
Wir jehen û alle samen, 
daz under disen kuningen allen   [1500] 
neheiner mach zô û gevallen, 
der mit sulher frumicheite 
sîn here ubir lant leite, 
alsir, hêre kuninc, tût. 
Nû bedwingit uheren mût   [1505] 
unde habit unsir mâze. 
Wî torste wir lâzen, 
daz unser hêre uns gebôt, 
durh siheiner slahte nôt!" 
   Unde alsô Alexander den brîf gelas, 
owî wie smâhe ime was, 
daz man ime trôte ze slahen. 
Die boten hiez er alle ûfhâhen. 
Der boten ainer zim sprach:   [1075] 
"Hêre, tût uns nehain ungemach; 
wande ez ne dûcht iuch gnâde noch reht, 
swâ sô iwer chneht 
iwer botescaf tribe, 
daz er drumbe tôt belibe;    [1080] 
unde niene scentet iweren namen. 
Wir jehen des, hêre, alle samt, 
daz under disen chunigen allen 
neheiner ziu mach gevallen, 
der mit alsô grôzer frumicheit   [1085] 
sîn here uber lant leit, 
sô ir, hêre chunich, tût. 
Nû bedwinget iweren mût 
unde habet unser mâze. 
Wande wir getorsten die botscaf nieht lâzen."[1090] 
[71]   Alexander bedâhte sih,   [1510] 
den boten wart er gnêdich. 
Er ne weiz in niwit durh di scult, 
er gab in wider daz selbe golt, 
daz ime von Dario quam. 
Er sprah: "Vil ubile daz gezam,   [1515] 
daz mih drowete ze slân 
Darius uher hêre, 
waz sol der rede mêre: 
er ist ein unversunnen man. 
Er hât glîche getân   [1520] 
alse der blôde hovewart. 
Sulih ist sîn art: 
swenner nahtes iht vernemet, 
durh sîne blôdicheit wirt er irgremet, 
er ne tar dar nâher comen niet,   [1525] 
al bellender flîhet. 
Alsô hât Darius getân. 
Er ne tar mir niemer bestân, 
wander ist ein tumber. 
Er zuckit sih in einen cumber,   [1530] 
dâ er nit ûz ne mac comen. 
Sînen brieb hân ih wol vernomen. 
Diu gâbe ein ander meinet, 
dan mir der brief bescheinet. 
   Alexander bedâhte sich, 
er wart den boten genâdich. 
Er ne waiz in nieht umbe die scult, 
er gab in wider daz selbe golt, 
daz ime von ir hêren bechom.   [1095] 
Er sprach: "Awî wie ubele ich ime des gan, 
daz mir iwer hêre drowet ze slahen. 
Er hât gelîche getân 
alsô der bôse rude toet: 
des nahtes alsô er iwiht verstêt,   [1100] 
sô ne getar er sich dar nâher niuht geziehen, 
er beginnet ûzwerd flîhen 
unde wîzet iz alles mit sîner cheln 
und beginnet darwert belen." 
Er sprach: "Iwers hêren brief mir niuht gevellet,   [1105] 
wande er zer gebe niene gehillet. 
Diu gâbe diu ist lobelîch 
unt der brief der ist redelîch. 
Er bezeichenet alle ein ander", 
sprah der chunig Alexander.   [1110] 
 
[72]    Den bal hât er mir gesant,   [1535] 
dâ mite hât er mir bekant, 
daz iz alliz an mir sol stân, 
daz der himel hât umbevân; 
und ih hêre sule werden 
noh an diser erden   [1540] 
ubir alle di rîche, 
di sint in ertrîche, 
unde ubir alle di lant, 
di ie wurden genant. 
"Der stuzel, den mir iwer hêre hât gesant, 
dâmit hât er mir rechte bechant, 
daiz allez ane mir sul bestân, 
swaz sô unter deme himele is betân, 
unt ich is alles hêre sul werden   [1115] 
ûf der scîbligen erde. 
[73]    Er sante mir ouh zwê schûhbant.   [1545] 
Dâ mite hât er mir becant 
daz er sih mir ze eigene wil geben 
und mit mînen gnâden leben 
und mîn dienist wille sîn 
zallen herverten mîn.   [1550] 
Mit dem golde, daz ir mir habet brâht, 
dâ mite hât er gedâht, 
daz mir eineme daz gezeme, 
daz ih den zins von ime neme 
und ouh alle erdische lant   [1555] 
bedwinge zô mîner hant." 
   Den riemen, den er mir sante, 
mite er mir bechante, 
daz er sich mir zeigen welle geben 
unt iht in mînen genâden iemer welle leben,   [1120] 
daz er mîn dienest welle sîn 
ze allen herverten mîn. 
Daz golt, daz ir mir habet prâht, 
dâ mit habet er mir gesaget, 
daz iz mir al einem wol gezeme,   [1125] 
daz ich den zins von ime neme 
unde dar zû von allen landen, 
unde bedwinge die ze mînen handen." 
[74]    Diz screib Alexander dô 
und santiz Dario 
und embôt ime dâ mite, 
daz er noh drî mânede bite;   [1560] 
er ne woldiz niwit lengen, 
zehenzic tûsint wolder bringen 
ubir daz wazzer Eufraten 
vor di mêre Babylonien. 
(er sprah): "Sint daz er zinsis von mir geret,[1565] 
er wirt is aldâ gewert 
mit sô getâner mâzen, 
daz er mir mûz lâzen 
ze phande sîn houbit, 
oder ih werde beroubit   [1570] 
mînes lîbes und mîner manne. 
Und ob ih zagelîche danne 
von dem volcwîge flîhe, 
sô gelobe ih, daz mir geschie 
dane vorder niemer mêre   [1575] 
frowede, gût noh êre. 
Alsus wil ihz bestân." 
Unde alse Dario der brieb quam 
und er in gelas, 
alse dâ gescriben was,   [1580] 
zornlîche er ûf fûr. 
Bi sîneme rîche er swôr: 
"Iz werde ze scanden 
dem tumben Alexandren, 
daz er mich ie beschalt.   [1585] 
Er ist worden ze balt. 
Er ne gewinnit is niemer fromen, 
daz er ie getorste comen 
durh mîn laster in mîn lant. 
Des sol er werden gescant,   [1590] 
sô daz erz niemer mêr ne getû, 
wander irhebet sih ze frû." 
   Diz sazte man dô allez an einen brief, 
daz was dem chunige Alexander lieb.   [1130] 
Er screib in selbe mit sîner hant. 
Er wart dem chunige Dario gesant. 
Er inbôt im ouch dâmite, 
daz er noch trîe mânôt bite. 
Er sprach, er ne wolte niuht langer lengen,   [1135] 
zehinzech tûsint wolte er bringen 
uber daz wazzer Eufrates, 
niweht gedanchet er des, 
ze Babilonii fur die grôze stat. 
Alsus wart an den brîf gesazt.   [1140] 
Alsô lange sô er des zinses nieht ne wold enpern, 
er solte sîn dâ heime wern 
mit alsô getâner mâze, 
er solt im sîn houbet lâzen. 
Unde ob er daz tagedinch liezi,   [1145] 
daz er niemer chunich kehieze, 
er bestunde daz volcwîc. 
Darios was ein chunich rîch. 
Unde alsô der brîf fur in chom, 
freislîch er in vernam.   [1150] 
Mit zorn er ûf fûr, 
bî sînem rîche er swûr. 
Er sprach: "Daz mich ie der bescalt, 
des vater mir den zins chalt: 
ich salz an die schande chêren,   [1155] 
iz ne regêt im niemer zêren", 
er sprach, noch ouch niemer gût ende genâme, 
daz er ie durch sîn laster ûz chôme. 
[75]    Dô sante Darius einen brieb 
zwein herzogen, di ime wâren lieb. 
Der eine der hîz Marius,   [1595] 
der brieb nennet in alsus, 
und der ander Tybotes. 
Er hîz si sêre biten des, 
daz si gegen Alexandren kêrten 
und im daz lant werten   [1600] 
und sînes hôhmûtes widerstiezen 
und ubir daz wazzer nit ne liezen 
Eufraten heim ze lande varn; 
daz si daz wolden bewaren 
unde mit strîte in bestunden   [1605] 
und brêhten in gebunden. 
Nû er dar nâh strebete, 
daz er ubir alliz, daz dâ lebete 
ieren an der erden 
der hôiste wolde werden,   [1610] 
daz solde an einen galgen wesen. 
Dô der brieb wart gelesen, 
dô sprachen di herzogen: 
"Darius ist harte betrogen. 
Er heizet uns den man vân,   [1615] 
dem alle di lant sint undirtân 
und der di fursten hât gevangen 
und des wille ist irgangen 
ubir Jherusalem und ubir Tyre. 
Sînes selbes ist er gîre.   [1620] 
Rôme und Egiptelant 
stânt beide an sîner hant. 
Er bedwanc Kartaginen di burch. 
Mit gwalt reit er dâ durh. 
Er hât ouh manic ander lant   [1625] 
verwunnen und verbrant, 
bedwungen und zestôret, 
der ein teil Dario hôret. 
Daz hât Darius al versezzen. 
Alexander hât sich vermezzen,   [1630] 
iz gê ze scaden oder ze fromen, 
wil ime Darius ingagen comen, 
er wil in menlîchen entfân 
unde mit volcwîge bestân. 
Er wil unsen hêren   [1635] 
aller sîner êren 
verstôzen oder crenken. 
Darius sol sih bedenken 
und handeliz noh mit sinnen. 
Er mah sîn lîhte gwinnen   [1640] 
scaden unde scande 
in sînes selbis lande." 
   Darius sante einen brief 
zewein herzogen, die wâren ime lieb,   [1160] 
unt bat, daz si Alexander diu scef pesparten 
unde ime daz lant werten, 
unde daz si in wider stiezen 
unt uber daz wazzer niene liezen, 
uber daz wazzer Eufrates;   [1165] 
daz was Marios unde Typotes; 
daz si in selben sazten dernider 
unde in bunten alsein wider, 
daz sir manheit gedâhten, 
daz si in lemtigen brâhtin.   [1170] 
Er sprach, wie gerne er ime helfen solte 
zallen den êren, er wolte 
der hôiste sîn ûf der erde 
unt mûste daz an ainem galgen werden. 
   Dô sprâchen die zwêne herzogen:   [1175] 
"Unser hêre ist vil sêre betrogen, 
daz er uns den man heizet vâhen, 
dem alliu lant sint undertân, 
unt die fursten habet gevangen 
unt sîn wille ist regangen   [1180] 
uber Jerusalem unt uber Tyre. 
Sîn selbes ist er gîre. 
Rôme und Egyptelant 
stênt beidiu in sîner hant. 
Kartago diu rîche burch   [1185] 
mit gewalte reit er dâ durch 
unt hât manege gûte burch zestôret, 
die unseren hêren ane hôrent. 
Unt unser hêre hât iz allez versezzen. 
Der chunich Alexander hât sich noch aines mêren vermezzen,   [1190] 
daz ern in sînem aigeneme lande vâhe, 
mit grôzem urliuge bestâ." 
Si sprâchen: "Unser hêre hantil iz noch mit sinne, 
ich wâne ers michel scande gewinne." 
[76]   Von den zwein herzogen dô 
reit ein bote ze Dario. 
Unde alser vor ime quam   [1645] 
und dise botescaf vernam, 
sêre zurneter des. 
Einen herzogen, der hîz Mennes, 
und dar zô hundirt tûsint man 
er vil schiere gwan.   [1650] 
Di santer dô 
dem hêren Alexandro 
wol ze strîte gare ingagen 
und hîz den zwein herzogen sagen, 
liezen si in ubir daz wazzer comen,   [1655] 
si ne gwunnen is niemer fromen; 
wen laster unde cumber, 
daz wesset in dar under 
und scade unde scande. 
Ob der mûlîche Alexander   [1660] 
sînen willen dâ geendet, 
si werdent is geschendet 
vil lîhte an irn lîbe 
unde an kinden unde an wîbe 
unde ouh an irn gûte.   [1665] 
"Sus ist mir ze mûte." 
   Unde alsô der bote wider chom   [1195] 
unt Darios der zweier herzogen rede vernam, 
sêre zurnet er sich des. 
Dô nam er ainen herzogen, der hiez sich Mennes, 
unde dar zû zênzic tûsint man, 
die er alle uber naht gewan,   [1200] 
unde sante si Alexander gegen 
unde hiez den zwein herzogen sagen, 
liezen sin uberz wazzer varen, 
ez solt in iemer mêre scaden. 
Si ne gewunnen sîn niemer frumen,   [1205] 
noch si ne getorsten niemer fur sîne ougen chomen. 
Er sprach, wurde Alexanders wille gendeth, 
si wurden alle der mite gescendeth. 
[77]    Den herzogen beiden 
wart vil leide, 
dô in der bote sagete, 
waz er vernomen habite.   [1670] 
Si ne tursten is niwit lâzen, 
si ne wereten di strâzen 
dem stolzen Alexandro. 
Ze râte gingen si dô, 
Marios und Tybotes.   [1675] 
Ze râte wurden si dô des, 
daz si santen algerihte 
ubir al ir gerihte; 
di si ze samene brâhten, 
di mohte man ahten   [1680] 
ane vierzich tûsunt. 
Dar nâh in curzer stunt 
genante sih Alexander 
und mit ime manic ander, 
wande si hâten stâten mût.   [1685] 
Si schiffeten ubir di eufrateischen flût. 
Ze êrist si ze stade quâmen. 
Dô di herzogen daz vernâmen, 
mit zorne vôren si ime ingagen 
und wolden ime flîzlîchen scaden.   [1690] 
dâ hûb sih ein sturm grôz, 
ein dûsunt blieb dâ tôt 
von kriechischeme kunne, 
ê Alexander den vort gwunne. 
   Die zwêne herzogen getorsten niuht lâzen, 
al dâ ir man sâzen,   [1210] 
si santen al gerihte 
uber allez ir gerihte; 
die sie zesamene brâhten, 
ze zehen tûsint mahti man si ahten 
unde drîzech tûsint dar zû.   [1215] 
Alexander genante sih ouch dô, 
er hâte einen ubermûten mût. 
Er sciffet sich zeforderest uber die flût. 
An eime stade chômen si im enkegen, 
alsus hôrt ich maister Alberîchen sagen.   [1220] 
Dâ hûb sich ein sturm vil grôz, 
ein tûsint beleib ime dâ tôt, 
von chriechiscen chunne, 
ê Alexander den furt ie gewunne. 
[78]   Alexandro mûwete daz.   [1695] 
ûf Bucifale er saz. 
Er ne wolde niwit bîten, 
er begunde rîten, 
ergremet was ime sîn mût. 
Er slûc alse der donre tût   [1700] 
sîne vîande. 
Swaz ir ime quam ze hande, 
der ne genas nie nehein mûter barn. 
Sih ne mohte nieman bewarn 
von den slegen, die er slûch,   [1705] 
wander ein tûre swert trûch. 
Ouh was sîn scaft starc und grôz; 
sweme sîn wart slach oder stôz, 
der nembeiz niemer mêr brôtes, 
wander was des gwissen tôtes.   [1710] 
   Dô chom Alexander selbe geriten,   [1225] 
alsô ers vil chûme habeti gebiten. 
Ûf Buzival er reit, 
dô slûg er alsô der thoner deit, 
for dem sich niemen mach bewarn. 
Swer in fon ferre sach gevaren,   [1230] 
ê er hinder sich gesach, 
sô heter sîn ainen slach, 
daz er sîn plût alles spê 
unde lebte ouch dar nâch nieweht mê. 
Sîn schaft was mâre grôz.   [1235] 
Sweme wart ein slach oder ein stôz, 
der was des gewissen tôdes 
unde ern beiz dar nâch niemer brôtes. 
[79]   Mennes der wîgant, 
den Darius hete gesant 
Alexandro ingagen, 
alsih daz bûch hôrte sagen, 
der hete manlîchen mût   [1715] 
und was ouh ein rîter gût. 
Dô er di mêre vernam, 
stolzer rîter er nam 
ze sih zehen hundrit 
ûz sîneme here gesundrit,   [1720] 
di sîn solden hûten 
mit ellenthaften mûten. 
Der karte Alexandro ingagen. 
Dô daz Alexander hôrte sagen, 
umbe karter sînen vanen   [1725] 
und begunde sîne helede manen. 
Bucifale er verhancte, 
Mennese er zô sprancte. 
Durh sîne rîtere er dô brach. 
Ir iegweder den anderen stach   [1730] 
nider zô der erden. 
Dô griffen si zô den swerten. 
Dô slûgen di recken 
mit den brûnen ecken, 
daz daz fûr dar ûz spranc.   [1735] 
Ir iegweder dranc 
vaste zô dem andren. 
Dô slûch doh Alexandren 
Mennes nider an daz gras. 
Ob di rede alsô was,   [1740] 
des mach uns al besunder 
nemen michel wunder. 
   Mennes was ein herzoge genant, 
den Darios hete dar gesant,   [1240] 
der was ein helt vrumeclîch. 
Ein hundert rîter hâter umbe sich 
mit swerten vil gûten, 
die tâten si im ze hûte. 
Zime mahte niemen brechen,   [1245] 
wan ders lebenes wolte vergezzin. 
Alexander want sîn vanen, 
er begunde sîne helide manen. 
Er sprenget ze Mennes wert 
unt liez iz niuht durch die scarphen swert,   [1250] 
durch alle die sîne er brach. 
Mennes er durch den schilt stach, 
daz daz plût begunde rinnen. 
Mennes stach hine wider durch den sînen, 
der was feste helfenpein,   [1255] 
daz daz plût an dem spere schain. 
Ir iewedere stach den anderen nider. 
Aldâ grifen si zen swerten sider. 
A wî daz fûr dar ûz spranch, 
dâ ein stahel wider den ander dranch.   [1260] 
 
[80]    Dô hûbin sih ir lûte dare 
beidenthalben mit der scare, 
dâ di helede junge   [1745] 
mit nîde insamt rungen, 
dâ was michele nôt. 
Dâ bleib manic helt tôt. 
Sêre stoub dâ der melm. 
Dâ wart Alexandro sîn helm   [1750] 
von dem houbete gebrochen. 
Dâ was vil nâh gerochen 
Darius der tûre degen. 
Alexandro wart dâ gegeben 
manic stôz unde slach.   [1755] 
Di wîle, di er der nider lac, 
leit er ein bittere nôt. 
Er was vil nâh tôt. 
Doh half in, daz er genas, 
daz er sô wol gewâfent was.   [1760] 
vil schîre ime ouh ze helfen quam 
Daclym ein rîter lobesam. 
Der was mit Alexandro dare comen. 
Der stunt ime ze grôzen fromen, 
dâ er was bestanden   [1765] 
von sînen vîanden. 
Sîn swert daz heter bare 
und hûb sih îlende dare. 
Der hiu umbe sih 
einen helede gelîch.   [1770] 
des danctime sint Alexander. 
Dâ was ouh ein ander, 
ein rîter, der hîz Jubal, 
der sih ungerne verhal, 
swâ iz in di nôt ginc.   [1775] 
Der was ein edele jungelinc. 
Der was in andre sîte 
in den selben strîte 
mit den zwein herzogen. 
Sîn swert heter irzogen.   [1780] 
der quam gedrungen dar zû 
und wolde Alexandro 
in den hals slân einen slach, 
dâ er in blôz sach. 
Daclym wart der êrre   [1785] 
und lôste sînen hêren. 
Er slûc Jubale 
zô dem selben mâle 
obene von den zenden 
nidene durh di lenden   [1790] 
und machete zwêne halbe man. 
Vil michil lob er des gwan. 
Grôzer slege wurden nie getân, 
sie ne slûge wîlen Samson, 
der die grôzen maht an ime trûch, 
daz er mit eines eseles bachen ein tûsint liutes erslûch. 
A wie mahte daz ie werden:   [1265] 
Mennes der slûch Alexandern zû der erde. 
Aldâ wart ime der helm abgeprochen. 
Dâ was vil nâch gerochen 
Darius der tûre degen 
der manegen grôzen slege,   [1270] 
der der chunich Alexander finch, 
dô Mennes ime zû giench. 
Unt wâre er alsô wol gewâfent nieht, 
er ne bescowet niemerz tages lieht, 
wane daz sînes tôdes noch neweht solte sîn.   [1275] 
Ein rîter der hiez Daclym, 
der was mit Alexander dâ 
unde stunt ime des tages vil nâ. 
Der ander hiez Jubal, 
der sich vil ungerne in dem sturme hal.   [1280] 
Der was dar chomen mit teme herzogen 
unde hiete daz swert erzogen 
unde wolde Alexander geben ainen slach, 
dâ er im den hals plôz gesach. 
Daclym wart der êror:   [1285] 
er lôste sînen hêren. 
Er slûch Jubal von oberest sîner zende 
al nider durch die lende 
unde machet zwêne halbe man. 
A wie gût ainen lob daz swert gewan.   [1290] 
[81]    Daclym der ellenthafte man 
vil schîre er dô nam 
den helm mit sîner hant,   [1795] 
Alexandro er in ûf bant. 
Sîn houbit was ime verschellet, 
dâ er nider was gevellet, 
von den michelen slagen. 
Ih wil û wêrlîchen sagen:   [1800] 
er nerwîlt sih niwit sîner rede, 
ime wâren zeblûwen sîne lide. 
Des wart Daclym innen 
unde rief mit hôer stimmen: 
"Alexander, hêre kuninc,   [1805] 
gedenket hûte an ûwer tugint 
und manet ûwer gesellen, 
daz si diz here irschellen, 
wandir ein tûre kneht sît. 
Nû reget daz swert, des ist zît."   [1810] 
   Daclym den helm gebranc, 
sînem hêren ern ûf daz houbet pant. 
Sîn houbet was ime erscellet, 
dâ er der nider wart gevellet. 
Niweht verwielt er sich sîner rede,   [1295] 
er was in grôzer unhuge. 
Er warf sich umbe alsô ain helit: 
"Nû werth iuch, hêre chunich", 
alsus sprach sîn rîter Daclym, 
"Hiute sî iwer ellen schîn.   [1300] 
Wande ir ein diure kneht sît, 
nû zîhet swert, des ist zît." 
[82]    Dô Alexander wart lôs, 
dô spranc er ûf sîn ros. 
Sîn gebêre daz was eislîch, 
sîn ougen wâren freislîch; 
dar umbe vorhte in manic man.   [1815] 
Dô er zime selbin wider quam, 
dô heter michelen zorn. 
Sîn ros nam er mit den sporn 
unde sagite Daclyme danc 
und frumete manigen swertis swanc   [1820] 
undir daz here, daz dâ was, 
daz slûch er nider alsein gras. 
Di menige was vil grôz, 
di er irslûch und irschôz. 
Unzallîch wâre uns ze sagen,   [1825] 
umbe di dâ lâgen irslagen 
Persen unde Kriechen 
sunder gewunten unde siechen. 
Dâ was weinen unde clagen. 
Von einen volcwîge hôre wir sagen,   [1830] 
der ûf Wulpinwerde gescach, 
dâr Hilden vater tôt lach, 
inzwischen Hagenen unde Waten: 
der ne mohte sih hî zô niht gegaten. 
Herwîch unde Wolfwîn   [1835] 
ne mohten ime niwit gelîch sîn, 
noh nehein man ander; 
alsô freislîch was Alexander. 
Man sagit von gûten knehten, 
di wol getorsten vehten,   [1840] 
in der Troiêre liede, 
ê sich der sturm geschiede, 
Achilles unde Hector, 
Aiax unde Nestor, 
di manic tûsint irslûgen   [1845] 
unde ouh scarfe gêre trûgen: 
iz ne mohte undir in allen 
ze Alexandro niht gevallen. 
   Unde Alexander wart lôs, 
dô spranc er ûf sîn ros. 
Sîn ougen wâren freislîch;   [1305] 
sîne fîent erforhten sich. 
Unde alsô er zim selben chom, 
Buzifal er mit den sporn nam, 
er tete Daclyme danch 
unde frumit manegen swertslach.   [1310] 
Under die menege er reit: 
alsô der daz kras nider sleit, 
sô strouwet Alexander; 
diz ne mohte nehain ander. 
Diu menige diu was mâre grôz,   [1315] 
die der hêre slûch unde schôz. 
Alsô vil lag er dâ reslagen, 
daz iu unzallîch wâre ze sagene, 
Persen unde Chriechen 
ân wunden unde âne siechen.   [1320] 
Man saget von dem sturm der ûf Wolfenwerde gescach, 
dâ Hilten vater tôt gelach, 
zewisken Hagenen unde Waten: 
sô ne mohter herzô nieth katen. 
Iedoch ne mohte nechain sîn,   [1325] 
noch Herewîch noch Wolfwîn, 
der der ie gevaht volcwîch 
dem chunige Alexander gelîch. 
Man list von gûten chnehten, 
die wol getorsten vehten,   [1330] 
in Troiâre liede, 
ê sich der sturm geschiede, 
Achilles unde Hector, 
Paris unde Nestor, 
die manich tûsint erslûgen,   [1335] 
unt die ouch scarfe gêre trûgen: 
sô moht under in allen 
zû Alexander niuht gevallen. 
[83]   Pynchun was ein grêbe genant, 
der fûrte den vanen an der hant,   [1850] 
den er Alexandro abe brach, 
dô in Mennes der nider stach. 
Dô in Alexander hete irkorn, 
er rûrte daz ros mit den sporn: 
ingagen den grâben er reit.   [1855] 
er sprach: "Daz was michil kintheit, 
daz mîn vane ie quam an dîner hant; 
daz sol dir werden noh gewant 
ze leide und ze rûwen, 
des mahtu mir getrûwen."   [1860] 
Der grâbe dô erz gehôrte, 
Alexandro er antworte. 
Er sprach: "Nû varet scône, 
daz û mîn trehtîn lône. 
Daz ih fôren ûweren vanen,   [1865] 
daz sol û werden ze banen. 
Mûzih behalden mînen leben, 
ih wil in û sô wider geben, 
daz man der vone reden mac 
biz an den jungisten tac."   [1870] 
er stach nâh dem worte 
Alexandrum mit dem orte, 
daz an sînen spere was. 
Des stichis er wol genas, 
wander was ime getân   [1875] 
obenwendich sînen ouchbrân. 
   Pincun was ein grâve genant, 
der vûrte den vanen an der hant,   [1340] 
den er Alexander abe brach, 
den Mennes der nider stach. 
Unde alsô er den grâven hâte erchorn, 
dô rûrt erz ros mit den sporn: 
zû dem grâven er reit.   [1345] 
Er sprach: "Daz was ein michel chintheit, 
daz mîn vane chom in iwer hant; 
iz wirt iu ze laster gewant." 
Der grâve daz ros umbe warf. 
A wie schîrer dâ restarb.   [1350] 
Er sprach: "Gewisse fûr ich einen vanen, 
der churze wîle mit mir sol wonen. 
Ich sol dirn alsô wider geben, 
daz ez dir gât an dîn leben." 
Mit samt deme worte   [1355] 
sô stach er in mit dem orte, 
daz an dem spere was, 
daz er der wunden wol genas. 
Oberhalb der ougbrâ 
dâ was ter stich ketân.   [1360] 
Nû vernement, waz Alexander sprach, 
alsin Pincun gestach: 
[84]   Alexander der sprah, 
dô in Pynkun gestah: 
"Du salt lugenêre wesen, 
ih sal des stichis wol genesen."   [1880] 
Mit dem selben worte 
slûch er in mit dem swerte. 
Ûffe sîn houbit er in slûch 
durh den stêlînen hût 
einen sô freislîchen slach,   [1885] 
daz er an der erden tôt lach.
  "Du solt lugenâre wesen 
unde ich sol des stiches wol genesen." 
Mit dem selben worte   [1365] 
gab er im einen slach mit dem swerte. 
Ûf daz houbet ern slûch 
durch den hals unde durch den hût. 
Der slach was unsûze, 
daz houbet viel ime vur die fûze.   [1370] 
[85]    Dô nam Alexander sînen vanen 
und reit rîterlîche danen, 
dâ er wisse sîne man. 
Mennes ime aber zû quam,   [1890] 
der in dâ vore der nider stach. 
Er gab ime einen swertslach: 
ûf den arm er in slûc, 
dâ er daz sper mite trûc. 
Er slûch in mit grôzer craft,   [1895] 
durh den arm und durh den schaft 
quam daz swert gedrungen 
und irwant ime an der lungen. 
Mennes der viel dâ tôt nider. 
Di Perses vohten niwit sider,   [1900] 
si fluhin von den velde 
und ne getrûweten an sih selben 
neheiner manheite mê 
unde riefen ach unde wê.
   Unt Alexander sînen vanen wider gewan, 
Mennes aber ime zû chom, 
den herzogen er der nider stach. 
Dô gab er im mit dem swert ainen slach: 
ûf den arm er in slûch,   [1375] 
dâ er daz swert inne trûch. 
Der slach was vone grôzer maht, 
durch den arm unde durch den scaph 
sô chom daz swert gedrungen, 
unde want ime an der lungen.   [1380] 
Aldâ viel Mennes dernider. 
Persi ne fuhten niweht sider, 
ûzer dem velde si fluhen: 
si ne getorsten in selben nieht getrûwen. 
[86]    Des wart Alexander vile balt:   [1905] 
al dâ bleib er mit gewalt 
biz zô den stunden, 
daz ime geheileten sîne wunden. 
Er nâhete sih Dario baz. 
Eine burh er ime besaz,   [1910] 
di was Sardis genant. 
Schîre wart si verbrant. 
Dô er si gwan, 
der hêre dar ûf nam 
michil silber unde golt   [1915] 
und machete ime sîne helede holt. 
Di burh di heizet Sardis, 
von ir saget Apocalipsis, 
daz si der siben burge ein wêre, 
di unser heilêre   [1920] 
in den himelrîche nante 
und dâ er ze boten sante 
Iohannem den heiligen man 
apostolum et evangelistam.
   Des wart Alexander vil palt:   [1385] 
er belaib dâ mit gewalt 
zû den selben stunden, 
al biz im geheilten sîne wunden; 
unde genâhete sich Dario baz. 
Aine burch er ime besaz,   [1390] 
diu was Sardix kenant. 
Von den sînen wart siu verbrant. 
Dô nam er silber unde golt, 
er machet ime manegen degen holt. 
Diu selbe burch Sardix,   [1395] 
von ir saget uns daz bûch Apocalipsis, 
daz si der siben purge ainiu wâre, 
die got unser hailâre 
in sînem obristen himel nante, 
dô er sante Johannes dar ze poten sante.   [1400] 
[87]    Dô man Dario diz gesagete,   [1925] 
niwit langer er gedagete, 
er tete durh sînen ubirmût 
alse der stolze man tût, 
der sih ze sêre verhebet 
und ze jungist in dem laster liget:   [1930] 
er swôr bî sînen rîche, 
daz er vil lasterlîche 
Alexander wolde vâhen 
und ûf einen ast hân 
und scantlîche nemen in daz leben   [1935] 
und wolde ouh sîn fleisc geben 
den vogelen ze ezzen; 
daz er sih ie torste vermezzen 
wider sînen hêren, 
daz worde ime ze unêren.   [1940] 
   Unt dô man Dario diz gesagete, 
niuht sêre er ne chlagete: 
er tete, alsô der stolze man tût, 
der durch sîne ubermût 
sich sô verre verwellet,   [1405] 
daz er fur sînen argoren vellet, 
unde er sich niuht warnet enzît: 
owî wî dicke er laster gesiht. 
Iedoch sô swûr er ain teil. 
Er sprach, sô hulfe im sînes rîches heil,   [1410] 
iz ne solte niemer vierzehen naht entgân, 
er solte Alexander ûf einen poum hâhen, 
daz inz gevugel êze, 
des er sich ie wider in vermâze. 
[88]    Darius sîne boten sande 
in wazzer und in lande 
und hîz daz sînen fursten sagen 
und flîzlîchen clagen 
den kunigen di scande,   [1945] 
di ime tete Alexander. 
Er bat herzogen und grâben, 
daz si ime rât gâben 
und ime mit gelfe 
quâmen ze helfen   [1950] 
mit alsô tûren knehten, 
di wol getorsten vehten, 
mit aller ir manie. 
Ze Mesopotamie 
in der breiten ouwen   [1955] 
wolder daz here bescowen, 
wander gerne vernême, 
wî manich scare ime quême. 
   Dannen wurden sîne poten gesant   [1415] 
uber wazzer unde uber lant 
unde hiez sînen fursten daz sagen 
unde manegem rîchen chunige chlagen, 
herzogen unde grâven, 
daz sis ime rât kâben   [1420] 
unt chômen mit sô frumen chnehten, 
die wol getorsten vehten, 
mit allen ir menegen 
in daz felt Mesopotamiam. 
In der breiten owen   [1425] 
dâ wolte er sîn her bescowen. 
Er sprach, a wî gerne er vernâme 
die manegen scar, die ime chôme. 
[89]   Nû wil ih û cunden ubir al, 
wî vil einer scare wesen sal,   [1960] 
alsihz in den bûchen hân gelesen: 
der sal sehs tûsint wesen 
und sehs hundrit unde sehscich man, 
alsih mih versinnen kan. 
Alsô vil sal sîn in einer scaren.   [1965] 
gagen Dario quâmen gevaren 
zwêne und drîzich kuninge, 
daz wizzit âne lugene, 
di sîne nôt vernâmen. 
Herzogen ime ouh quâmen   [1970] 
zwei hundrit unde sibinzich 
unde dar zô manic grâbe rîch, 
di zô ime kêrten 
und sîne reise mêrtin. 
Di quâmen alle mit gwalt.   [1975] 
Di grâben wâren gezalt 
rehte an eilif hundrit. 
Ob û der hêren wundrit, 
des ne sult ir mir wîzen nit; 
wandiz cundit uns daz liet   [1980] 
und daz bûch, dâ ihz ane las, 
daz ir alsus vil was. 
Nû wil ich iu chunden uber al, 
wî vil ain scare haben sal,   [1430] 
allen den, die des niuht enwizzin: 
sehs tusint unde sehs hunderet sehsic, 
des wil ich iuch niht verhelen. 
   Die fursten wil ich zellen 
unt die menige, diu mit samit in chom,    [1435] 
alsô Dario wol gezam. 
Wande er de geweltigiste chunich was, 
dâ man von ie gelas. 
vil wîten ginch sîn gewalt. 
Ze zwein unde drîzech wâren sie gezalt   [1440] 
die chunige, die zim chômen, 
dô si sîne nôth vernâmen. 
Grâven chômen ime ouch. 
Zwei hundert unde sibenzoch 
herzogen zim chêrten,   [1445] 
daz sich sîne rîter mêrethen. 
Die zalt man, sô ich sicher bin, 
zaht hundert unde trîn. 
[90]   Von Persien worden ime gesant 
helede sibinzic tûsant. 
Ouh quâmen Cenonenses dare   [1985] 
mit einer hêrlîcher vare, 
mit funfzich tûsint knehten, 
di wol getorsten vehten. 
Pamphilienses quâmen ouh wale 
und brâhten ime di selben zale.   [1990] 
Dar nâh quam ime ein here grôz, 
dem wîgis lutzil verdrôz, 
daz kuninges reisen wol gezam: 
von Medintrîche daz quam. 
Meden ist daz selbe lant,   [1995] 
dar der engel wart mit Tobien gesant. 
Funfzich tûsint si brâhten, 
alsus hôrtih si ahten. 
Von Ninive worden ime gesant 
zwei unde zwêncich tûsant.   [2000] 
Ime brâhten di von Armenie 
ahte tûsant in einer menige 
vil sneller jungelinge 
zô sînen tagedinge. 
Armenien ist daz rîche,   [2005] 
daz sagih û wêrlîche, 
dâ daz wazzer di archam treib, 
dâ Noe lebende inne bleib; 
in den bergen si dâ besaz. 
Vor wâr solt ir wizzen daz.   [2010] 
Von Persin wurden ime gesant 
helide sibenzich tûsint.   [1450] 
Wol hulfen ime des 
die chûnen Zinnonenses. 
Si chômen mit funzich tûsint chnehten, 
die wole getorsten vehten. 
Die Panfilien dâten harte wale,   [1455] 
si brâhten die selben zal. 
Noch dô chom im ain scar grôz, 
die des wîges lutzel bedrôz, 
alsô si in chunigis reise wol gezam, 
wande si von Medinrîche quam.   [1460] 
Medinrîch ist noch daz selbe lant, 
dar der engel mit Tobia wart gesant. 
Cilicien heizet ein lant, 
si brâhtin im ahzech tûsint. 
Von Ninive wurden ime gesant   [1465] 
ain unde zwainzich tûsint. 
Die ûzer Armeninlant 
si brâhten ime aht tûsint. 
Si ne mohten ouch dô nieht baz. 
Diz was dâ diu archa gesaz,   [1470] 
diu ûf dem wazzer swebete, 
dâ Noe inne lebete. 
[91]   Ouch santen dar zô 
dem rîcheme kuninge Dario 
di ubirmûtige Gâzen, 
di ubir Philistim sâzen, 
zehen hundrit starker risen,   [2015] 
di ime ze trôste solden wesen. 
Ime santen sîne frîe man, 
di dâ sâzen in Frigiam 
mit vil gûten willen 
zwênzich tûsint gesellen.   [2020] 
si gunden ime wol sîner êren. 
Ouch begunden dar kêren 
von India di fursten, 
di wol vehten torsten. 
Dô siz vernâmen,   [2025] 
mit zwelif tûsinden si quâmen. 
Dannoh quam ime ein lutzil here, 
daz vôr von dem rôten mere: 
ein tûsint sneller helede, 
ze wîge wol irwelede.   [2030] 
Ime santen die von Gâze, 
die uber Filistin sâzen, 
di im wol ze trôste mohten wesen,   [1475] 
zwirent funf hunderet starcher risen. 
Noch dô sâzen sîne frîe man 
ferre uber Frigiam. 
Die trûgen ime gûten willen. 
Si nâmen zweinzeh tûsint gesellen   [1480] 
unde tâtin zim chêren, 
si gunden im sîner êren. 
Alsô man sînen willen vernam 
ferre uber Indiam, 
zwelf tûsint si nâmen,   [1485] 
gereitechlîchen zim chômen. 
Noch dô chom im ain wênich here, 
daz santen ime die von dem rôten mere: 
ain tûsint sneller helede 
ze wîge wol erwelte.   [1490] 
[92]   Nû merket, wî vile dis heres was: 
alsihz an den bûchen las, 
sô ahte man iz dâ zestunt 
an sehs hundrit unde drîzich tûsunt, 
daz alliz Dario quam.   [2035] 
und alse Alexander vernam, 
daz ime Darius mit here 
daz lant ze Persiam wolde were, 
dô besanter sîne man, 
di von Macedoniam.   [2040] 
Di quâmen ime gereite. 
Dô hîz er here leiten 
ubir ein wazzir, daz was breit. 
Darius under des screib 
einen brieb Alexandro   [2045] 
unde hîz ime dar zô 
eine wâge mâhenes fur tragen 
unde hîz ime sagen, 
daz er zalte die korn. 
Iz wâre ime leit oder zorn,   [2050] 
er neconde si nit gezellen: 
alsô ne mohter sîne gesellen 
gezelen noh sîne heriscraft, 
di er ime gagen hête brâht. 
Ouh sagite ime der brieb,   [2055] 
Dario ne wêre niwit lieb, 
daz er mit sulher gwalt 
wolde ze Persiam in daz lant. 
Er ne woldiz ime rûmen, 
er vernême ein sulh gestrûme,   [2060] 
dâ er imer vone mohte zellen 
in lîde und in bîspellen. 
Nû vernement, war zû man diz her nam, 
dô iz al zesamene chom: 
ze sehs hunderet tûsint wâren si gezalt, 
dâ was der hof manichfalt, 
unde dar zû drîzech tûsint.   [1495] 
Alsus hete sich Darius besant. 
   Unde alsô diz Alexander vernam, 
er manete sîne getrûe man, 
die im ze sîner nôte 
ie wâren ainmûthe.   [1500] 
Mit ainer minner menige 
sô reit er in zegegene, 
ze Mesopotamie 
dâ chômen sie zesamene 
in der breiten ouwe.   [1505] 
Man mohte nie beschowen 
schar also edele 
vor eineme chunige, 
die der ie zesamene chômen 
unte sô grôzen schaden genâmen.   [1510] 
Alle die volchwîch 
<. . .> 
die von Darios zît 
al bizher sint geschên, 
si ne mohten dar zû gelîchen niet.   [1515] 
Dâ was daz felt vil breit 
mit ten tôten uberspreit. 
Dâ Alexander durch daz wale brach, 
a waz dâ helede tôt lach. 
Unde alsô êrhin mûz iz nû alsô ergân.   [1520] 
"Ir sulten zins hie infâhen, 
dâ ir vil manegen tach habeth nâch gesant. 
Den hân ich iu brâht in diz lant." 
Mit tem selben worte 
sô gab er im mit dem swerte   [1525] 
ainen slach, der was mâre grôz, 
daz imz houbet vur daz march scôz. 
Dâ geschieth sich daz volcwîc. 
Sus saget uns maister Albrîch 
unde der gûte phaffe Lampret.   [1530] 
Diz liet ist wâr unde rehth. 
Hie dûhte si beide diu mâze. 
Nû ist zîth daz lâzen. 
[93]    Dô Alexander gelas, 
daz an den brieb gescriben was, 
der wol geborne jungelinc,   [2065] 
den mâhen er frôlîche entfienc 
unde warf in an der stunt 
in sînes selbis munt 
und az sîn ein vil michil teil 
und sprach: "Wir haben gût heil:   [2070] 
dise corner sint sô manicfalt, 
si ne werdent von mir niemer gezalt." 
In sînen munt er si streich 
und sprah: "Si sint sô weich 
und smeckint sô wole,   [2075] 
ih hoffe, daz ih sîn here sole 
harte wol verwinnen 
mit mînen jungelingen."
[94]   Sîn bote quam under des gerant, 
dâ er Alexandrum vant.   [2080] 
der sagite ime, daz Olympias 
sîn mûter vil siech was 
und bat in vil harte, 
daz er dâ hine karte, 
wande si des jêhe,   [2085] 
ob si in gesêhe, 
si genêse curzlîche. 
Alexander der rîche 
der screib dô selbe einen brief. 
Die hant er in sînen bûtel stîz,   [2090] 
alsiz ime in den mût quam, 
sîne hant fol pefferis er nam. 
Ze Darien boten er dô sprach: 
"Diz ezze dîn hêre, ob er mach. 
Dise corner sint niht manicfalt,   [2095] 
si sint vil schiere gezalt: 
alsus bitter ist mîn here, 
er ne mah sih niemer mih irweren. 
Ouh sage du dîneme hêren: 
ih wil nû wider kêren,   [2100] 
alse mir mîn mûter enbôt, 
andirs durh neheine nôt, 
iz sî ime leit oder lieb, 
dar umbe ne lâz ih is niet, 
ih wil schiere wider comen:   [2105] 
des gewinnet er lutzelen fromen. 
Di wîle mah er bî dem mere 
gesamenen ein grôz here, 
daz er mir frumelîche 
erwere sîne rîche."   [2110] 
[95]    Dô reit der bote von Alexandro 
wider hin ze Dario 
unde saget ime daz, 
daz Alexander den mâhen az, 
den er ime hete gesant,   [2115] 
und gab ime den peffer in di hant. 
Den enfienc er mit zorne 
und warf di peffercorner 
nîtlîchen in sînen munt 
unde beiz si an der stunt.   [2120] 
Dô begunder sih cremfen 
und di nase remfen, 
wand in der pheffer sêre beiz. 
Sîn lîb di wart ime allir heiz. 
Er neigete sih nidere   [2125] 
unde wolde, daz Alexander widere 
wêre ân sîne scande 
heim in sînem lande.
[96]   An dem wege, dâ Alexander 
heim reit ze lande   [2130] 
in mitten Arabia, 
dâ bestunt in Amenta, 
der was Daries man 
und was ein herzoge lobesam. 
Des nêhesten morgenis frû   [2135] 
mit volcwîge reit er ime zû 
und vohten allen einen tach, 
sô dâ nieman gesach 
neheinen man entwîchen. 
Si vohten freislîchen   [2140] 
zwêne tage al in ein,  
daz di sunne nit ne geschein, 
wande si ne wolde belûhten niht den mort. 
Alsus fâhten si vort, 
unze die helede gûte   [2145] 
wûten in den blûte 
vaste biz an di knî. 
Si vohten langer tage drî. 
Vil manich in den blûte ertranc, 
daz ime nie nehein swanc   [2150] 
ne wart von swerte noh von spere. 
Manic tûsint was dere, 
di dâ irslagen lâgen. 
Dô Arabite daz gesâgen, 
si entwichen Alexandro   [2155] 
und fluhen wider ze Dario. 
[97]   Alexander der rîche 
hîz dô flîzlîche 
sîne liebe wîcgnôze begraben, 
di dâ lâgen irslagen.   [2160] 
Di gwunten hîz er binden 
und arzâte in gwinnen 
und hîz, daz man ir wol plêge, 
biz daz er gesêge, 
ob si mohten genesen;   [2165] 
alsô lange wolder dâre wesen. 
Des siges was er vil frô: 
rûwech was er dar zô, 
wander dâ habete verlorn, 
di ime dicke dâ bevorn   [2170] 
hulfin sîner êren 
zô Tyre der mêren.
[98]    Dô di wol genâren, 
di dâ gwunt wâren, 
dô fûr Alexander vor sih.   [2175] 
Manige burh hêrlîch 
undir wegen er zebrach. 
Er tete michil ungemach 
sînen vîanden 
in fremeden landen.   [2180] 
Sêre rach er sînen zorn, 
wander hete verlorn 
di kûnen Macedones. 
Sus getânes mûtes 
gesah er sîne mûter,   [2185] 
des genas di frowe gûte.
[99]   Vil frôhen mût er des gwan. 
Dô besanter sîne man 
in allenthalben bî dem mere. 
Er hête gerne ein grôz here,   [2190] 
des gwan gnûc der helt balt. 
Ze hundrit tûsinden wâren gezalt 
di helede, di ime quâmen, 
di sîne reise vernâmen, 
die wol vehten kunden,   [2195] 
dô si sih is underwunden.
[100]    Dô fûr von Macedonia 
Alexander wider in Persia. 
Under wegen er bedwanc 
manige burch unde lant   [2200] 
gewaldichlîche ze sînen handen. 
Abdirus sih besante 
nâh iren holden, 
wande si weren wolden 
di strâze Alexandro.   [2205] 
Si wâren holt Dario.
[101]   Abdirus was ein michel stat.
Under den bergen si lac.
Swer in Persen wolde,
dâ durh er varen solde.   [2210]
Dâ wâren rîtere gemeit
und wâren zaller zît gereit
ze wîge und ze sturme.
Si beslozzen ir burge
und giengen vaste an di were.   [2215]
Alexander unde sîn here
gewunnen schiere daz wal.
Si macheten fûr ubir al.
Si branten di hûs in den graben.
Daz wart den burgêren ze schaden,   [2220]
wande dô si daz gesâhen,
dô sûhten si gnâde.
[102]    Dô sprach Alexander:
"Ih ne gelobe û niwit andris:
lâzent ir mih rîten hî durh,   [2225]
ûwe lant und ûwe burh
daz lazih unverbrennet,
nû ir ûh mir bekennet;
swanne ih Darium bedwinge
unde in gefangen bringe,   [2230]
sô wil ih her wider kêren
und sprechen mit ûh hêren,
sô wil ih zefûren uher stat,
sô gezeige ih û, waz ih getûn mach."
[103]    Dô di burgêre   [2235]
vernâmen dise mêre,
si underquâmen vil harte
und entslozzen ire porte.
Si liezen in rîten mit fride.
Mit in ne facht er niwit sider.   [2240]
durh sîne kuninclîche wort
bleib di stat unzestôrt.
[104]    Dannen fûr er ze Theben
und hiez dar în gebieten,
daz si ime santen dare   [2245]
di wol ze wîge wâren gare,
vier tûsint irwelete man:
er wolde Darium bestân.
[105]    Dô di Thebêre
vernâmen daz mêre,   [2250]
daz in Alexander enbôt,
iz dûhte si ein hôhmût
und kartenz ime ze scanden,
daz er ie dar gesande
nâh iren wineholden,   [2255]
wande si selben wolden
mit ime vehten vor der stat.
Dô Alexander daz gesach,
di burch bevienc er mit here.
Si ne mohten sih niwit irweren   [2260]
vor ime dicheine wîle.
Di armborst und di phîle
tâten ime vil grôzen scaden.
In andirhalb hiez er zô tragen
sinewelle steine   [2265]
grôz unde cleine.
Mit mangen wurfen si in di burch.
Dô wâre in gûtes râtis durft.
Mit sus getânen grimmen
begunde er si dwingen.   [2270]
si ne mohten ime niwit vor bestân.
Si môsen den lîb verlorn hân.
[106]    Dô hîz der wunderlîche man
vier tûsint dare gân.
Mit îsenînen stangen   [2275]
zebrâchen si di spangen,
di dâ lâgen vor den turen.
Dô ne bleib dâ nieman vore.
Mit grimme giengen si in di burh.
Dâ wêre eines friden durft,   [2280]
den gab in dâ nieman.
Si slûgen wîb unde man
und branten si al in eine glût.
Dô gestillete deme kuninge sîn mût.
[107]    Dô Alexander der kûne man   [2285]
di stat ze Theben gwan,
und si gare was verbrant,
dô gebôt der kûne wîgant
sînen mannen an der stunt,
daz si brâchen daz fullemunt,   [2290]
durh daz di burh hêre
ne mohte niemer mêre
nieman gebûwen.
Des mugint ir wol getrûwen.
[108]    Dô daz alsus was getân,   [2295]
Alexander hûb sih sân
unde fûr dannen
frôlîche mit sînen mannen.
Des landes er vil gwan.
Chorinthia sînes frides gesan   [2300]
und crônten in an der stunt
und gâben ime funfzic phunt
unde silber unde golt.
Des wart in der kuninc holt.
Chorinthia was ein michel stat,   [2305]
di bekarte von der heidenscaf
dar nâh sanctus Paulus.
Alexander hûb sih dar ûz
und fûr ad Athenas,
di des vermêret was,   [2310]
daz nehein lût ne mohte wesen,
von dem ih ie gehôrte lesen,
wîser zallen dingen.
Ze râte si dô giengen,
waz si tûn mahten.   [2315]
Schiere si sih bedâhten,
si wolden gerne fride hân,
und wurden ime alle undertân.
[109]    Di kûnen Lacedemones
di verhûben sih des,   [2320]
daz si sâzen bî dem mere
und heten ein creftigiz here
und fâhten manic folcwîch
und verwunnen einen kuninc rîch,
den gwaldigen Xersem;   [2325]
des wâren si vermezzen.
Si enboten Alexandro,
wolder scaden Dario,
daz dûhte si ummâze.
Si wereten ime di strâze.   [2330]
si widersagiten ime den fride
und wolden vehten mit ime.
[110]    Dô gereite sih in den strît
beide man unde wîb
und gingen vaste an di were;   [2335]
wande si heten in dem mere
behalden grôze heriscraft.
Dâ mite heten si gedâht
ze vehtene von den schiffen.
Ir berhfride si ûf rihten   [2340]
und macheten ir were
gegen Alexandris here.
[111]   Alse Alexander daz gesach,
dô enbôt er in di stat,
weme si daz wazzer wolden weren,   [2345]
er ne wolde niwit ubir mere;
er hîz si halten ir burch,
des wêre in nôt unde durft.
Er wolde an in daz rechen,
daz si den kuninc Xersem   [2350]
mit wîge torsten bestân.
Dô viel er umbe di burc sân
mit sînen jungelingen.
Ze sturme si dô giengen
daz einmûtige here   [2355]
vaste unz an di burchwere.
Alexander was ze vorderôst
unde gab sînen heleden trôst,
mit sîner ellenthaften hant
verhiu er maniges schildes rant   [2360]
und manigen helm vil vast.
Der jener nie nehein genas,
dâ er mit nîde ûffe slûc.
Er hete eines lewen mût.
Di dâ lâgen irslagen,   [2365]
di ne cunde û nieman gesagen;
ist iz, alse daz bûch quît,
di naht di schît dâ den strît.
[112]    Des nêhisten morgenes vil frû
der stat giengen si aber zû.   [2370]
Und alse di burgêre
gesâhen sîne gebêre,
si wurfin ûf ir tore
und stunden vaste der vore.
Si slûgen unde stâchen,   [2375]
daz di vesten ringe brâchen.
Dâ wart manic helt gût
gewunt durh den stâlhût,
sô daz ime daz blût flôz ze tale.
Di swert striden vil wale.   [2380]
Di veigen vielen der nider,
di andren fâhten vaste sidir.
Dâ mohte der schilt lutzil gefromen.
Si wâren durh rûm ûz comen
di kûnin Macedones   [2385]
gegen di Lacedemones.
In was lieber, daz si sturben,
dan si verwunnen worden.
[113]   Durh disen grimmigen mût
quam geflozzen daz blût   [2390]
vaste unz in daz mere.
Dô geschiet sih daz here
beidenthalben âne sige.
Ir nehein ne sûhte neheinen fride.
Unde alse Alexander den schaden gesach,   [2395]
der ime dâr geschien was
an sînen jungelingen,
dô hiez er ime gwinnen
balde daz kriechische fûr.
Daz wart den burgêren vil sûr.   [2400]
er brante di schif in dem mere.
Daz ne mohte daz wazzer niht irwere.
Daz sagih û zwâren.
Di in den schiffen wâren,
dô si des fûris wurden innen,   [2405]
dô wolden si ûz swimmen.
Des liden si michele nôt,
wande si forhten den tôt.
Daz lebent wart in vil sûr,
wande si brante daz wilde fûr.   [2410]
In der selben wîlen
sturben si von den phîlen,
di man in engagen scôz.
Vil manich sînen genôz
in daz mere irtrancte,   [2415]
alser sîn niht nerkante.
Dô branten di wîchûs.
Di gîsele gab man dar ûz
leider alze spâte,
wande si verlorn hâten   [2420]
di allir kûnisten man,
alsih mih versinnen kan,
die ie beschein di sunne
oder imer mêr gwunnen
di kûnin Macedones.   [2425]
Di burgen bâten si des,
daz si in fride wolden geben,
daz si behîlden daz leben,
unde liezen stân ir stat.
Alexander in dô fride gab,   [2430]
daz er in niht ne scadete
an allen, des si habeten.
[114]   Dô fûr er dannen in Persiam.
Und alse daz Darius vernam,
er sprah zô sînen râtgeben:   [2435]
"Nû mah mih rûwen, daz ih leben,
wande mir dise roubêre
mûwit alsus sêre.
Di sâlde volget sînen vanen.
Ih vorhte, er wirdit mir ze banen.   [2440]
Er vihtet in allenthalben sige,
wolder mih lâzen mit fride
haben mîne rîche,
ih gelobete ime wêrlîche,
daz ich ze Kriechlande   [2445]
nâch zinse gesande
von disen tage niemer mê,
mir werde wol oder wê."
[115]   Dô sprâchen sîne fursten,
di ime wol râten torsten:   [2450]
"Darius, vil lieber hêre,
du hâst sô wol dîn êre
ienoh unze here brâht:
den zins, den dir sîn vater gab,
den sal dir ouh der sun geben   [2455]
oder wir verliesen den leben.
Swenne er dînes heris craft,
di du vil wol geleisten maht,
sehet ingagen ime varn,
sô wirt er des wol geware,   [2460]
daz er wol mit êren
mac wesen dîn zinsêre."
[116]   Dô sprah Occeatyr
Darieses brûdir:
"Du hâs des grôze scande,   [2465]
daz du Alexandre
dem ungetrûwen roubêre
ie gebûtis êre.
Du hâst gehôet sînen mût.
Jo ne dûhte mihz nie gût,   [2470]
daz du ie getâtes di clage,
daz er dir mohte gescaden
in dîneme rîche,
dir ne wollen dan geswîchen
beide frûnt unde man.   [2475]
Er hât eine reise getân,
der er niemer mêre
ne comet an sîne êre.
Ouh wil ih dir sagen,
du salt des sînen site haben   [2480]
umbe iteslîche dinc,
di dir vil gût sint:
swâ er ane di nôt komit,
nieman sulhis nit ne fromit
ze sturme noh ze wîge,   [2485]
sô er mit sînen lîbe,
er ne sî imer ze vorderôst;
dâ vone hânt si den trôst
di edelen wîgande.
Man mac an den vîanden   [2490]
nemen gût bilide,
dâ iz gêt an di tuginde."
[117]   Dô sprah ein ander râtgebe:
"Hêre, du salt mir vernemen
und salt vil rehte verstân,   [2495]
wî sîne site sint getân,
wandihz dir wol gesagen kan
umbe den wunderlîchen man.
Iz ist mir allir beste kunt.
Ih was wîlen ze einer stunt   [2500]
mit dînen mannen gesant
in sînes vater lant.
Dô solde wir holen den zins.
Dan noh was er ein lutzil kint
unde was doh wîser,   [2505]
dan dihein man grîser
er quam dicke drâte.
Ze sînis vater râte,
dâ er rât habite.
Vil sêre er daz clagete,   [2510]
daz sîn vater wêre
dîn zinsêre.
Er swôr, sô ime sîn lîb
gelebet imer di zît,
daz gwaldiclîche   [2515]
sînes vater rîche
an ime quême,
des zinsis er sih benême.
Nû ist er alsô here comen,
hân ihz rehte vernomen,   [2520]
er williz vollenbringen.
Nû saltu dih besenden
nâh dînen mannen,
di du hâst in den landen,
di dir sint undertân,   [2525]
daz dir ne muge nehein man
den sige an irwerben,
er ne wille sterben.
Daz ist der rât mîn,
ih wêne iz mah ouh wol sîn."   [2530]
[118]   Dô sprah ein ander râtman,
des ih genennen nit ne kan:
"Der rât mir vil wol behaget.
Mir ist dicke daz gesaget,
daz er mêr mit wîsheite   [2535]
dan mit degenheite
dih kuninc wil bedwingen
und den zins an dir gwinnen;
wande eines hundis bellen
mac vil scâfe irschellen;   [2540]
ob si rehtis hûtêris niht ne haben,
er tût in michelen scaden."
Dâ mite meinter daz,
daz iz ein unstête folc was
alliz Daries here,   [2545]
dâ er sih mite wolde were.
[119]   Hinnen disen râte,
den der kuninc hâte,
quam Alexander
ze Dariusis lande.   [2550]
einhalben bî dem mere
dâ liez er rûwen sîn here.
Di sunne schein vil heiz,
harte mûte si der sweiz.
Dô ginc Alexander   [2555]
und mit ime manic ander
baden in den wâch.
Der rite bestunt in der nâh.
Des gwan sîn here grôz
vil michelen untrôst.   [2560]
Si forhten vil sêre,
obiz Darius vernême,
daz dannen nimer ir nehein
ne quême lebinde heim.
[120]   Von disem untrôste   [2565]
ein arzât si irlôste.
Philippus hîz der junge man.
Ein furste was ime gram
geheizen Perminus.
Einen brieb screib er alsus.   [2570]
Er sprah: "Alexander hêre,
vil lieb sint mir dîne êre.
Niwit ne nem du den tranc,
den dir der arzât hât gesant.
Iz ist Dariusis rât,   [2575]
wander ime gelobet hât
ze gebene sîne swester.
Er wil in zeinem fursten
in sînen lande machen,
swenne er daz gescaffe,   [2580]
daz er dir den tôt gegebe.
Des trankis ne saltu niwit nemen."
[121]   Alexander las disen brieb.
Er ne lîz iz umbe daz niet,
er ne nême den tranc,   [2585]
und gienc, dâ er Philippum vant.
Er sprach: "Geselle vil liep,
wî gevellet dir dirre brieb?"
"Ubile", sprah der jungelinc,
"Du weist wol, hêre, mîne dinc.   [2590]
her zû wêrih ze gût.
Ih ne gwan des nie neheinen mût,
daz ih dir tête den tôt,
daz hêtistu unversculdigôt.
Doh wêriz ime lieb,   [2595]
der dir sante disen brieb,
ob du des nêmes grôzen scaden;
er wolde dih lîhte verclagen.
Nû heiz in dir gwinnen
und danke in der minnen,   [2600]
di er dir kuninc tete,
dô er dih warnôte."
[122]   Dô Alexander genas
und des wol gewis was,
daz ime der tranc wol bequam,   [2605]
Perminen hîz er slân
ze sîner anesihte,
Philippo er dô rihte,
wander in habite belogen.
Dô hîz er sîne herzogen   [2610]
sîn here leiten,
des wâren si ime gereite,
in daz lant ze Armenia.
Zimberen begunder dâ
eine burg unde eine stat.   [2615]
danne fûr er vor baz
an eine breiten heide.
Dâ was ubil weide
rossen unde mannen.
Dô hûben si sih dannen   [2620]
in kurzen stunden dar nâ
in eine stat, di heizet Andria.
Dâr quâmen si zeinem wâge,
dâ gescah in gnâde,
wande si sih gelabeten   [2625]
von dem durste, den si habeten.
[123]   Der wâg hîz Eufrates.
In ein worden si des,
daz der kuninc hîz sîne man
grôze boume howan   [2630]
und eine brucke machen.
<...>
Dô daz was gescaffit
und di brucke was gemachet,
alle zwîbeleten si dar an;
wande dâr ne was nieman,   [2635]
der in den selben zîten
dar uber durste rîten.
Alexander sih genante,
uber di brucken her rante.
Den sînen wart vil gâch   [2640]
unde ranten ime alliz nâh.
Dô si quâmen ubere,
Alexander karte widere
und zehiu alle di spangen,
dâ di brucke was ane gehangen.   [2645]
Dô vlôz di brucke ze tale.
Daz ne geviel dâ niemanne wole.
Si redeten albesunder,
si nême des michel wunder,
durh waz der wunderlîche man   [2650]
daz habete getân.
Ouh sprâchen si mê:
"Uns sol werden vil wê:
werde wir hie sigelôs,
sô ne habe wir necheinen trôst   [2655]
heim zunseme rîche,
sô sterbe wir jêmerlîche."
[124]   Sân an der stunt
sô wart di rede kunt
deme kuninge Alexandro,   [2660]
vil wol behâtiz imo dô.
Er sprah ze sînen ubir al:
"Diz gevellet mir wol,
daz ir mînen gedanc
alsô rehte hât irkant   [2665]
unde mîne liste,
und ir sô gerne wistet,
durh waz ih dise brucken brach:
daz tet ih alliz umbe daz,
ob man uns jagete,   [2670]
daz wir neheinen trôst ne habeten
heim zô unseme lande,
sô gedêhte wir wol zen handen
unde fuhten alse helede.
Frumis mannis selide   [2675]
di sint in lande gelîch.
Nû weret helide den lîb;
wande quême daz heim mêre,
daz wir hin entrunnen wêren,
wir môsen dan von den wîben   [2680]
sulhen spot lîden,
daz uns lieber mohte wesen,
verlore wir alle hie den leben.
Nû gedenkit helede dar zô,
wî wir sô leide getûn   [2685]
unsen widerwinnen,
daz wir si gefrumen hinnen
zirn wîben und zirn kinden,
daz si wol bevinden,
daz di von Macedonian   [2690]
den zins here brâht hân;
wandiz ne wirt niemer gesehen,
daz wir hinnen geflîhen.
Al hie wil ih ê sterben
oder sige irwerben.   [2695]
wir vergelden den scaz,
den mîn vater hêre gab
diseme gûten knehte
mit grôzeme unrehte."
[125]   Von disen grimmen worten   [2700]
Darius sih irforhte.
Des wart er bescholden
sêre von sînen holden.
Dô gwan der helt gût
ein manlîchen mût   [2705]
unde trôste sîne man.
Dô karte daz here dan.
Mit den rîchen fursten,
di wol vehten torsten,
quâmen si zô deme wâge.   [2710]
Vil wol sih dô besâgen
der zweier kuninge wartman,
alsih mih versinnen kan.
In den selben stunden
ir vanen si ûf bunden   [2715]
under iegwederme here.
Si grummen alse daz mere,
sô iz di starken winde
trîbent an den unden,
unde quâmen zesamene,   [2720]
mit micheler manige.
Alexander mit den Kriechen
lîz dar zô strîchen.
Darius und sîne fursten,
di wol vehten torsten,   [2725]
di armen und di rîchen
fâhten freislîchen.
Si slûgen unde stâchen.
Irn scaden si dâ râchen,
wande si hâten grimmigen mût.   [2730]
Under des daz sih der sturm hûb,
sô quam ein Daries man,
kriechische wâfen trûch er an
unde dranc mit liste,
dâ er Alexandrum wiste   [2735]
in allen dem gebêre,
alser der sîner wêre
und ginc hinder in stân
und gab ime einen slac sân.
Durh den stehelînen hût   [2740]
verwundeter den helt gût.
Er hêtis gerne mêr getân,
wen daz in geviengen sîne man.
[126]   Alexander hinder sih gesach,
zô dem helede er sprah:   [2745]
"Warumbe woldet ir mir slân?"
Dô sprah Dariesis man:
"Ih ne bin dînes heris niet.
Mîn stolzheit mih her zô verriet.
Ih bin von Persia geborn.   [2750]
Mih hete Darius irkorn
zeinen gûten knehte."
Er sprah: "Ob ih ime brêhte
dîn houbit abe geslagen,
daz wil ih dir zwâre sagen,   [2755]
er gâbe mir ze lône
sîne tohter scône.
Di gâbe dûhte mir gût.
Dar zô stunt mir der mût,
daz ih si gerne irworbe   [2760]
oder degintlîchen sturbe.
Nû ne mac des niwit wesen.
Sol ih verliesen daz leben,
sô rûwit mih daz scône wîb
mêr dan mînes selbes lîb.   [2765]
Ouh ne bin ih der êriste niet,
der durh herzelîchiz lieb
sîn lîb sazte in wâge.
Grôz wâre mîn gnâde,
môste ih di selbe frowen   [2770]
vor mîn ende noh bescowen."
[127]   Dô lîz Alexander den selben man
wider zô sînem here gân,
durh daz si mohten gesehen,
waz dâr wâre geschên.   [2775]
er fôr mit fride in sîn lant.
Alexander sagetime grôzen danc,
daz erz ie torste getûn.
Sîne hulde gab er ime dar zô
und sprah zô sînen ubir al:   [2780]
"Diz gezimet jungelingen wal,
daz sus getâne botescaft
von ime ze lande werde brâht.
Swâ daz comet mêre,
dâ beginnet man in êren,   [2785]
beide wîb unde man.
Sîne lêhen gemêret man ime dan.
Ouh mugint in di frowen
deste gerner minnen tougen."
Er liez den degen kêren wider.   [2790]
nâh den sige warb er sider.
[128]   Dô faht Alexander
mêr dan ein ander.
Er hete grimmigen mût,
alse der zornige bere tût,   [2795]
sô in di hunde bestân:
swâz er ir mit den clâwen mach gevân,
dar ane richet er sînen zorn.
Der kuninc faht imer fore.
Er slûch ros unde man   [2800]
und alliz, daz ime zô quam
an den berch und in daz tal.
Daz gesâhen ubir al
sîne vîande.
Schiere hûben si sih danne   [2805]
und fluhen hine ze Batra,
vil schiere besaz er si dâ.
Dô gesweich ime der tach.
Umbe di burh lach er al di naht.
[129]   Sân des morgenis frû   [2810]
mit grimme ginc er in zû.
Schiere gewan er di stat.
Er nam, swaz dar inne was,
er nam dâ hêrlîche dinc:
alle Dariesis kint,   [2815]
dar zô sîne mûter,
di heter in scôner hûte.
Ouh fienc er Darien wîb.
Alexander frowete sih,
wandiz was ein kuninclîch roub.   [2820]
dar zô bedwanc er ouh
manige burch unde lant
und gwan iz alliz zô sîner hant.
[130]   Under des quam ein furste,
swî erz getûn torste,   [2825]
von Persienlande.
Er sprah ze Alexandre:
"Ih bin Darien man
und hân ime dicke getân
manic dienist scône.   [2830]
Des ist mir ungelônet.
Durh daz vernem, waz ih dir sagen.
Wiltu is mînen rât haben
und wiltus mir wol lônen,
alsih mih zô dir verwênen,   [2835]
mit helfe dîner manne
bringih in dir gevangen
und sîne fursten dâ mite:
sint mahtu imer sîn mit fride."
[131]   Alexander antworte ime sân:   [2840]
"Niht ne gerent mîne man
dînere helfe.
Sint du ân nôt selbe
dîne hêren wilt verrâten,
di dir dike liebe tâten,   [2845]
sô vare mit unêren
wider zô dînen hêren
und hilf ime weren sîn lant,
iz wirt dir ze lastere bewant.
Dir ne sulen hêren noh frowen   [2850]
niemer mêr getrûwen."
[132]   Dô quam Dario ein brieb,
der ne was ime niwit lieb,
dô er in ubirlas:
daz der strît irgangen was,   [2855]
daz stunt dar inne gescriben
und wer dâr tôt was bliben
und wer dannen wâre comen
mit scaden und niht mit fromen;
unde wî Batran di mêre   [2860]
gare beroubit wêre
und wî sîn mûter und sîn wîb,
di ime wâren sô der lîb,
und sîne kint wâren gevangen,
und wî iz dâ was irgangen,   [2865]
daz enboten ime sîne man,
unde daz iz Alexander hête getân,
unde hiezen ime clagen
irn vil michelen scaden;
unde swanner daz vernême,   [2870]
daz er in quême
schiere ze helfe
und selbe mit gelfe
rêche sînen anden:
er lide grôze scande.   [2875]
[133]   Darius screib einen brieb dô
und santin Alexandro.
Dar stunt alsus gescriben an,
alsihz vernomen hân:
"Mir ist ze wizzene getân,   [2880]
wî du hâst mîne man
beide gevangen und irslagen:
ih ne mac iz langer nit vertragen,
wandiz mir wê tût.
Ih genidere dînen hômût,   [2885]
daz du des ie gedâhtes,
daz du mir gestrîten mahtes
und ie torstis gejehen,
daz du mich woldes sehen
ûf einen velde mit mînem here.   [2890]
mahtu dih mih irwere,
sô mugen von himele mîne gote
zô der helle wesen bote."
Ouh enbôt Darius
Alexandro alsus:   [2895]
"Daz du mîneme gesinde,
mînen wîbe und mînen kinden
unde mîner mûter
hâs getân ze gûte,
daz hâstu ubile gewant:   [2900]
ih ne weiz dirs nit bezzeren danc,
wene alse du si hêtis irslagen.
Ih wil dir wêrlîchen sagen,
ih ne werde niemer dîn frûnt,
di wîle ih dih weiz gesunt;   [2905]
wandih dih von rehte hazzen sol.
Mir ne is niwit wol
zô dir ze mûte,
nû scaffe dîne hûte.
Du hâs einen sturm an dîner hant."   [2910]
Alexander der wîgant
der entfienc disen brieb
und ne forhtin betalle niet.
[134]   Einen andren hiez er schrîben
unde sprah: "Daz ih dînen wîbe   [2915]
habe getân ze gûte,
dâ genôz si mîner mûter,
wandih durh ir liebe
allen wîben gerne diene:
von dû hân ihz gerne getân.   [2920]
ih ne wil von dir entfân
neheinen lôn dar umbe.
Du entbûtis mir als ein tumbe."
[135]   Dô quam ein brieb Dario
von dem kuninge Poro   [2925]
vil verre ûz von Indian
und bat, daz er ime sîne man
ze helfen wolde senden,
wande in di inlenden
in sîneme lande   [2930]
mit roube joh mit brande
hêten starke bestân.
Dô enbôt er ime wider sân,
daz er ime gerne quême,
ob ime nit ne benême   [2935]
urlouge und Alexandris herescraft,
di in lange hête belaht.
Doh wolder sih genenden
und wolde ime senden
von persischen lande   [2940]
sîne wîgande,
di ime helfen solden,
swes sô er wolde.
[136]   Dar nâh hûben sih sân
Alexander unde sîne man   [2945]
ze Persen in di rîche.
Er gedâhte wîslîche,
wî er daz mohte bewaren,
daz di vîande sîne scharen
niht ne konden gemirken.   [2950]
dô verhiu er manige birken
und manic oliboumes rîs,
wander was listic unde wîs.
Zô der rosse zagelen man si bant.
Der melm der stoub ubir lant,   [2955]
daz der Persen wartman
grôz wunder des nam,
wannen der melm mohte wesen:
ir nehein ne trûwete genesen.
[137]   Alexander was von der stat,   [2960]
dâ Darius mit here lah,
funf tageweide.
Dâ enzwischen was ein heide
unde ein vil tiefer wâch.
Mit sînen fursten nam er rât,   [2965]
wâ er einen man funde,
den er ze boten sande
deme kuninge Dario
und ime sagete dar zô,
daz er daz wol vernême,   [2970]
daz er ime quême
mit dem kriechischeme here:
ob er sîn lant wolde weren,
daz er griffe dar zô
beide spâte unde frô,   [2975]
wander wêre sicherlîche
mitten in sînem rîche.
[138]   Der rât der wart ûf gelaht.
Twerhes ubir di naht
dô troumete Alexandro, wî ein man   [2980]
ginge vor ime stân
in allen dem gebêre,
alser sîn vater wêre.
In den bûchen hân ih gelesen,
daz ouh sîn vater solde wesen   [2985]
ein gwaldiger got.
Daz ist der leien spot,
di des niht ne wizzen,
waz man tût mit listen.
Manic list ist sô getân,   [2990]
swer is flîz wille hân,
wil er got verkiesen
und die sêle verliesen,
der tûbel hilfet ime dar zô,
daz er spâte unde frô   [2995]
tûn mah besunder
vil manicfalden wunder.
[139]   Vil manichfalder liste
Philippus vil wiste,
der Alexandris vater was,   [3000]
alsihz an den bûchen las.
Dâ er an sînem bette lach,
in dem troume er ime zô sprah:
"Alexander, liebe sune,
durh dih bin ih here comen.   [3005]
Ih wil dir lâzen schîn,
daz ih ein gwaldich got bin:
ih wil dir sîn bereite
zô dîner arbeite.
Dir ne mac nieman gescaden,   [3010]
di wîl ih dir holt herze tragen.
Tû du den rât mîn:
du salt selbe bote sîn
hin zô Dario."
Inrihte irwahter dô   [3015]
un sagetiz sînen mannen.
Dô rieten si ime alle,
daz er wêre dem gote
gevolgich ze sînem gebote.
[140]   Alexander dô mit ime nam   [3020]
einen einigen man,
der hîz Eomulus.
Si riten zwei snelle ros
und fûrten daz dritte in der hant
und riten verre ubir lant   [3025]
und quâmen zô einem wâge,
der was geheizen Strâge.
Der flûzit allen den tach
und irfrûsit inne der naht,
daz man dar ubir mohte rîten.   [3030]
Alexander hîz dô bîten
sînen man mit einen volen.
Al eine reit er dar ubir
und quam des tages an di stat,
dâ Darius lach   [3035]
mit sînen grôzen here.
Jene sprâchen: "Wer ist dere?
Er glîchet sêre einem gote."
Er sprah wider: "Ih bin ein bote,
mîn hêre ist Alexander.   [3040]
Den nimet michil wunder,
wes Darius sûme,
wander gebeitet sîn vil kûme."
[141]   Dô lîz ein Daries man
den boten vor den kuninc gân,   [3045]
daz er wurbe sîne botescaf.
Zô Dario er dô sprah:
"Man saget, Daris edele kuninc,
du sîs gwaldich unde frumich
und stolz dînes gemûtis   [3050]
und milde dînis gûtis.
Daz ne schînet niwit wol.
Vernem, waz ih dir sagen sol:
dir enbûtit Alexander
und manic ander   [3055]
enbietent dir besunder,
si nême des michil wunder,
wes du sô lange bîtes,
daz du niht ne rîtes
und riches di scande,   [3060]
di dîne vîande
dir tûn allir tagelîche.
Du sûmes zagelîche.
Dir sint di burge und daz lant
beroubit unde verbrant   [3065]
und dîn lût gevangen.
Du sûmis al ze lange.
Diz ist dir gût vernomen:
mîn hêre heizit dir comen
bî den Strâge an einen velde,   [3070]
den zins wil er dir gelden
den er hât versezzen.
Dâ wil er dih is irgetzen
er und sîne recken
mit irn scarfin ecken   [3075]
mit sulher mâzen,
daz du si mûzes lâzen
imer mêr âne nôt.
Diz ist, daz er dir enbôt."
Darius der rîche   [3080]
der tete hêrlîche:
er nam den boten bî der hant
und sprah: "Nû du here bist gesant,
sô mûstu gûten fride hân.
In mînen sal soltu gân   [3085]
und wesen ze mîner wirtscaf.
Dîn hêre des selben sitis plach:
alsô dicke sô ih sande
zô sîneme lande,
sô liez er di boten mîn   [3090]
zô sîner wirtscafte sîn."
[142]   Alexander frowete sînen mût.
Daz geleite dûhte ime alsô gût,
daz in der rîche Darius
selbe leite in sîn hûs   [3095]
zô sîner wirtscaft.
Dâ was eine michele maht
der hêren von manigen landen.
Dô hîz man Alexandren
ingegen den kuninc sitzen gân.   [3100]
daz wart umbe daz getân,
daz Darius selbe sêge,
daz man sîn wol plêge.
[143]   Den fursten was daz ungemach,
daz man sîn sô wole plach.   [3105]
Ih wil û sagen umbe waz:
si versmâheten in umbe daz,
wander was sô cleine.
Si sprâchen al gemeine,
er wêre ein wênich twirgelîn,   [3110]
waz boten er mohte sîn
eines alsô rîchen mannes.
Dannoh wisten si lutzil des,
daz an ime was gereit
alsô manich frumicheit.   [3115]
[144]   Vil wol der hêre diz vernam
der vil wunderlîche man.
Iz quam in rehte in den gedanc:
diu goltfaz, dâ er abe tranc,
di warf er al in sîne scôz.   [3120]
Dô den schenken des verdrôz,
daz er ime mêr brâhte,
dô stunt er unde dâhte,
daz er ein dieb wêre:
und sagetiz sînem hêren,   [3125]
daz der bote, der dâ saz,
verstêle sîne goltfaz.
[145]   Darius sprah dem boten zû
"Wî torstistu daz getû,
daz du stêle mîne goltvaz?"   [3130]
Alexander dar wider sprah,
daz der site wêre
zô dem tische sînes hêren,
daz allirmanne gelîch
di vaz nême zô sih,   [3135]
dâ er ûz trunke.
"Vil wol mih des bedunket,
man ne phlege hie des sites niet:
nû diz alsus ist geschiet,
nû heiz nemen dîne goltfaz.   [3140]
Zwâren sagen ih dir daz,
daz mir vil ummêre sîn
dîne goltfaz unde dîn wîn."
[146]   Under disen worten
ein furste merkete harte   [3145]
an des boten gebêre
wî iz Alexander selbe wêre.
Er hetin wîlin bekant,
dô in Darius hete gesant
nâh deme zinse zô Philippo.   [3150]
dô sprah er ze Dario:
"Hêre, ih wil dir sagen
ein dinc, daz ih gemerkit habe:
den boten, den wir hie gesehen,
wol ne wil er is niht bejehen,   [3155]
daz is selbe Alexander.
Nû rich dînen anden
an den wunderlîchen man,
sô mahtu imer mêre fride hân."
[147]   Vil wol der listige man   [3160]
der hêren gerûne vernam
und rûmete von deme sale.
Des gehalf ime vil wale
ein brinninde vakele, di er nam.
Einen persischen man,   [3165]
den slûch er vor di zande,
daz er sih verwânde,
daz er ê solde sterben,
ê er quême zô der erden.
Er dranc durh Darien man.   [3170]
Schiere er vor di ture quam.
Ûf sîn ros er gespranc,
ân ir allir danc
reit er zô dem Strâge.
Ê er dar ubir quême,   [3175]
gwan er michil arbeit:
daz îs undir ime spleiz,
daz ime sîn ros dâ entflôz.
Sîner craft er dâ genôz,
daz er den anderen stat gwan,   [3180]
ouh half ime wol sîn man.
[148]   Dô reit er hine zô sînem here.
Hundrit tûsunt was dere
und zwênzich tûsint dar zô.
Vil wol entphiengen si in dô   [3185]
und hiezen in willecome sîn.
Alsus antworter in:
"O wol ûh, kriechische man,
ze heile mûz iz û irgân.
Ih ne wille niwit liegen   [3190]
noh niemanne betriegen.
Wir ne mugin niwit gelîchen
Dario dem rîchen.
Ih wâne, daz ûf dir erden
nieman mohte gewerden,   [3195]
der zô ime gestunde
oder alsô grôz here gewunne.
Dâ bî wil ih û sagen:
ein her fliegen mach nit gescaden
zwein wênigen wespen,   [3200]
dâ si varen ze neste."
[149]   Alexandris gesellen
worden von disen bîspellen
vil wunderlîchen frô.
Vil kûme irbeiten si dô,   [3205]
biz man begunde sturmen.
Darius von sînen burgen
reit zô dem wâge,
der dâ heizet Strâge.
Des nahtes fûren si dar ubir.   [3210]
Der quam aber lutzil wider,
wande si wurden irslagen.
Ih wil û zwâren sagen.
Sân des morgenis frû
ze wîge gareten si sih dô,   [3215]
beidenthalben di here,
und brummen alse daz mere
di alden mit den jungen,
dâ si ze samene drungen.
[150]   Alexander der hêrre   [3220]
der was der êrre,
der dâ zô der zît
irhûb den freislîchen strît.
Ûf Bucifale er reit.
Nie man ne bescreit   [3225]
dichein ros alsô gût.
Dar zô stunt ime der mût,
daz er den sige irwurbe
oder degintlîchen sturbe.
Vil wole half ime daz,   [3230]
daz er sô wol gare was
nâch deme kriechischeme site.
Di ingegen im quâmen geriten,
di sprâchen, er wêre ein got.
Von beidenthalben flouch daz scoz   [3235]
alsô dicke sô der snê.
Den recken wart dâ vil wê.
[151]   Dâ wart ein michil schal.
Man blies di herehorn ubir al
und di trummen zô dem wîge.   [3240]
Darius mit den sînen
mûste durh nôt vehten.
Er brâhte manigen Persen
zô deme strîte.
Di wâren gesamenet wîte   [3245]
und heten manlîchen mût.
Und alse der helt gût
Alexander diz vernam,
dô maneter sîne getrûwe man,
di ime wâren einmûte   [3250]
zaller sîner nôte,
daz si sih wol bedêhten
und wâren gûte knehte,
wande si mit rehte
umbe den zins solden vehten,   [3255]
dâ si Darius zô dwanc.
Dô hûb sih ze hant
di kriechische manige
den Persen ingegene.
Mit micheler frevele   [3260]
quâmen si ze samene
bî dem Strâge an der ouwen.
Wer mohte ie bescowen
zwei sô hêrlîchen scaren.
Dâ was maniger mûter barn.   [3265]
Dâ si ze samene quâmen
und grôzen scaden nâmen,
dâ was daz felt vil breit
mit den tôten ubirspreit.
Si slûgen unde stâchen,   [3270]
sô daz di schefte brâchen.
Dô griffen di recken
zô den scarfin ecken
und vohten mit nîde.
Alle di volcwîge,   [3275]
sturme unde strîte,
di von Darien gezîte
al biz her sint geschît,
di ne glîchen dar zô niet,
dâ Alexander der helt balt   [3280]
Dario den zins galt.
Daz der zins ie gedâht wart,
daz gerou manigen in der vart,
wande si in dem blûte swebeten,
di dannoh gerne lebeten.   [3285]
[152]   Der sturm was grimme unde hart.
Dâ wart manich helm scart
und manige brunje durhstochen,
daz dâ durh quam geflozzen
daz blût den lîb al ze tale.   [3290]
man sah dâ in dem wale
manigen schilt verhowen.
Dâ mohten man scowen
di kriechischen recken
mit den scarfen ecken   [3295]
di helme verscrôten.
Si frumeten manigen tôten
dem rîchem kuninge Dario,
der vil starke clagete dô,
daz er ze Kriechlande   [3300]
nâh deme zinse ie gesande.
[153]   Der Persen kuninc hêre,
der vil grôzir êre
wielt ubir manich rîche,
der trûrte grôzlîche,   [3305]
daz der wunderlîche man
durh sîn laster ûz quam.
Daz begunder sêre clagen
wander sah in den walphade
manigen helt gûten   [3310]
beflozzen mit dem blûte,
sîne tûrlîchen recken,
di ime dâ vore dicke
hulfen sîner êren.
Sint niemer mêre   [3315]
ne wart Darius frô,
daz bûch sagit uns alsô,
wande dâ viel manic man,
der nie wunde ne gwan
von stiche noh von slage.   [3320]
ih wil û wêrlîchen sagen:
si wâren gûte knehte
und sturben durh ir vehten
in Darien halbe.
Dô man si gezalde,   [3325]
zwei hundirt tûsunt der was,
der nie nehein ne gnas;
ân di, di in den Strâge
ouh vertrunken lâgen:
der ne mohte man neheine zale   [3330]
gescrîben noch gesagen wale.
[154]   Alse Darius gesah,
daz sîner sô vil tôt lah,
beide gewunt und irslagen,
dô begunder irzagen.   [3335]
Er was der êriste man,
der dâ flîhen began.
Des gewan sîn her grôz
vil michelen untrôst.
Si fluhin al gemeine,   [3340]
man mah noh hûte weinen
den mort, der dâ gescach.
Alexander reit in alliz nâh.
Und slûch si nider alsein vê.
Si schrûwen ach unde wê.   [3345]
[155]   Dô daz mêre dô quam
ubir alle Persiam,
daz der kuninc wêre sigelôs,
dô wart dâ michil untrôst
ubir alle di lant,   [3350]
dâ der kuninc was bekant.
Der jâmer wart dâ vil grôz.
Vil manic sînen genôz
weinete unde clagete,
den er verlorn habite.   [3355]
Der vater weinete sîn kint,
daz wâren jâmerlîche dinc;
manic man sînen eidem,
wande ime was vil leide;
di swester irn brûder,   [3360]
irn lieben sun di mûter.
Ouh weinte di irn amîs,
di dâ stille was gehît.
Di frowen weinten irn trût,
den si minneten ubirlût.   [3365]
Di man ze manne solde geben,
der leidete daz leben;
si weinte alsô sêre
alse si gehît wêre.
Di jungen an der strâzen,   [3370]
dâ si ze spile sâzen,
di weineten vil sêre
ir mâge unde ir hêren.
Di kint an den wagen,
sô si weinen sâgen   [3375]
und alse manz in gezalde,
si weineten alse di alde
und lebeten âne wunne.
Di mâne unde di sunne
di verwandelôten ir lieht   [3380]
und ne wolden schînen nieht
und ne wolden niet besehen
den mort, der dâ was geschên.
[156]   Darius der blôde man
starke flîhende quam   [3385]
von mannen und von mâgen
ubir den wâc Strâgen
und sînes heris ein michil teil.
Verlorn heter daz heil.
Er quam ûf sînen sal.   [3390]
Daz lût weinte ubir al
und clagete grôzlîchen
Darium den rîchen.
Ûf sînen estrich er sih warf.
Er clagete, daz er niet ne starb.   [3395]
ime wêre lieber der tôt,
dan er sus wêre gelasterôt.
Er clagete, daz er ie genas,
und sprah: "Waz hilfit mir, daz ih was
kuninc ubir manige lant,   [3400]
di ih selbe bedwanc
wîlen mit mîner frumicheit.
Zô mîneme dieniste was gereit
manic lant in dem mere.
Manic dûsint was dere,   [3405]
di mir zins gâben
und mih doh nie gesâgen.
Swâ si gehôrten mînen namen,
dâ dieneten si mir alle samen.
Nû bin ih verwunnen,   [3410]
vil kûme her entrunnen
von einen kriechischen man.
Von mînen sunden daz leider quam
und durh mînen ubirmût.
Ungelucke, waz ir mir leides tût!   [3415]
Fortuna di ist sô getân:
ir schîbe lâzet si umbegân.
Si hilfit den armen, sô si wile,
den rîchen hât si ze spile;
umbeloufet ir rat,   [3420]
dicke vellet, der dâ vaste saz."
[157]   Darius sih dô ûf hûb
unde trôste sînen mût.
Er dihte selbe einen brieb.
Mit sîner hant er in screib.   [3425]
Er santin Alexandro.
Dar ane stunt gescriben sô:
"Frô wis unde gesunt,
Alexander, zaller stunt.
Iz ist mir nû alsô comen,   [3430]
wiltu mir scaden oder fromen,
des hâstu gûten gwalt.
Mir is dicke gezalt,
daz iz dem manne wol stât,
alsime sîn heil vore gât,   [3435]
daz er sîne mâze
an gûten dingen lâze.
Nit ne verhebe du des dih,
daz du hâs verwunnen mih.
Iz kumet dir rehte.   [3440]
Nû gedenc ane mîn geslehte
unde an mînen gwalt.
Swer mir daz hête gezalt,
daz mir sus solde geschên,
ih ne hêtis ime niet gejehen,   [3445]
wandih ne mohtis niht getrûwen.
Mir mûz nû balde rûwen,
daz ih unde mîne man
den kuninc Xersem ie verwan,
den rîchen unde den frumigen   [3450]
und andre manige kuninge,
ih nam in lant unde gût."
"Wî wî wê mir nû daz tût,
daz ih sol lîden
den spot von den wîben.   [3455]
Iedoch sô verwêne ih mih,
daz du tûst sô kuninclîch,
swen sô du verwinnes,
wande du dih wol versinnes,
di lâzestu sunderlingen   [3460]
an dîne gnâde dingen
und lâzes si dir sîn undertân
und di lant vor dir hân.
Wiltu alsus mit mir tûn,
des hâstu êre unde rûm:   [3465]
sô gebe ih dir den meisten scaz,
der mîner forderen was,
den si zesamene trûgen
und in der erde grûben.
Der ligit zô Mynjatan,   [3470]
ze Susis und ze Batran.
Daz saltu wizzen âne wân,
daz nie nehein man,
der ie an diser werlt quam,
sô vil scazzis gewan.   [3475]
Dar zô vernim noh mêre:
ih wil dih machen hêren
ze Medentrîche ubir daz lant,
Persiam gebih an dîne hant.
Du maht dih frowen dirre geben   [3480]
di wîle di du solt leben.
Dar zô jehen ih dir des siges.
Nû bitte ih al ze spâte frides."
[158]   Alexander las disen brieb.
Ein furste ime al di wîle riet,   [3485]
daz er nême alliz daz
beide lant unde scaz
und Darium lieze leben
und hieze ime wider sîn wîb geben
und sîne mûter dar zô.   [3490]
Alexander sprah dô,
daz er des nit ne tête,
wandime des wunder hête,
ob er si ime sande
wider heim ze lande,   [3495]
ob er si nemen wolde.
Diz sprah er durh di sculde,
durh andris neheine nôt,
wander ime dâ vore enbôt,
er zugis wol ze râte,   [3500]
waz er dâ mite tâte.
[159]   Aber sprah Alexander sus:
"Ob der kuninc Darius
nû ist verwunnen,
sô nimit mih michel wunder,   [3505]
wes er sih noh wil irheben
oder waz er mir wille geben.
Nû stênt doh an mîner hant
beide burge unde lant
unde gwant unde scaz:   [3510]
ih mach ime geben michil baz,
wande velt unde walt
stêt an mîner gewalt.
Wil er abir vehten
und mah er sih gerechen,   [3515]
gwinnet er danne daz heil,
sô wirt ime wider âne teil
wîb, mûter unde kint.
Lêzet er mih danne leben sint,
sô mûz ime sîn undertân   [3520]
und den lîb von sînen gnâden hân
unde leben nâh sînen gebote."
Dô îlete danne der bote
unde reit dannen
âne fride, doh ungevangen.   [3525]
[160]   Dan nâh diser botescaf
Alexander reit an di walstat
und begrûb sîne tôten,
und di dâ lâgen in nôten
gwunt unde mohten genesen,   [3530]
den hîz er vil gût wesen,
biz si wurden gesunt.
Al dâ bleib der hêre junc
des winteris eine wîle.
Dô gebôt er den sînen,   [3535]
daz si brêchen den palas,
der des kuningis Xersen was.
Der sal der was alsô gût,
sô nie nehein bezzer gestût
in aller dirre werilde.   [3540]
Di sîne wâren gerinde,
daz er den sal lieze stân.
Des wart er in gehôrsam
unde gesamfte sînen mût.
Er liez in blîben, daz was gût.   [3545]
[161]   Alsih mich versinnen kan,
dâ grûben grebere sîne man,
dâ si zô den stunden
inne genûc vonden
guldîner nepphe,   [3550]
die ie verborgen heten,
di ê dâre wâren.
Ouh funden si zwâren
einen sarc glesen.
An den bûchen hân ih gelesen,   [3555]
er wêre sô scône und sô clâr,
daz sult ir wizzen vor wâr,
daz man dar durh wol gesach
einen tôten, der dar inne lach.
Si besâhen vil garwe   [3560]
sîn hâr und sîne varwe
unde wî er getân was.
Der sarc was grûne alse ein gras.
Des selbin tôten mannis name
was gegraben dar ane:   [3565]
er hîz Evilmerodach,
der kuninc in Babilonia was.
[162]   Ouh funden si ze leste
eine hêrlîche veste.
Dâ inne lâgen di man,   [3570]
di Darius hete gevân,
gestummelet unde geblendet.
Si wâren dar versendet
ze pînlîcher hûte.
Alexander der gûte   [3575]
dô er ir nôt an gesach,
harte irbarmete ime daz.
Er lîz si alle ledic wesen
unde hîz in kuninclîchen geben
golt unde silber.   [3580]
Der tugint was er milder
unde gebôt, daz ir iegelîch
sîn eigen wider zô sih
nême und vorder mêre
lebete mit êren.   [3585]
[163]   Ein brieb quam dô von Dario
dem kuninge Poro
vil verre hin in Indiam.
Dar stunt gescriben an:
"Di vil michele nôt,   [3590]
di mir Alexander tût,
di hîz ih dir clagen
unde wolde dîne helfe haben,
daz ih mih irwerete,
wander mih starke herete.   [3595]
Dô ne quême du mir niet,
des is mir ubile geschît.
Ouh bin ih darumbe frowedelôs,
mîn here wart dâ sigelôs,
dâ wir fâhten insamen.   [3600]
Des mach ih mih sêre scamen,
daz ihz dir mûz sagen.
Dô begunder mih jagen.
Der mîner bleib dâ vil irslagen,
di mach ih niemer verclagen.   [3605]
Dô quam ih flîhende heim;
vil harte wol mir daz schein,
daz du dâ nierne wêre;
des ist min herze swêre
mit unfroweden geladen.   [3610]
Lâ dir erbarmen mînen scaden
unde com mir gereite.
Ze grôzer arbeite
sal man got flêhen
und stâte frûntscaf besehen.   [3615]
Wiltu mir ze helfe comen
und mahtu mir noh gefromen,
sô ne wis niwit trâge:
ih gebe dir âne wâge
golt unde michelen scaz,   [3620]
daz du dîn zouwis deste baz.
Sorchlîche stânt mir mîne dinc:
mîne mûter unde mîne kint
unde dar zô mîn wîb,
di mir ist sô der lîb,   [3625]
di hât er gevangen.
Soldih noh lîden langer
dise lasterlîche nôt,
sô wêre mir lieber der tôt.
Vor dir ne wil ih niwit sparen:   [3630]
ahzic tûsint in einer scaren
sendih dir gegen frowen,
di mahtu gerne scowen.
Daz sint megide unde wîb,
di sulen frowen dînen lîb   [3635]
und dîner helede alle.
Swaz sô dir gevalle,
daz scaffe in mînen lande,
wande mir tût Alexander
leit ze manigen mâle.   [3640]
Sîn ros Bucifale
und sîne kuninclîche wât,
di ime alsô wol stât,
di gebih dir zeigen
und swere dir mit eiden,   [3645]
daz nie nehein man
bezzer ros ne gwan
noh bezzere wâfen.
Du ne salt des niwit lâzen,
du sules mir bereite wesen.   [3650]
Sô du den brieb hâs gelesen,
den ih dir sende,
sô vindestu an den ende:
helt, niht ne sûme,
wandih erbeite dîn kûme.   [3655]
Ze Caspen Porten
dâ wil ih dîn warten
unde lâz mir werden schîn,
ob in der werlt mugen sîn
ieren dihein trûwe,   [3660]
wande ih lîde grôze rûwe."
[164]   Dô Porus disen brieb gelas,
alsime dar in gescriben was,
Dario er sus enbôt:
"Gehabe dih wol, helt gût.   [3665]
Du gesehest êr iwit lanc,
daz ih dir brenge in dîn lant
sô manigen snellen swertdegen,
daz ih mih wille verplegen,
daz er dir leides hât getân,   [3670]
daz sol ime an daz leben gân.
Ih antwortin dir gevangen
und vaste gebunden.
Sîne allir kûniste man,
di ih in den wîge irkennnen kan,   [3675]
di fûre ih mit mir in Indiam,
dâ sulen si mir sîn undirtân.
Ze Caspin Porten
dâ saltu mîn warten.
Dâ kume ih dir engegene   [3680]
mit manigen snellen helede."
[165]   Dise rât di wart dô
vermeldet Alexandro.
Dô hûb er sih dannen
mit allen sînen mannen   [3685]
ze Caspen Porten,
wander sagen hôrte,
daz Darius mit sînen holden
dar comen wolde.
[166]   Under des wâren zwêne man   [3690]
Bysan unde Arbazan
Dariesis undertânen,
zesamene si beide quâmen.
Ir trûwe si des gâben,
daz si Darium irslûgen.   [3695]
Sô mir got von himelrîche,
si tâten untrûwelîche,
si tâten alse tumbe.
Si verwâneten sih dar umbe
von Alexandro grôzes fromen.   [3700]
Alsus hân ihz vernomen.
Si gingen in daz palas,
dâ Darius eine inne was,
und trûgen in ir hant
verholne undir ir gwant   [3705]
ir swert al bare.
Dô wart des Darius gware
und sprah in jêmerlîche zû:
"Owî waz wollent ir nû tû?
Waz hân ih wider ûh getân,   [3710]
daz ir mih willet irslân.
Lâzet mih leben, hêren
und helfet mir mîner êren
unde slahet Alexandren,
di uns in disen lande   [3715]
mit brande mûwet unde heret
und dar in mit sînen Kriechen veret.
Gedenket helede dar an,
daz ir sît beide mîne man,
und merket rehte mîne wort,   [3720]
wande begêt ir an mir nû disen mort
und ne lâzet ir mir nit genesen,
sô ne mach daz neheine wîs wesen,
ir ne werdet is vermeldet,
vil sêre irs dan engeldet;   [3725]
wande alsirs lutzil wânet,
sô werdet is gehônet.
Waz wollet ir ane mich rechen?
Man sal û dar umbe sprechen
laster unde scande   [3730]
wîten after lande.
Lâzet mih, helede, genesen
und lâzet û des gnûc wesen,
daz ih bin verwunnen.
Waz mugit ir mir vergunnen,   [3735]
daz ih sus jêmerlîche leben.
Ih wil û zwâre verplegen:
slahet ir mih mortlîche,
Alexander der rîche
der sol mih an ûh rechen.   [3740]
Vor wâr wil ih daz sprechen.
Ih getrûwe an sîner frumicheit:
mordit ir mih, daz is ime leit."
[167]   Zehant dô er diz gesprach,
ir iegweder slûch ime einen slach,   [3745]
zwô verhwunden.
Si liezen in ungesunden
ligen an der erden.
Schiere si dannen karten
iedoh mit sorgen.   [3750]
ir wâfen si verborgen
und giengen offenbâre,
alse si unsculdich wâren,
und clageten jêmerlîchen
Darium den rîchen   [3755]
und redeten jêmerlîche wort.
Disen freislîchen mort
eine wîle si verhâlen.
Er wart in doch sint ze quâlen.
[168]   Alexander und sîn here breit   [3760]
al di wîle ubir den Strâch reit
mit vil grôzer gwalt.
Dô wart ime gezalt,
wî iz Dario was irgân.
Zô dem palase ranter sân   [3765]
unde gienc ûffe daz hûs.
Dô flôz zô den wunden ûz
daz blût deme kuninge Dario.
Alexander sprach ime zû
weinende jêmerlîche   [3770]
unde sprach: "Helt rîche,
du bist starke gewunt.
Mohtistu noh werden gesunt,
ih lieze dir dîne rîche
imer mêr fridelîche   [3775]
unverhert und unverbrant.
Kuningis name ist an dir gescant.
Westih, wer daz hête getân,
iz soldime an daz leben gân.
Du rûwis mih zummâzen.   [3780]
Wî wârestu verlâzen
sus eine in diseme palas.
Ein michil ungelucke iz was,
daz dîn nieman ne plach.
Owî daz ih disen tach   [3785]
ie solde geleben,
daz ih dih, tûrlîcher degen,
alsus solde sehen verslagen.
Wî mohtih imer verclagen
disen freislîchen mort."   [3790]
Dise kuninclîche wort
begunden wol gevallen
sînen mannen allen.
[169]   Aber sprah Alexander:
"Nû ne weiz nieman ander   [3795]
wene got altirs eine,
helt, wî ih dich meine
und mit wilhen trûwen,
du mûst mir iemer rûwen.
Ouh ne wil ih dih niemer verclagen,   [3800]
daz mach ih wêrlîche sagen;
wande du wâris biderbe unde gût
und hetes manlîchen mût.
Du wêre vil milde,
gevôge zô dînem schilde,   [3805]
getrûwe unde wârhaft,
hubisch unde êrhaft,
wol geborn unde rîche.
Ih sage dir wêrlîche:
mohtistu behalden noh den leben,   [3810]
sô woldih dir mîne trûwe geben,
daz ih dir, kuninc hêre,
ne scadete niemer mêre.
Hêtistu aber noh di craft
und an dem lîbe sulhe maht   [3815]
und têtis ûf dînen munt
unde têtis mir kunt
umbe dise mordêren,
rehte wî si wêren,
woldistu si nennen   [3820]
und mohtih si irkennen,
sô mah ih daz wol sprechen,
ih wolde dih rechen
oder zwâre ih wolde geben
umbe ir lîb mînen leben;   [3825]
und ob ih daz lieze,
sô woldih daz mih verwieze
got von sînen rîche
imer êwiglîche."
[170]   Dô Alexander diz gesprach,   [3830]
Darius al dâ er lach
berunnen mit dem blûte
und mit trûrigem mûte,
ûf rihte sih der wîgant
und kuste Alexandris hant   [3835]
mit vil grôzer ummaht
und vergaz allir vîentscaft.
Er sprah jêmerlîche:
"Gedenke, kuninc rîche
Alexander, wer ih wêre,   [3840]
wer was gewaldigere,
der ie geborn worde,
lûtis unde burge.
Waz mach mir abir daz gefromen,
nû iz alsus ist comen,   [3845]
nû râtih dir unde mane
unde gedenke vaste dar ane,
daz dir al samen nit geschê:
mir tûnt mîne wunden vil wê
unde smerzent mir sêre.   [3850]
Noh sagen ih dir mêre:
nû stânt an dîner hant
Kriechen unde mîn lant,
mache fride under den zwein
und lâz si wesen beide al ein,   [3855]
sô ne mac dir nieman widerstân.
Mîner frûnde saltu gnâde hân.
Durh dînes selbis gûte
wis gnêdich mîner mûter.
Mîn wîb wil ih dir ouh bevelen.   [3860]
Owî wî sêre ih nû quelen:
sweder ih sterben unde genesen,
sô sol mîn liebe tohter wesen
dîn êlîche wîb.
Di bevele ih dir an dînen lîb,   [3865]
wande si is von adele geborn.
Allir vîentscaft hân ih verkorn."
Und alser diz vollensprach,
vil schiere er dernider lach
von dem blûte, daz ime ûz flôz,   [3870]
tôt in Alexandris scôz.
[171]   Alexander weinte den hêren.
Mit vil grôzen êren
wart di bâre bereit
und der lîchame dar ûf geleit   [3875]
mit pelle unde mit golde,
alsiz Alexander wolde,
nâh dem kriechischeme site.
Gewâfent ginc man dâ mite
und mit trûrigen mûte.   [3880]
Alexander der gûte
trûch selbe di bâren.
Di fursten, di dâ wâren,
jâmerete des sêre,
daz si irn hêren   [3885]
sâgen weinen sînen vîant.
Daz wart al dâ bewant
Alexandro dem mêren
zô vil michelen êren.
[172]   Dô Darius was begraben,   [3890]
Alexander hîz ubir al sagen
fride unde gnâde.
Herzogen unde grâben
bevalch er di rîche
harte kuninclîche   [3895]
und liez wîb unde man
ir iegelîch sîn reht hân,
und tete di wâfen alle tragen,
di er behalten wolde haben,
hôe ûf ein palas.   [3900]
Und alse daz getân was,
dô gebôt er den fursten,
lâzen siz nit ne torsten,
daz si fride swôren
den, di durh daz lant fûren   [3905]
koufmannen unde gebûren,
und hîz, daz iz ze sûre
worde ime, swer in zebreche
unde daz manz reche
an sînen hals und an sîn lîb,   [3910]
er wêre man oder wîb.
[173]   Dô bôt er michelen scaz
allen den, di gerieten daz,
daz man Darium irslûge
unde swôr in des genûge   [3915]
bî sîner mûter heile,
er wolde mit in teile
sîn lant und sîn rîche.
Dô tâten tumplîche
di dâ sculdich wâren,   [3920]
daz sagih û zwâren,
daz si vore quâmen,
dô si vernâmen
daz man in gnûc wolde geben.
Si wâren zwêne geneben,   [3925]
und strebeten nâh gifte
und brâhten al gerihte
sih selben des ze mâren,
daz si daz beide wâren,
di den mort hêten getân.   [3930]
mit rehte soldiz in irgân,
alse si heten gewurben:
mit scanden si worden
von dem lîbe getân.
Nû hôret, wî iz dar zô bequam.   [3935]
[174]   Si giengen vor Alexandren stân.
Dô si des mordes verjân,
der kuninc ne wolde niht beiten,
er hîz si dannen leiten
unde daz man si irslûge.   [3940]
Si bâten in gnûge:
si ne gerten neheiner geben,
wen daz er si lieze leben;
wander daz selbe sprêche,
daz erz niemer ne gerêche   [3945]
mit neheiner slahte leide;
und maneten im sîner eide,
daz er si lieze genesen
und lieze si imer arm wesen
in anderen rîchen.   [3950]
Er sprah: "Wêrlîchen
ir mûzet mit deme tôde streben,
wande ir sult curze wîle leben."
[175]   Ir gescrei und ir gedôz
daz wart michel unde grôz,   [3955]
dô man si zeinen galgen
zouch dâ behalben
an eine vil unreine stat,
alse der kuninc hîz und bat,
er hîz si schentlîchen hân   [3960]
und sprah: "Hôret alle mîne man:
uher iteslîch hât gesprochen,
ih habe nû zebrochen
mîne trûwe unde mînen eit.
Nein ih, mir wêre vil leit,   [3965]
daz meineide swôre.
Ih swôr, daz ih irfôre,
wer den mort hête getân.
Man ne sal dem untrûwen man
neheine trûwe leisten;   [3970]
swâ man in mach vereischen,
man sol in brinnen unde slân,
radebrechen oder hân,
alse dise zwêne bôse man,
di disen mort haben getân:   [3975]
di nerbarmen mir niet."
Daz was gemeinlîchen lieb
den Persen und den Kriechin.
Lob si ime dô riefen
und sprâchen, daz er wêre   [3980]
ein rehter rihtêre.
[176]   Alexander warb mit sinnen
und hiez ime gewinnen
Darien tohter.
Vil wol er gedâhte,   [3985]
wes ime der rîche kuninc bat,
dô er an sînem ende lac,
swîz mit ime quême,
daz er ze wîbe nême
Roxanien di scônen   [3990]
und saztir ûf di crônen.
Alexandren des bedûhte,
daz iz wol wesen mohte.
Und dô daz brûtloft was bereit,
Alexander einen brieb sreib,   [3995]
sîner mûter heim ze lande
er in vil schiere sande
und enbôt ir, wî iz im was irgân,
daz er ze wîbe solde hân
Darien tohter.   [4000]
Zô sînen brûtlofte
bat er, daz si quême,
swanner sîn wîb nême,
und dar nâh gelîche
di armen und di rîche.   [4005]
[177]   Sîne boten er ouh sante
heim ze Kriechlande
und hîz daz lant berihten
und ein brûtlofte stiften
in allen dem gebêre,   [4010]
alser dâ selbe wêre.
Daz teter alliz umbe daz,
daz man wiste deste baz
ubir manige rîche mêre,
wîz ime irgangen wêre   [4015]
in persischen rîche.
Vil kuninclîche
stifte man di wirtscaf,
alsuns daz bûch hât innen brâht,
drîzich tage und ouh mê.   [4020]
weder sint noh ê
newart nihein wirtscaft
mit sulhen êren vollenbrâht,
iz ne tête der kuninc Salemon.
Vil michil was sîn rîchtûm   [4025]
ubir manige kuninge rîche;
er lebete keiserlîche,
wander kundiz wol bedenken.
Drî hundrit schenken
hâter aller tagelîch.   [4030]
daz wêre ungeloublîch
iemanne ze sagene,
ne wêriz uns vil ebene
in den bûchen niht gescriben
und von der wârheite bliben.   [4035]
Ouh heter ze sînen tische
fleisch unde vische
sô unmâzlîchen vile,
daz man is gelouben niht ne wile,
wander was hêr unde rîch.   [4040]
Ouh heter allir tagelîch
drîzich malder simelen.
Des beriet in got von himele.
Ze sîner cuchenen man ouh gab,
des neheines tagis ne gebrach,   [4045]
zehen sumersâzen
veiz unde grôzen,               [4047]
        und dar zô drîzich rinder    [4047a]
        mêrre unde minder,            [4047b]
und dar zô hundrit wedere.
Sîn dienist daz stunt ebene
an fugile unde wiltprât.   [4050]
Der hêre hete sînen rât
gescaffit wol mit liste,
wander genûch wiste:
diz môse man ime gewinnen
mit liebe und mit minnen   [4055]
âne roub und âne ungemach,
daz ime nihtis ne gebrach.
[178]   Dô di brûtloft was gelant,
dô quam ein bote alzehant,
der sagete Alexandro sus:   [4060]
"Hî comet der kuninc Porus
mit micheleme gelfe
Dario ze helfe."
Daz was Alexandro ungemach.
Dô der bote diz gesprach,   [4065]
dô sameneter sîne heriscraft
und vôr mit micheler craft
ingagen im in Indiam
uber ein heide freisam.
Dâ liden si vil michil ungemach   [4070]
von der sunnen den tach
und des nahtis von den wormen.
Ze râte si dô worden,
si ne mohten dise leit
unde sulich arbeit   [4075]
langer niht verlîden:
ze kinden und ze wîben
wolden si heim kêren.
Si sprâchen, ir hêre
wâre ein wunderlîch man,   [4080]
waz er sûhte in Indiam.
[179]   Si sprâchen almeistich,
si hêten geleistit,
daz si ime swôren,
dô si von lande fûren:   [4085]
si hulfin ime bedwingen
mit ir jungelingen
Darium den rîchen
vil ernistlîchen,
beide vân oder slân.   [4090]
"Nû habe wir diz getân,"
sprâchen si algemeine
grôz unde cleine,
"Nû gebrichit uns des lîbes,
ouh verdrûzit uns des wîges.   [4095]
Unse lant stêt umbewart.
Waz ob manz brinnit unde heret,
sô nist dâ nieman, der iz were."
Dô wolde daz here
almeistic wider kêren   [4100]
unde geswîchen ir hêren.
[180]   Ouh sprâchen si gelîche,
wolder dihein rîche
vorder mêr bedwingen,
sô môster gewinnen   [4105]
nûwe urlouges man.
Si hêtens sô vil getân,
daz manz wol mohte scowen.
Si sprâchen: "Wir sîn sô verhowen,
daz uns verdrûzit daz wir leben.   [4110]
Er mach uns wol urlob geben
und lâze uns wider kêren."
Alexander der hêre
der vernam ir gebêre.
Des wart sîn herze swêre   [4115]
und gienc ûf einen berc stân
und bat dar zô ime gân,
di mit ime wâren comen;
wander hête vernomen
rehte ir aller willen.   [4120]
Er sprah: "Vil liebe gesellen,
saget mir durh uher gûte
rehte uher gemûte.
Wollet ir von mir scheiden
an dirre wûsten heiden,   [4125]
daz ist mir herzelîchen leit,
wande ir lâzt mih hie in arbeit.
Uns sint die Perses sô gram;
wir hân in leidis vil getân,
des ne hânt si niht vergezzen.   [4130]
Helede vermezzen,
nû ihz sol sprechen,
mugen si sih gerechen,
dar zô sint si vil gereit.
Ih sagiz û mit der wârheit,   [4135]
vernement si disen unmût,
den ir âne nôt tût,
sô sîn wir alle verlorn,
iz sî uns lieb oder zorn.
Ih ne spreche diz darumbe niet,   [4140]
ist û heim ze lande lieb,
ih mûz û varen lâzen:
ih ne were û niht di strâzen.
Doh gedenkit dar ane,
wes ih û nû hie mane:   [4145]
ob ir dâ heime ûwit sagit,
des ir hie getân habit,
daz ist alliz ein wiht,
ir ne habit hie getân niht.
Ih was jener, der dâ vaht.   [4150]
Sît ir rehte bedâht,
ir mûzt der wârheite jehen;
wandir hât iz alliz wol gesên,
daz iz alliz was mîn rât,
swaz ir hie getân hât.   [4155]
Mir ne sah nie nehein man
in den sturme ubir hôer gân,
noh ubir rucke zîhen
noh zagelîchen dannen flîhen.
Ih vaht imer zevorn.   [4160]
Âne scult hân ih verlorn
uher aller frûntscaft.
Er was ubile bedâht,
der ûh dar ane brâht hât.
Nû sol is werden der rât,   [4165]
der is nû werden mac:
ih gelebe lîhte noh den tac,
mûz ih dar under genesen
und mûz ih dan mit gnâden wesen,
sô gwinnih noh di man,   [4170]
di mir suln bî stân."
[181]   Dô Alexander diz gesprach,
al sîn here, daz dâ lach,
scamete sih durh nôt.
Iz wart bleich unde rôt,   [4175]
wande si wolden kêren
von irem lieben hêren.
Si bejâhen ir sculde
und er gab in sîne hulde.
Zehant si ûf sprungen,   [4180]
frôlîchen si sungen.
Ane bunden si ir vanen
unde sprâchen alle samen,
si ne wolden von der stunt,
di wîle si wâren gesunt,   [4185]
ime niemer mê geswîchen.
Si hûbin sih frôlîchen
und fûren hin in Indiam.
Zegegen si dô quam
ein bote starke gerant   [4190]
und fûrte briebe in daz lant,
di sante dar in Porus.
Dar ane stunt gescriben sus:
[182]   "Hie veret after lande
der roubêre Alexander   [4195]
und gewinnet lutzele statelîn.
Si mugen wol vertorben sîn,
di ime daz weren solden.
Vil ungerne ihs ime wolde
ze langer wîle gestaten.   [4200]
Ih wêne, ih wil in gesaten
sturmis unde vehte.
Mit manigem snellen knehte
come ih ime ingegene,
mit mînen snellen degenen.   [4205]
Ih wil in bringen inne,
daz ih sîne minne
niemer ne gesûche,
wandih ir nit ne rûche.
Mir ne geswîchen di mîne,   [4210]
ih trîbin und di sîne
wider heim ze lande.
Wes wânet Alexander?
Ih ahte ûffe sîne rede
lutzil und ûf sînen fride.   [4215]
Her fûr ouh wîlen in diz lant
Dionisius der wîgant,
ein kuninc mit grôzeme here.
Manic tûsint was dere,
di mit ime quâmen   [4220]
und scaden hie nâmen.
Si worden alle sigelôs.
Des heres, des er hie verlôs,
des was unmâzlîchen vile.
Ih wil bestân mit nîtspile   [4225]
disen selben roubêre.
Joh mûwet mih vil sêre,
daz ih dise rede tûn sal.
Iz weiz doch die werlt al,
daz di Macedonien   [4230]
deme hêren von Indien,
hie vore zins sanden
von irn landen,
bis Crelus wart geborn.
Daz wir den zins dâ verlorn,   [4235]
daz was uns ummêre.
Wir sprâchen, daz dâ ne wêre
niht sulhis, sô wir wolden,
durh daz wir setzen solden
lîb und gût an ein heil   [4240]
und ouh an ein urteil.
Umbe dise rede wânich
wurde wir des zinsis ânich.
Alexander ih dir doh râte
baz dan du mir tâtes,   [4245]
ob mirs durft wâre.
Ih râte dir zwâre,
daz du mih êres
unde wider kêres
heim zô dînen lande,   [4250]
ê dir dihein scande
begagene von mir.
Daz râtih trûwelîche dir.
Ne kêristu niwit widere,
ih gesetze dih vil nidere   [4255]
von allen dînen êren;
unde dâ du hêre
niwit an ne maht wesen,
daz lâz nâh mînen râte wesen.
Ouh sagih dir wêrlîche:   [4260]
daz du mir mîn rîche
wênis an gewinnen,
daz comet von unsinnen;
du mûst mirz doh lâzen.
Ih mûze sîn verwâzen,   [4265]
ob ihz dir niht ne were
mit mînem kreftigen here."
[183]   Dô Alexander der kûne man
Poren botescaft vernam
unde er sînen brieb gelas,   [4270]
vil harte smâhe iz ime was.
Er sprah zô sînen allen:
"Wî sol uns diz gevallen?
Woldir tûn mînen rât,
tût ane uher sarwât.   [4275]
Wir suln dem stolzen Poren
mit den swerten lônen,
daz er Dionîsen
den frumigen und den wîsen
ie torste bestân:   [4280]
daz sol ime an den leben gân.
Ouh was des luzele nôt,
daz er uns her enbôt
sô smêlîche eine botescaft.
Mir ne geswîche mîne craft,   [4285]
er solis ze wandele stân."
Daz lobeten alle sîne man.
[184]   Dô dise rede was getân,
Alexander screib sân
deme kuninge Poro einen brief.   [4290]
starke er in dar in berief,
alser wol mohte,
von sîner unzuhte.
Wande er hête gehôrt
an sînen brieve scheltwort.   [4295]
Er enbôt ime ouh mêre,
daz daz ubil wêre,
daz sihein edele man
solde wesen hônsam.
Er sprah, daz brûn îsen   [4300]
daz solde wol gewîsen,
wâ der helt mêre
in der nôt wêre.
Dâ man solde stechen
unde spere brechen   [4305]
und di scilde howen,
dâ mohte man scowen
manneglîchis ellen
under den gesellen
und degenis gebêre.   [4310]
ime wêre vil unmêre,
waz der hunt gebulle
und grene unde sculle,
der ime alsime dûhte
gescaden niht ne mohte.   [4315]
[185]   Dô Porus disen brieb gesach,
dô was ime daz vil ungemach,
daz dar ane stunt gescriben;
ime wêre lieber, wârer bliben.
Er ne sante Alexandro sider   [4320]
neheinen anderen wider,
wandin dwanc der grôze zorn,
den sîn hêter nâh verlorn;
doh gebôt er sîne hervart.
Dô quam ime manich môr swarz,   [4325]
di ime woldin helfin.
Si brâhten manich elfent.
Von den wil ih û sagen,
wiliche sterke si haben.
Si ne hânt in ir gebeine,   [4330]
nû merket, waz ih meine,
nieren nehein marc.
Si sint ûzer mâze stark.
Man mach ûf si bûwen,
willit irs getrûwen,   [4335]
turme unde berchfride.
Vil stark sint in di lide.
Ouh sint selbe vil grôz.
Si ne vorhten slach noh stôz
in neheinen stunden.   [4340]
Man ne mac si niwit wunden,
wen in den nabel under.
Daz ist ein michil wunder.
Ist abir ieman sô tumb
er sî alt oder junc,   [4345]
der iz in den nabel wil irslahen,
der mac niemer sô gegâhen,
er ne gwinnis grôze nôt
und den bitteren tôt;
wande swenne sô erz stichit,   [4350]
schîre iz sih selben richet
und vellet ûf in dernider
und ne lebet niwit langer sider.
Sus wirt in beiden der lîb benomen,
ob ihz rehte hân vernomen.   [4355]
[186]   Ouh hâtiz ein natûre,
daz wirdit ze sûre
den alden joh den jungen:
swen ez mit sîner zungen
in dem sturme mac irlangen,   [4360]
des leben ist irgangen.
Alsiz gevellet ouh dernider,
ûf ne komet iz niwit sider;
iz mûz dâ ligende blîben,
wandiz ne hât niht knieschîben;   [4365]
wellent irs gelouben,
des ne mach iz niht gebôgen
an den schenkelen sîn gebeine.
Iz ist vil harte reine
an allen sîne lîbe.   [4370]
Iz treget wol âne zwîbel
in strîte und in sturme
berhfriden unde turme
und rîter dar inne.
Iz wîset mit grôzeme sinne   [4375]
sîn meister, der dâ mite kan.
Iz ne mac nieren gegân,
daz lant ne sî dâr ebene.
Beginnit man ime ze gebene
rôten wîn oder blût,   [4380]
des gewinnet iz freislîchen mût.
Sus mac man iz bedwingen
und dar zô bringen,
daz manz wîset, swâ man wile
ze froweden und ze nîtspile.   [4385]
[187]   Alexander der rîche
gedâhte wunderlîche;
zehant dô er vernam,
daz Porus gegen ime quam
und elefande brâhte,   [4390]
wîslîchen er dâhte.
Mit listiclîchen sachen
hiez der hêre machen
êrîne bilede,
gescaffen alse helide.   [4395]
Enbinnen wâren si hol
und wâren kriechisches fûris vol.
Mit den bilden hiez er laden
manigen îsenînen wagen
und scûf sîne gewarheit   [4400]
gegen Poren here breit
und hiez sîne holden,
di ime helfen wolden,
daz si dâhten dar an,
er wolde Porum bestân.   [4405]
des morgenis alsiz tagete,
di wartman ûz dô draveten
von iewedere menige
und bescoweten di degene.
[188]   Sân des morgenis frô   [4410]
dô gereite sih dar zû
di menige in beiden sîten,
alse si wolten strîten.
Porus dâ vore sande
sîne elefande   [4415]
ze vorderist vor sîner schare.
Des wart Alexander geware
und schickete dâ ingegene
di brinninde bilide
vor sînen wîganden.   [4420]
man gab den elfanden
rôten wîn unde blût.
Des wart irgremet in der mût.
Des hugeten wol zem sturme
di dâ wâren in di turme   [4425]
ober di elfande,
di kûnen wîgande
und di tûrlîche recken.
Dô begunden lecken
elfande di bilede.   [4430]
si wânden, daz iz helede
wêren sicherlîchen.
Si gebârten freislîchen,
wande si heten grôze nôt.
Der tiere bleib dâ vil tôt,   [4435]
wande si branten ir mûlen
an den glûndigen sûlen
von des fûris flammen.
Di dâ quâmen dannen,
di fluhin durh daz here wider.   [4440]
si ne scadeten niwit mêr sider,
wen daz si di frûnt irtrâten,
dâ si dannen gâheten.
[189]   Dô begundiz gân an di nôt,
dâ mannelîch den tôt   [4445]
vor sînen ougen sach gereit.
Mit vil grôzer arbeit
Alexander den sînen half.
Porus in andirhalf
manete di môre,   [4450]
alsir wol mugit gehôren:
"Dirre tûbiles Alexander
stellet michil wunder.
Er ist ein ungehûre man.
Vil manige bôse list er kan.   [4455]
er tût uns grôze scande:
er hât unse elefande
verbrant und verjaget.
Sehet, daz ir nit ne verzaget.
Denket zô den handen,   [4460]
tûre wîgande,
wande er ne mac uns niht gescaden.
Wir suln strîtis gesaten
in und sîne recken
mit den brûnen ecken.   [4465]
vil blôde sint di Kriechen.
Si ne sulens niht geniezen,
daz si lûderêre
ie durh unse unêre
in diz lant torsten comen.   [4470]
Si ne gewinnint is niemer fromen.
Mir ne gebreche daz swert in der hant,
si mûzen rûmen mir diz lant.
Si wênent tumplîche,
daz in unsem rîche   [4475]
niht ne sîn sô tûre recken
zô den scarfen ecken
noh sô kûne wîgande
alse in Kriechlande.
Ih verliese swaz ih hân   [4480]
oder ih verleide in den wân
und bringe si der nider.
Ih ne bringe niemer wider
heim gesunt mînen lîb
oder ih mache sûhtende wîb   [4485]
dâ heim in irn landen.
Si mûzen mit scanden
von uns hinne rûmen;
ouh gebeite ih vil kûme."
[190]   Dô der wîse Alexander   [4490]
an den elefanden
den sige mit listen gwan,
des frowete sih der stolze man.
Ouh gwan is sîn here grôz
einen michelen trôst.   [4495]
Di Indi begunden verzagen.
Si heten michelen scaden
vil nâh dâr gewunnen.
Zesamene si dô sprungen
und begunden sih weren   [4500]
ingegen dem kriechischen here
und spienen ire hornbogen.
Uns ne habe daz bûch dan gelogen,
sô wêren di Kriechin sigelôs,
ne wêre Alexander ir trôst   [4505]
mit den bileden niwit comen.
Iz comet dicke ze fromen,
daz der hêre sîne man
ze nôte wol getrôsten kan
unde williget mit dem gûte.   [4510]
Daz machet in stolzgemûte,
und derwider si sûze
mit minlîchem grûze,
und er ze vorderist an den scaren
sîn here selbe tar bewarn.   [4515]
[191]   Dô Indi solden verzagen
und man si begunde jagen,
dô gwan Porus der helt gût
einen grimmigen mût.
Der tûrlîche wîgant   [4520]
under sîn here er dô spranc
und manete si vaste zô der nôt.
Mildiclîche er in bôt
phellil unde sîde,
golt unde gesmîde.   [4525]
er sprah: "Untrôst nist niet gût.
Habet manlîchen mût
unde weret alse helide
uher lant und uher selide,
beide gût unde lîb   [4530]
unde kint unde wîb,
unde irwirbet êre unde rûm.
Ne wollint ir des niwit tûn,
sô solt ir des gelouben,
si sulin vor uheren ougen   [4535]
uhere liebe kint schenden
und uns in ellende
trîben ûzer dem lande
in zêren unde uns ze scanden.
Durh waz solde wir diz dolen?   [4540]
Wir mugin vil wole
in wîgis gestaten.
Weiz got, wir sulin si gesaten
strîtis unde vehte.
Wir habin sô gûte knehte   [4545]
und sô manigen dietdegen,
wir suln mit starken swertslegen
uns an in rechen
und ir scare durhbrechen.
Si mugin sih uns nit irweren   [4550]
noh den lîb vor uns generen.
Wir suln in ûf ir laster
widerstân michil vaster,
dan Darius habe getân,
den Alexander hîz slân   [4555]
mortlîchen in sîn palas.
Hei wî grôz untrûwe daz was.
Weret ûh, helede gût,
und haldet manlîchen mût.
Ir sult in wîsen   [4560]
daz scarfe brûn îsin.
Tûre wîgande,
gedenket wol zô den handen
und lâzet û rûwen
Darium mit trûwen   [4565]
unde rechet sînen tôt.
Warumbe solde wir dise nôt
von in langer lîden?
joh willent si uns vertrîben
ûz von unsem rîche,   [4570]
weret ûh sô frumichlîche,
daz man von den môren
hernâh sagen hôre,
wî si ir lant werten,
dô si di Kriechen hereten.   [4575]
Ir sult slân unde stechen
unde ir schare durhbrechen.
Swer daz heil gewinnet,
daz er hin entrinnet,
daz er dâ heime muge sagen,   [4580]
waz er hie gesehen habe,
wî si worden entfangen
in indischen landen."
[192]   Dô Porus dise rede
zô sînen heliden getete,   [4585]
dô gewunnen si einen stâten mût.
Dô was dâ manich helt gût,
den niht sô liebis ne was,
sô daz si di scarfen sas
teilten mit den gesten.   [4590]
Ze wîge si sih dô rusten,
wande aller manne gelîch
gehugete an daz volcwîch.
Manic irwarb dâ den tôt.
Dâ mohte man scowen daz blût   [4595]
von den Kriechin fliezen.
Di môre ouh dâ liezen
manigen urlouges man.
Swer mit dem lîbe dannen quam,
der mohtis imer frô sîn.   [4600]
Di kuninge fâhten under in
unz ane den dritten tac,
sô nieman dâ ne gesach
blôdis mannis gebêre.
Wî vil der wêre,   [4605]
di dâ lâgen irslagen,
daz ne hôrtih noh nie gesagen.
Der den grôzern scaden dâ gwan,
daz was Alexander und sîne man.
[193]   Dô Alexander gesach,   [4610]
daz dâ sô vil tôt lach
sîner wîgande:
alsô getâner scande
was er ê vil ungewone ---
vil schiere was er dô comen,   [4615]
dâ er Porum gesach.
Vermezzenlîche er zô ime sprah:
"Des habe wir, kuninc, laster,
daz unser zweier geste
sô lange samt vehten,   [4620]
unz di gûten knehte
beidenthalp werdent irslagen:
sô ne muge wirz niemer mêr verclagen
noh niemer mêr verwinden
under unsen ingesinden.   [4625]
Nû lâze wir di here stân
und in beidenthalben fride hân
und swer den zebreche,
daz manz an ime reche.
Nû nem du kuninc wider mich   [4630]
und ih ein einwîch wider dich:
swer daz heil gewinne
und mit gnâden comet hinne,
dem werden des anderen man
mit ir dieniste undirtân."   [4635]
[194]   Porus der rîche
der globete frôlîche,
daz Alexander dâr sprah.
Ime was zô dem camphe gâch.
Er was vil langer   [4640]
dan der kuninc Alexander,
zweier clâftere unde mêr.
Porus was stark unde hêr.
Des getrôster sih
unde gelobete daz einwîch.   [4645]
Daz wart ime sint ze leide.
Di kuninge kûme beide
des kamphis irbeiten,
dar zô si sih bereiten.
Dô si solden strîten,   [4650]
dô stunden in beiden sîten
di here, alse dâ gelobit was.
Di hêren zucten di sahs,
zesamene si dô sprungen.
Woh wî di swert clungen   [4655]
an der fursten handen,
dâ sih di wîgande
hiwen alse di wilde swîn.
Dâ was nît under in.
Michil wart der stahilscal.   [4660]
Daz fûr blickete ubir al,
dâ si des schildes rande
zehiwen vor di hande.
Si giengen alle wîle
wider ein ander ze bîle.   [4665]
Wol nutzeten di ecken
di tûrlîche recken
ir geweder wider den anderen.
Dô dûhte Alexanderen,
daz er daz bezzer habete.   [4670]
Poren lût des irzagete
und ouh von unheile
vercrîsten algemeine.
Under des Porus dare sach,
unde Alexander gab ime einen slah   [4675]
und tetime an den stunden
eine sô grôze wunden,
daz der michele man
zô der erde gevallen quam.
Swî gerne er wider wolde streben,   [4680]
er ne mohte langer niwit leben.
Er lach dâr zehant tôt.
Daz môse wesen durh di nôt,
wandime Alexander
selbe mit sînen handen   [4685]
daz houbit von dem bûche slûch.
Dô heter des camphes genûch.
[195]   Dô Poren here gesach,
daz ir hêre tôt lach,
si ne verzageten niwit umbe daz,   [4690]
si fâhten alle deste baz,
wande dô begunden strîten
di here von beiden sîten,
unde gemischete sih ze samene
mit grimme di menige.   [4695]
dô hûb sich êrist der wîch.
Dâ verlôs manic man den lîb.
Di grûnen wisen worden rôt.
Der môre lach dâ vile tôt,
sô tetiz ouh der Kriechen.   [4700]
Ze gîsele si dâ liezen
manigen ellenden gast.
Nehein helm ne was sô vast,
Alexander ne slûge der durh.
Dâ wart gevollit manig furh   [4705]
mit dem blûte al rôt.
Dâ was di grimmiste nôt,
di dâr ie dehein man
in folcwîge vernam.
Getunget wart di heide.   [4710]
Dâ vielen di veige,
unz man ûf si mohte gân.
Dâ wart vil leide getân
manigen stolzen manne,
di niemer mê quam danne.   [4715]
Di hêren von India
di holeten grôzen scaden dâ,
wande Alexander
frumete sulh wunder,
daz is alle di mac jâmer haben,   [4720]
di iz imer gehôren sagen.
Daz lût von Mauritanie
daz habite sih zesamene
und gulden ein herte widergelt.
Dâ flôz daz blût ubir velt.   [4725]
di scare si durhbrâchen,
irn hêren si dâ râchen,
und di Kriechen slûgen si wider.
Dâ viel manic tôt nider.
Dâ viel man ubir man.   [4730]
Alexander doh den sige nam
ubir di grimmigen diet.
Si ne gereten neheines friden niet,
unz Alexander gelobete,
daz nieman in ne scadete   [4735]
ane wîben unde an kinden,
dô entfiengen si daz gedinge
und wurden alle undertân
deme hêren von Macedonian.
[196]   Alexander in dô urlob gab,   [4740]
daz si fûren an di walstat
unde bewareten mit êren
Porum irn hêren.
Bereite wâren si dar zû.
Sciere hûben si sih dô,   [4745]
dâ si irn hêren funden.
In den selben stunden
bestatten si hêrlîchen
Porum den rîchen
unde andre ire holden,   [4750]
di si begraben wolden,
mit êren si di grûben.
Si folten manige grûben
mit frûnden unde mit mâgen,
di dâ irslagen lâgen.   [4755]
Daz sagih û zewâren.
Di dâ gewunt wâren,
di fûrten si heim in ire lant.
Ouh bleib dâ manic wîgant
biz daz sîne wunden   [4760]
heilen begunden.
[197]   Dô Darius was begraben
und Porus irslagen,
Alexander fûr in ein lant,
daz was Occidratis genant.   [4765]
Daz lant is von der sunnen warm.
Daz lût dar inne daz is arm
und ne hât neheinen ubirmût.
Vil mêzlîch ist ir gût.
Si gânt nackit allizane   [4770]
und hânt lutzil umbe und ane.
Ir rîchtûm ist cleine.
Si sint mit zigenbeine
alle gewâfent.
Si ne rûchent, wâ si slâfent.   [4775]
Si ne hânt dorf noh stat.
Swâ si der naht ane gât,
dâ blîbet mannegelîch.
Ir vihe unde ir wîb
di sint von in gescheiden   [4780]
an di breiten heiden.
Si lebent jêmerlîche.
Der kuninc von dem rîche,
dô er rehte vernam,
daz Alexander in sîn lant quam,   [4785]
dô santer ime engagen
sîne boten wol geladen
mit sô getâner gâben,
sô si dâ ze lande plâgen.
Ouh santer ime einen brieb,   [4790]
dar ane gût und alliz lieb
ân allirslahte leit.
An dem briebe er screib:
"Bistu comen in mîn lant
durh roub oder durh brant   [4795]
oder durh vehte?
Daz saltu wizzen rehte,
du bist ein harte wîs man,
der sih wol versinnen kan;
ih wil, du dih versinnis,   [4800]
den rûm, den du gwinnis
hie, der nist niht grôzlîch.
Alexander, wes mûwestu dih?
Du vindis hie niht ze nemene.
Wir ne hân dir niht ze gebene.   [4805]
Hie nist der schilt noh daz swert.
Iz nist der arbeite wert,
kuninc, daz du bist comen here.
Nû saltu varen andirsware,
daz mach dir gefromen baz.   [4810]
In trûwen râtih dir daz."
[198]   Alexander las disen brieb
und enbôt im, er ne quême niet
zô zin unfridelîche.
Er ne wolde ir rîche   [4815]
niwit zestôren.
Gagen in si dô vôren
und hiezen in willecome sîn.
Alexander der genâdete in
und sîne wîgande.   [4820]
Er frâgete di von dem lande,
wâ si des jâres wâren.
Ouh frâgeter si zwâren,
wes si sih betrageten
und wilehes sites si phlegeten;   [4825]
und alse si irsturben,
wâ si begraben wurden,
und ob si sih plêgen ze graben.
Dô begunden si ime sagen:
"Wir ne haben hûs noh burge   [4830]
und leben âne sorge.
Wir ne hân ze verliesene niet,
wene rehte alse man uns gesihet,
daz ist di rehte wârheit.
Uns ist in alle zît gereit   [4835]
beide woninge unde grab,
erweren uns nieman daz ne mach.
Swenne wir irsterben,
al ein wir nit ne werden
begraben in neheinem grabe.   [4840]
Einen trôst habe wir doh dar abe,
daz uns bedecke der himel."
Dô ne frâgeter si nihtes mêr sider.
[199]   Dô hîz in Alexander,
daz si under einander   [4845]
gingen ze râte
und ime einer bete bâten,
di wolder in leisten.
Dô begunden si ime eischen,
daz er in daz wolde geben,   [4850]
daz si imer môsten leben
und niht ne dorften sterben.
Dô ward ime unwerde.
Mit zorne sprah er in zû,
wî er daz mohte getûn,   [4855]
er môste selbe sterben;
wer des ubir mohte werden.
Diz lût wêre dar an glîch,
iz wêre alliz sterblîch;
er ne solde niht sterben eine.   [4860]
iz wêre ein dinc gemeine
allen lûten in ertrîche.
Dô sprah vil wîslîche
einer von deme lande dô
zô deme kuninge Alexandro,   [4865]
ober selbe ouh solde sterben,
warumber an der erden
wunder alse manicfalt
sô lange hête gestalt;
er mohtiz gerne lâze:   [4870]
"Alles dingis mâze
gezimet manneglîche."
Alexander der rîche
sprah: "Dise sache
ist uns alsô gescaffen   [4875]
von des uberisten gwalt:
swaz uns dannen wirt gezalt,
daz mûze wir alliz ûbin.
Daz mere ne mac nieman trûben,
iz ne trûbe der wint:   [4880]
angist hânt, di dar inne sint.
Di wîle ih vor den tôde mac genesen,
wen lâzent ir mih wesen
meister von mînen sinnen:
ih mûz beginnen   [4885]
ettewaz daz mir wol tût.
Hêten si alle uheren mût,
di in der werilde wollent wesen,
waz solde in danne daz leben?"
[200]   Er hiez si blîben gesunt.   [4890]
Dar nâh in curzer stunt
leit er arbeite gnûch.
Beide berge unde brûch
macheten ime di wege lanc.
Vil selden er gemach fant;   [4895]
biz der wunderlîche man
mit grôzer arbeite quam
der werlt an ein ende.
In dem ellende
wart ime ze mûte,   [4900]
wî er sîner mûter
und sînem meistere gescrîbe
di nôte, di er irlîde
in fremeden landen
mit sînen wîganden.   [4905]
 

[201]   Alsus hebet sih der brieb,
dar an leit unde lieb
screib Alexander,
di er und manich ander
leit in fremedem lande.   [4910]
Sîner mûter er in sande
der scônen Olympiadi
und sînem meistre Aristotili.
[202]   Wellt ir ein lutzil gedagen,
sô wil ih û rehte sagen,   [4915]
daz an dem briebe gescriben was,
alsihz an einen bûche las.
Er quît: "Mir ist ze mûte,
daz ih dir, liebe mûter,
und mîneme lieben meister   [4920]
vil gerne wille leisten,
daz ih û beiden gehîz,
dô ih û dâ heime liez.
Vernemet, waz hie gescriben stâ,
unde denket wol dar nâ,   [4925]
wandih cunde û di dinc,
di mir zevorn comen sint.
[203]   Dô ih Darium verwan
und alliz daz lant ze Persiam
und ouh di mêren Indiam   [4930]
mir brâhte undertân,
dannen hûb ih mih sân
und mîne vil liebe man
ze Caspen Porten.
Leides unde vorhten   [4935]
wânedih wesen âne.
Wir quâmen zeinem wâge.
Dâ liez ih rûwen mîn here,
durstes wânede wir uns irweren.
Dô wir zem wazzere quâmen   [4940]
undiz in dem munt genâmen,
dô was iz bitter als ein galle.
Ungelabet blibe wir alle.
[204]   Dô brâche wir ûf unse gezelt
unde sâhen ubir ein felt,   [4945]
wâ ein scône stat was,
di was geheizen Barbaras,
ubir daz wazzir eine mîle.
Mîne rîter al di wîle
wolden swimmen in den wâch.   [4950]
Dâr ginc uns der scade nâh.
Cocodrillen quâmen,
mîner gesellen si nâmen
sibene unde zwênzic,
di verloren dâ den lîb:   [4955]
vor wâr ih û daz sagen mach,
wandihz selbe ane sach,
in irn munt si sie âzen.
Di môstih varen lâzen.
[205]   Dô hûb sih mîn heriscraft,   [4960]
wandiz rehte was bedâht,
ûf bî daz wazzer,
daz ê was bitter,
daz wart dô sûze unde gût.
Des wart gefrowet unse mût.   [4965]
dô slûge wir unse gezelt
bî dem wâge an daz velt
unde mahten michel fûr.
Di rûwe wart uns dâ vil sûr,
wande ûz dem walde quam gegân   [4970]
manih tier freisam
und freislîch gewurme.
Mit den begunde wir stormen
vil nâh alle di naht,
der durst hete si dare brâht.   [4975]
Des wazzers wânden si sih laben.
Scorpiones tâten uns grôzen scaden.
Si wâren breit unde lanc
unde heten freislîchen ganc,
beide wîz unde rôt;   [4980]
si tâten uns michele nôt,
si irbizzen uns manigen man.
Dô quâmen lewen gegân,
di wâren grôz unde starc.
Mêrre vorhte nie ne wart   [4985]
under neheineme here.
Den lewen môste wir uns were.
Dar nâh quam zô zuns gegân
manic eber freisam,
grôzere dan di lewen.   [4990]
Mit den zanden si hiwen
alliz, daz vor in was.
Daz unsir ie dehein genas,
des habe got danc.
Di zande wâren in lanc   [4995]
einer clâfter oder mê.
Di tâten uns vil wê.
Dô quâmen elefande
manige gegangen
trinken zô dem wâge.   [5000]
Wir liden ungenâde.
Ouh sûhten uns slangen
ummâzen lange
mit ûf gerihter brust.
Wir liden michil unlust.   [5005]
Dô quâmen lûte gegân
alse tûbele getân.
Si wâren alse affen
under den ougen gescaffen.
Si heten sehs hande,   [5010]
lanc wâren in di zande.
Harte mûweten si mîn here;
den lûten môste wir uns were
mit speren joh mit scozzen.
Di sturben ungenozzen.   [5015]
[206]   Unse nôt di was manicfalt.
Dô brante wir den selben walt.
Daz was durh daz getân,
daz wir fride môsten hân
vor den freislîchen tieren.   [5020]
Dar nâh vil schiere
sah ih daz grûwelîchiste tier,
daz sint oder êr
ieman mohte gescowen,
daz sah ih mit mînen ougen.   [5025]
Freisamer tier niemer ne wirt.
Iz was gezwîget alsein hirz:
iz hete drî stangen
grôze unde lange.
Ne wêre ih der mînen trôst,   [5030]
iz hête des lîbis irlôst
ein michil teil von mînem here.
Sehs und drîzic wâren dere,
di iz mit den hornen irslûh.
Iz was freislîch genûch.   [5035]
ouh sagih û zwâren,
daz ir funfzic wâren,
di iz irtrat mit den vûzen,
nû wirz û sagen mûzen.
[207]   Dar nâh in der nâhesten naht,   [5040]
des hân ih ouh mir bedâht,
alse wirz dâ vernâmen,
fôchse dar ouh quâmen
grôze ûzir mâzen.
Di lîchamen si âzen.   [5045]
Daz ne mohte wir niwit irwere,
ih unde al mîn here.
In dem velde, dâ wir lâgen,
fliegen wir sâgen
alse tûben unde lederswalen.   [5050]
Daz ne beviel uns niwit wale.
Si heten menschen zane.
Si âzen uns allizane
nasen unde ôren.
Hie mugit ir wunder hôren.   [5055]
Di ros mûweten si dar zû.
Dannen hûbe wir uns dô
an ein velt, heizet Accia.
Unse gezelt slûge wir dâ
und rûweten an dem velde   [5060]
under unsen gezelde.
Froweden dâr mîn here plach.
Wir nâmen sulich gemach,
sô wir dâr vonden.
Dar nâh in curzen stunden   [5065]
vôre wir mit gewalt
in einen harte scônen walt.
Dâ stunden hôe boume.
Des nâme wir allis goume.
Ûf den boumen wôhs alliz daz,   [5070]
daz daz lantlût az,
dâ si sih mite nereten,
di uns daz lant wereten,
di wâren ummâzlîchen grôz.
Owî wî starke uns der verdrôz,   [5075]
wandiz wâren gigande
und trûgen an ir hande
stahelîne stangen
und quâmen uns zô gegangen
vil unfridelîche.   [5080]
Ih gedâhte wîslîche
unde begunden râten,
waz wir dar wider tâten.
Wir wôchzeten alle insamen,
wande si nie mêr ne vernâmen   [5085]
neheines menschen stimme:
sô fluhen si vil grimme
verre in einen grôzen walt.
Al dâ wurden si gezalt
an sehs hundrit.   [5090]
Dô wurden ir gesundrit
von den andren fier und drîzic,
di verlorn dâ den lîb.
Daz ne wil ih niemer geclagen.
Ouh wart der mîner dâ verslagen   [5095]
rehte vier und zwênzic.
Drî tage bleib ih
aldâ mit mînen mannen.
Dô hûb ih mih dannen.
[208]   Dô slûge wir unse gezelt   [5100]
ûf an ein breit felt.
Grôz wunder ih dâ sah:
des morgenes dô uns quam der tach,
dô sah ih wassen boume,
des nam ih rehte goume,   [5105]
di wôhssen harte scône
ûzer erde unz an di nône.
Dar under blûmen unde gras.
Dô di nône liden was,
dô sunken di boume nider   [5110]
tiefe under der erden wider.
Ûf den boumen wôhs gût fruht.
Dâ beginc ih grôz unzuht:
ih gebôt mînen knehten,
daz si mir des obezes brêhten.   [5115]
Grôz nôt in dar vone bequam.
Swilich irre daz obiz nam,
der wart zô zeblûwen,
daz ime daz môste rûwen,
daz er ie geboren wart.   [5120]
Si worden ouh an der vart
mit geislen sêren zeslagen.
Si ne wisten, ubir wen doh clagen,
wande si ne gesâhen niemanne;
doh hôrten si eine stimme   [5125]
di gebôt unde sagete
daz nieman ne scadete
dem obize noh den boumen,
daz si des nâmen goume,
neweder wâfen noh man.   [5130]
Wurdiz ubir daz getân,
dar umbe solde lîden nôt
und den bitteren tôt
oder scaden vil grôz,
der des obezis nie ne genôz.   [5135]
[209]   Ouh sâhe wir dâr
cleine fugele, daz ist wâr,
di wâren samfte gemût
und ne forhten niwit den tôt.
Grôze nôt er lîden solde,   [5140]
swer in scaden wolde,
den brante das himelfûr,
dem wart daz leben vil sûr.
Ein wunder scowetih dâr ouh:
einen boum âne loub,   [5145]
der ne hatte blat noh fruht.
Dâ saz ein scône vogel ûf,
deme was sîn houbet,
ob irs mir geloubet,
lûtir sô di sunne.   [5150]
Er was allir fugele wunne.
Er ist Fenix genant.
Ubir alle di lant
und ubir al ertrîche,
daz wizzit wêrlîche,   [5155]
nist wen der eine.
Er nist ouh niht ze cleine.
[210]   Dô wir fûren bî den mere,
dô reit ih ûzer dem here
mit drîn dûsint mannen.   [5160]
Dô hûbe wir unsih dannen
und wolden wundir besehen.
Dô sâhe wir verre dannen stên
einen hêrlîchen walt.
Daz wunder daz was manicfalt,   [5165]
daz wir dâ vernâmen.
Dô wir dâ bî quâmen,
dô hôrte wir dar inne
manige scône stimme,
lîren unde harfen clanc   [5170]
und den sûzesten sanc,
der von menschen ie wart gedâht,
wêrer allir zesamene brâht,
der ne kunde sih dar zô niet gegaten.
Vil harte wunniclîch der scate   [5175]
under den boumen dâr was.
Dâ entsprungen blûmen unde gras
und wurze maniger kunne.
Ih wêne ie walt gewunne
alsô manige zîrheit.   [5180]
Er was lanc unde breit.
Der selbe walt der lach,
alsih û der von sagen mach,
an einer scônen ouwen.
Dâr môste wir scowen   [5185]
manigen edelen brunnen,
der ûz den walde quam gerunnen
lûtir unde vil kalt.
Heten dâ wundiris gemach,unnenasaten.
Daz uns ze liebe dâ gescach.   [5190]
Daz ne wil ih sô niwit verdagen,
ih ne wil iz û flîzlîche sagen.
[211]   Der edele walt frône
was wunderlîchen scône.
Des nâme wir allis goume.   [5195]
Hô wâren di boume.
Di zelgen dicke unde breit.
Nâh der rehten wârheit,
daz was ein michil wunne.
Dâ ne mohte di sunne   [5200]
an di erde niht geschîne.
Ih unde di mîne
wir liezen unse ros stân
und giengen in den walt sân
durh den wunniclîchen sanc.   [5205]
Di wîle dûhte uns harte lanc,
biz wir dare quâmen,
dâr wir vernâmen,
waz wunderis dâ mohte sîn.
Vil manich scône magetîn   [5210]
wir al dâ funden,
di dâ in den stunden
spilten ûf den grûnen clê.
Hundirt tûsint unde mê
di spileten unde sprungen;   [5215]
hei wî scône si sungen,
daz beide cleine unde grôz
durh den sûzlîchen dôz,
den wir hôrten in den walt,
ih und mîne helede balt   [5220]
vergâzen unse herzeleit
und der grôzen arbeit
und alliz daz ungemah
und swaz uns leides ie gescach.
Uns allen dô bedûhte,   [5225]
alsiz wol mohte,
daz wir genûc habeten,
di wîle daz wir lebeten,
frowede unde rîcheit.
Dâ vergaz ih angist unde leit   [5230]
unde mîn gesinde,
unde swaz uns von kinde
ie leides gescach
biz an den selben tach.
Mir dûhte an der stunt,   [5235]
ih ne wurde niemer ungesunt,
ob ih dâr imer mûste wesen,
sô wâre ih garwe genesen
von aller angistlîcher nôt
und ne forhte niwit den tôt.   [5240]
[212]   Woldir nû rehte verstân,
wî iz umbe di frowen quam,
wannen si bequâmen
oder wilich ende si nâmen,
des mach û wol besunder   [5245]
nemen michil wunder.
Swanne der winter abe ginc
und der sumer ane ginc,
und iz begunde grûnen,
und di edelen blûmen   [5250]
in den walt begunden ûf gân,
dô wâren si vil wol getân:
lieht was ir glîze;
ir rôte unde ir wîze
vil verre von in schein.   [5255]
Blûmen ne wart nie nehein,
di scôner wesen mohte.
Si wâren, alsuns bedûhte,
rehte sinewel als ein bal
und vaste beslozzen ubir al.   [5260]
Si wâren wunderlîchen grôz.
Alse sih di blûme obene entslôz,
daz merket an uheren sinne,
sô wâren dar inne
megede rehte vollencomen.   [5265]
Ih sagû, alsihz hân vernomen.
Si giengen unde lebeten,
menschen sin si habeten,
unde redeten unde bâten
rehte alse si hâten   [5270]
aldir umbe zwelif jâr.
Si wâren gescaffen, daz is wâr,
scône an ir lîbe.
Ih ne sach nie von wîbe
scôner antluzze mê,   [5275]
noh ougen alsô wol stê.
Ir hande unde ir arme
wâren blanc alseinen harme
unde fûze unde bein.
Undir in ne was nehein,   [5280]
si ne phlêge scôner hubischeit.
Si wâren mit zuhten wol gemeit
unde lacheten unde wâren frô
unde sungen alsô,
daz ê noh sint nehein man   [5285]
sô sûze stimme ne vernam.
[213]   Mugint irs getrûwen,
sô solden dise frowen
alliz an den scate wesen,
sîne mohten andirs nit genesen.   [5290]
Swilhe di sunne beschein,
der ne bleib ze lîbe nie nehein.
Daz wunder daz was manicfalt:
dô wart irschellet der walt
von der sûzer stimme.   [5295]
Di dâ sungen inne,
di fugele und di magetîn,
wî mohtiz wunniclîcher sîn
frô unde spâte.
Al ir lîbis gewête   [5300]
was ane si gewassen
ane hûte und ane vasse.
In was getân di varwe
nâh den blûmen garwe
rôt und ouh wîz sô der snê.   [5305]
Dô wir si zuns sâgen gê,
zô zin spilete uns der lîb.
Sus lussame wîb
sint der werlt unkunt.
Nâh mînen here santih zestunt.   [5310]
Dô si ze mir quâmen
unde ouh vernâmen
di hêrlîchen stimme,
dâ vôren si mit sinne
unde slûgen ir gezelt   [5315]
in den walt, niht an daz felt.
Dô lâge wir dâr mit scalle
und froweten unsih alle
der seltsênen brûte.
Ih und mîne lûte   [5320]
wir wolten dâr blîven.
Unde nâmen si ze wîben
und hatten mêr wunnen
dan wir ie gewunnen,
sint daz wir worden geborn.   [5325]
Owê daz wir sô schiere verlorn
daz michele gemach.
Diz wunder ih alliz sah
selbe mit mînen ougen.
Des mugent ir gelouben.   [5330]
Diz werte, alsih û sage,
drî mânede unde zwelif tage,
daz ih und mîne helede balt
wâren in dem grûnen walt
und bî der scônen owen   [5335]
mit den lieben frowen
und wunne mit in habeten
und mit froweden lebeten.
Vil jâmerlîche uns dô gescach,
daz ih verclagen nit ne mach.   [5340]
Dô di zît vollenginc,
unse frowede di zeginc:
di blûmen gare verturben
und di scônen frowen sturben.
Di boume ir loub liezen   [5345]
und di brunnen ir fliezen
unde di fugele ir singen.
Dô begunde dwingen
unfrowede mîn herze
mit manicfalder smerze.   [5350]
Freislîch was mîn ungemah,
daz ih alle tage sah
an den scônen frowen.
Owê wî si mih rûwen,
dô ih si sah sterben   [5355]
und di blûmen verterben,
dô schiet ih trûrich dannen
mit allen mînen mannen.
[214]   Dô gesah ih und mîne man
eine scône burch vor uns stân.   [5360]
Di was gemachit mit sinne.
Ih wêre gerne dar inne.
Dô ne mohtis niwit sîn.
Ih und daz here mîn
wir sâhen einen grôzen man,   [5365]
der was freislîchen getân,
der quam dar ûz gegangen.
Sîne hût was ime bevangen
al mit swînis bursten.
Mih noh mîne fursten   [5370]
ne wolder nîwit forhten.
Ime dûhte, daz er ne dorfte.
Er wânde, daz in nieman
mit wîge torste bestân.
Daz liez er wol schînen.   [5375]
Dô gebôt ih den mînen,
daz si den man viengen.
Dô si zô zin giengen,
er ne vorhte noh ne flô,
âne sorge stunt er dô.   [5380]
Dô hiez ih eine magit gân
schiere unde vor in stân.
Ih wolde scowen dar an,
ob wêre dihein man,
dem di wîbis minne   [5385]
nit ne brêhte ûzem sinne.
Dô di magit zô zime ginc,
under sîne arme er si gevienc
und îlete vile balde
mit ir zô dem walde.   [5390]
Des wurde wir vil unfrô.
Zô den rossen quâme wir dô.
Uns wart vil harte gâh.
Vaste îlete wir ime nâh.
Dô wir den man bequâmen   [5395]
und ime di maget nâmen,
dô gwan er eine stimme
di was harte grimme,
grôz unde freislîch,
eines lewen stimme gelîch.   [5400]
Uns quam von ime michil nôt,
wander vorhte den tôt.
Dô ime mîn here zô ginc,
dô gebôt ih, daz man in vinc
unde brâhtin gebunden   [5405]
vor mih an den stunden.
Ih hiez in brinnen in ein fûr.
Ime wart sîn leben vil sûr;
unlange er lebete,
swî sêre er widerstrebete.   [5410]
[215]   Dô hûb ih mih dannen
mit allen mînen mannen
unde quam an einen hôen berc.
Dâ ûf stunt ein scône werc
ein hêrlîcher palas,   [5415]
der von edelen gesteine was,
alse wirz an den bûchen haben.
An den palase was irgraben
maniger slahte wunder.
Ein scône wâch flôz dar under.   [5420]
Von dem palase wâren,
daz sagih û zwâren,
ketenen gehangen,
di wâren vil lange,
gemachit von golde.   [5425]
Swer ûf den berc wolde,
der solde sih halden dar an,
alsih mih versinnen kan.
Ouh gingen ûf den berc
biz an daz hêrlîche werc   [5430]
zwei dûsint grâde,
di wâren mit râde
von saphîre gemachet.
Sus lussame sache
is al der werlt unkunt.   [5435]
Ûf den berc quam ih gesunt
unde besah den palas,
wî wol der gezîret was.
Di venster wâren dar inne
gemeisteret mit sinne.   [5440]
Di ture unde glockelîn
di wâren alliz guldîn.
Dâ gesach ih ein betehûs,
di ture di ginc selbe ûf.
Dô ih dar în quam,   [5445]
grôz wunder ih dâ vernam.
Ein bette sah ih dar in stân,
daz was harte lussam,
mit golde gezîret,
mit gesteine wol gewieret.   [5450]
Alsô verre sô daz bette ginc,
ein wînrabiz al umbevinc.
Di was geworht von golde.
Daz di trûbelen wesen solden
daz was edele gesteine   [5455]
grôz unde cleine.
Ûf den bette ein man lac,
sô mîn ouge nie ne gesah
mêr sô scônen alden man.
Michil wunder mih nam,   [5460]
wer der man wêre.
Er lach an dem gebêre,
alser wêre vil rîche.
Er lach vil hêrlîche.
Vil sûzlîch er slief.   [5465]
Ih ne sprah noh ne rief,
dô ih stunt vor sînen bette,
ih ne wolde in niwit wecke.
Gezogenlîche ih ime neich.
Den hôen berc ih dô steich   [5470]
vil gemechlîche nider
und quam zô mînen lûten wider.
[216]   Dô ih nider quam ze tale,
dô fôre wir rehte drî tage
unde quâmen in ein lant,   [5475]
daz was Brasiacus genant.
Der kuninc von dem lande
sîne gâbe mir sande.
Ouh brâhten mir di lantlûte
rûhe vischis hûte   [5480]
zesamene gebunden.
An den hûten stunden
scône liebarten mâl.
Ouh brâhten si mir, daz is wâr,
vil manige lamprîden hût:   [5485]
ih tar iz wol sagen ubirlût,
si wâren sehs clâftere lanc.
Der gâbe sagetih in danc.
[217]   Daz lant liez ih mit fride stân.
Dannen hûb ih mih sân   [5490]
mit mînen ingesinde
der werlt an daz ende,
dâ der werlt nabe stât
und der himel umbe gât,
alse umbe die ahsen daz rat.   [5495]
Dô hôrtih, wâ man sprah,
ouh hôrtiz mîn here,
kriechische sprâche in dem mere. [5498]
        Des wunderte uns ûzer mâzen. [5498a]
        Mîne man sih des vermâzen, [5498b]
        si wolden swemmen in daz mere, [5498c]
rehte zwênzich wâren dere.
Wande si wunder habeten,   [5500]
wâ di lûte woneten,
di si hôrten dar inne
mit menschlîcher stimme:
<...>
si wolden swimmen ûf einen wert.   [5505]
Daz wart in starke bewert
von den tieren in dem mere.
Daz wunder scowete mîn here,
wâ di zwêncich an der stunt
sunken an des meres grunt.   [5510]
[218]   In der gegenôte
stunt ein burg gûte.
Meroves hîz di burch rîch
unde was vil hêrlîch.
Si was al umbevangen   [5515]
mit eime velse, der was langer.
Di lûte von deme lande
wâren tûre wîgande
und lebeten hêrlîche
und wâren al gelîche   [5520]
einer frowen undertân,
di hîz Candacia.
Si was ein kuninginne
und lebete mit sinne.
Zwêne sune hete si.   [5525]
Dô hîz ih dâ bî
ûf slân mîn gezelt
an ein harte scône velt.
Dô enbôt ih der frowen
mîn dienist mit allen trûwen,   [5530]
und santir zô den mâle
ein bilide wol gemâlet
nâh Amon mînen gote.
Dô brâhte mir wider ir bote
vil hêrlîche gâben   [5535]
unde hiez mir frâgen,
ob ih wêre alsein andir man
und mir wêre undertân
di werlt alle biz al dâ.
Dô hîz ir sagen jâ.   [5540]
[219]   Von der gâben wil ih û sagen,
di siu mir hîz vore tragen:
hundrit guldîne gote;
ouh brâhte mir ir bote
andirhalp hundrit môre,   [5545]
di hâten lange ôren
und wâren alle kinder.
Mînen gesinde
gab ih si an ir hûte.
Ouh sante mir di gûte   [5550]
drîzic gûte goltfaz,
nûnzich elfande unde baz.
Si sante mir pantêre
seszich unde mêre
und hundrit liebarte,   [5555]
di dâ loufint harte.
Ouh sante mir di kuningîn
funf hundrit fugelîn
sitige unde spingen,
di sprechent unde singen;   [5560]
und hundrit balkin vein.
Nie ne wart holz nehein
sô gût noh sô tûre.
Iz ne mac in den fûre
neheine wîs verbrinnen.   [5565]
Ouh brâhte durh minne
der selben kuninginnen bote
Amone mînen gote
eine crône wol gezieret
unde harte wol gewieret   [5570]
mit edelen gesteine
grôz unde cleine,
alsiz di frowe wolde.
Zehen ketenen von golde
wâren dar ane gehangen.   [5575]
Dâ mite was bevangen
di crône hêrlîche.
Di kuninginne rîche
sante mir ouh ein tier,
daz was edele unde hêr,   [5580]
daz den carbunkel treget
und daz sih vor di magit leget.
Monosceros ist iz genant.
Der ist luzzil in diz lant.
Dar zô ne frumet nehein jaget:   [5585]
man sol iz vâhen mit einer magit.
Sîn gehurne daz ist freisam,
dâ ne mac niwit vor bestân.
Und dô di gâbe was brâht,
dô was di frowe des bedâht,   [5590]
daz si zô mir sante einen man,
der was alsô getân,
daz er konde mâlen.
Der mâlede zô dem mâle
an einer tabelen mînen lîb.   [5595]
Niht nist sô listic, sô daz wîb
unde ouh ir kint.
Des quam ih in grôz angist sint.
[220]   Candaulus der frowen alder sun
dâhte, was er mohte tûn.   [5600]
Er nam sîne wîse man.
Dô er rehte vernam,
daz ih dare comen was,
dô volgeter mir an ein gras
und sûhte mih an daz velt.   [5605]
Dô lach ih under mîn gezelt.
Dô er bî mînen here quam
unde mîne wartman
sîn worden geware,
dô hûben si sih dare   [5610]
und viengen den helt junc
unde brâhten in zestunt,
dâr Tholomeus lach.
Der frâgetin unde sprah,
waz sîn gewerb wêre.   [5615]
Dô sprah der junchêre:
"Candacis is mîn mûter.
Vernim durh dîne gûte
mîn herzeleit, daz ih dir clagen.
Ih wolde dîne helfe haben.   [5620]
Ih hân verloren mîn wîb,
di mir lieb was sô der lîb.
Daz is mir ze unheile comen.
Di frowe di hât mir genomen
ein kuninc, der is vermezzen   [5625]
und ist hie bî gesezzen.
Durh trôst bin ih comen zô dir,
und mahtu des gehelfen mir,
daz ih si wider gewinnen,
des lônih dir mit minnen."   [5630]
[221]   Dô Tholomeus mîn man
des hêren clage vernam,
dô sweich er vil stille
und ginc mit gûten willen
rehte under mîn gezelt,   [5635]
dâ ih lach an daz velt,
und sagete mir, wî iz was comen
unde waz er hête vernomen.
Dô rihtih mih ûf scône
und gab ime mîne crône   [5640]
unde hiez in sân
wider in sîn gezelt gân
und mit sinne handelen sîn dinc.
Ih sprah: "Dirre jungelinc
ne mah dîn niht irkennen;   [5645]
Alexander saltu dih nennen
und jehe des neheine wîs,
daz du Tholomeus sîs,
und heiz mih dir gewinnen.
Antigonus saltu mih nennen   [5650]
und gebût mir alse dînen man,
daz schiere werde widertân
daz dir hêre hât geclagit.
Alse wir haben hie gesaget,
daz tû wir mit sinne;   [5655]
und heiz mir ime gewinnen
schîre widere sîn wîb,
alsô lieb sô mir sî der lîb."
[222]   Di hêren beide tâten,
des si wâren berâten.   [5660]
Tholomeus di crône entfienc.
Zô sînen gezelde er gienc
in allen den gebêre,
alser Alexander wêre.
Nâh Alexandere er sante,   [5665]
Antigonus er in nante.
Dô sprah er zô Candaulo:
"Gehabe dih wol und wis frô,
dîn bete wirt geleistet.
Du hâs wol vereischet,   [5670]
daz ih Alexander bin genant.
Macedonia is mîn lant,
dannen bin ih here comen.
Daz mahtu haben wol vernomen.
Persen ist mir undertân,   [5675]
Parthis unde Indiân
di stênt an mîner gewalt.
Ih wil mit dir, helt balt,
hinnen senden disen man,
der dir wol gehelfen kan.   [5680]
Ih gebe ime heris alsô vile,
alse er is selbe nemen wile.
Er ist Antigonus genant.
Den fûre in daz selbe lant,
dâ dîn wîb is inne.   [5685]
Er veret mit grôzen sinne.
Er gwinnet dir widere dîn wîb
oder er verlieset den lîb." 
[223]   Dô wânede Candaulus,
daz mîn man Tholomeus   [5690]
Alexander wêre.
Des frowete sih der mêre.
Dô gwan der helt gût
einen frôlîchen mût,
daz er sulhe helfe gewan.   [5695]
dô gereite sih manic man
von mînen gesinde.
Dô vôre wir mit dem kinde.
Dô sagete ih vil stille
mînen lûten mînen willen,   [5700]
di mih wol irkanten:
daz si alle nanten
mih Antigonus,
dô iz geahtit was alsus,
daz verwandelet was mîn name.   [5705]
Selbe fûrte ih mînen vanen.
Mîn volch ih bereitte.
Candaulus uns leitte
ze Bala vor di veste.
Sô getâner geste   [5710]
wâren si vil ungewone,
alsin dô wâren comen.
Ir state slozzen si zô.
Ze râte gingen dô
di helede vermezzen,   [5715]
di dâ wâren besezzen,
und sprâchen al besunder,
si nême michil wunder,
waz daz here wolde
oder waz iz dâre solde.   [5720]
[224]   Der kuninc der was ûz gevaren
mit einer creftigen scharen
ûf einen sînen genôz.
Dô wart der angist vil grôz,
di in der stat wâren,   [5725]
daz sagih û zwâren.
Dô si in allen sîten
daz here gesâhen rîten
ubir di marke,
dô forhten si starke,   [5730]
daz Porus dannoch lebete
unde dar zô strebete
mit sînes heres craften.
In ir mût si dâhten,
daz er si stôren solde   [5735]
unde er lôsen wolde
di frowe, wande er was ir mâch,
dar ih was gevarn nâh.
[225]   Nû vernemet rehte, waz ih û sage.
Dar nâh ubir drî tage   [5740]
Candaulus mih bat,
daz wir riten vor di stat,
dâ di frowe was inne.
Daz tâte wir mit sinne.
Dô wir dar quâmen   [5745]
undiz jene vernâmen,
di in der stat wâren,
si gingen offinbâre
an ir zinnen stân
unde frâgeten uns sân   [5750]
von ir brustwere
umbe daz uncundige here,
wannen daz comen wêre.
Ouh frâgeten si mêre,
waz si uns hêten getân   [5755]
unde ob wir si bestân
mit urlûge solden.
Wir sageten, daz wir wolden
ir stat gare zebrechen
unde an in rechen   [5760]
beide an ir êre und an ir lîb,
daz si Candaulis wîb
dar in hêten gevân
und dar zô sîne liebe man;
daz ne wurde schiere widertân,   [5765]
sô môstens imer scaden hân.
[226]   Dô di burgêre
vernâmen diz mêre
und alsiz in di burg quam,
michil angist si des nam.   [5770]
ûf brâchen si daz palas,
dâ di juncfrowe inne was,
zô uns santen si nider
und gâben uns di frowe wider.
Dô lieze wir ir stat stân   [5775]
unde fûren dannen sân
mit hêren Candaulo.
Dem was sîn herze vil frô.
Der sprah offinbâre,
daz ih des gwis wâre,   [5780]
woldih mit ime heim comen,
ih gwunnis michelen fromen
von im und von sîner mûter.
Er weste si in den gûten,
si solde mir mîner arbeit   [5785]
mit liebe lônen âne leit.
[227]   Dô enbôt ih Tholomeo,
daz ih mit Candaulo
wolde heim ze lande,
durh daz ih irkande   [5790]
unde mit listen irfunde,
wî iz dâ ze lande stunde,
und ouh daz ih irsêge,
wilher site man dâ phlêge.
Dô wir dannen solden rîten,   [5795]
des weges in beiden sîten
di hôisten berge ih gesach,
mit wârheit ih daz sagen mach,
dar ie dehein man
in diser werlt zô quam,   [5800]
und di hie an der erden
ie mohten gewerden.
Dô frâgetih mit listen
di lûte, diz wol wisten,
waz ûf den bergen wâre.   [5805]
Di sageten uffenbâre,
dar ûf wâren besunder
manicfalde wunder:
tier di wâren eislîch,
und wurme vil freislîch.   [5810]
ih sah dâ lange boume,
des nam ih allis goume:
daz obiz, daz dar ûf wôchs,
daz waz sô ummâzlîchen grôz,
daz ihs nit ne tar sagen.   [5815]
Ir mohtis uheren spot haben,
wandiz dûhte û ungeloublîch.
Wîntrûbelen di sach ih,
von den mach ih û sagen,
di ne mohte ein man niht getragen.   [5820]
Ouh sah ih dâ nuzze
grôz und niwit lutzil,
grôzer si wâren
danne phedemen zwâren,
ouh sach ih dâ trachen   [5825]
und andre manige sachen
und manige grôze slange
grôze unde lange.
Ûf den boumen sâzen affen
und wilde merekatzin   [5830]
und freislîch gefugele,
daz hete dâ sîn gesidele.
[228]   Vernemet noch mêr, waz ih û sage,
dô wir gefûren funf tage,
dô sâge wir vor uns stân   [5835]
ein burch, di was wol getân.
Dar ûf stunt ein palas,
dâ Candacis inne was,
di phlac grôzer gûte.
Di was Candaulis mûter.   [5840]
Dô si hete vernomen,
daz ir sun was wider comen
und sîn wîb brâhte,
vil liebe si sih gedâhte:
ingagen uns si dô ginc,   [5845]
mit grôzen êren si uns entphinc.
Ûf ir houbit si trûc
eine crône von golde sô gût,
daz nie nihein man
neheine bezzere gewan.   [5850]
Si selbe was harte lussam,
von rehten prîse wol getân:
si ne was ze kurz noch ze lanc.
Mir was in mînen gedanc
alsô wol ze mûte,   [5855]
alsih mîne mûter
gesêhe vor andren wîben;
alsô wol was mînem lîbe.
[229]   Di edele kuninginne
frâgete dô mit sinne   [5860]
umbe den man irn sune,
di mit ime was comen,
wande si gerne vernême,
von wilhen lande er quême
und waz sîn gewerb wêre.   [5865]
Candaulus der mêre
antworte sîner mûter sus:
"Der hêre heizet Antigonus
und is geborn von Kriechlant;
den hete mit mir gesant   [5870]
der rîche Alexander
here zô unsen lande.
Zô dînem hûs nie ne quam
sô rehte biderbe ein man.
Von rehte mûzih in loben,   [5875]
wander is harte wol gezogen
und hât einen kûschen lîb.
Er gwan mir widere mîn wîb.
Diz habe in dînen sinnen
und dankis ime mit minnen   [5880]
unde mit gûten,
Candacis trût mûter."
[230]   Dô entfienc mih mit minnen
di edele kuninginne
und kuste mich an mînen munt   [5885]
unde leite mih zestunt
in ein scône palas,
daz von ônichîno geleget was.
Di sûlen wâren reine
von edelem gesteine.   [5890]
Daz dach daz was guldîn.
Manic wunder stunt dar in.
Di spanbette wâren,
daz sagih û zwâren,
von gelûterten golde,   [5895]
alsiz di frowe wolde.
Dar ûffe lâgen bettewât
von rôtem golde wol genât.
Di tabele, dâ si zô saz,
sô si geswêslîchen az,   [5900]
di was von elfenbeine,
gezîret mit gesteine.
Di benche wâren rôt golt.
Noh mêr ir vernemen sult:
der palas was hêre   [5905]
gezîrt mit manigen êren.
Obene di swibogen
wâren mit golde ubirzogen.
Di manicfalden wunder,
di obene unde under   [5910]
dar ane stunden irgraben,
di ne mah û nieman gesagen.
Ein wâch ouh dar under flôz,
der was mâzlîchen grôz,
orpimento gelîch,   [5915]
nâh dem golde verweter sih.
Dâ was michil wunne:
swenne sô di sunne
obene an den palas schein,
sô schein daz golt al ein   [5920]
und der wâch der under.
Daz dûhte mir grôz wunder,
dô ihz rehte besach.
Vor wâr ih daz sagen mach,
dâ was lûtes ein michil maht.   [5925]
Dô machete eine wirtscaft
di rîche kuninginne
mit grôzeme sinne
iren lieben kinden
und iren ingesinden.   [5930]
Zêrist unde ze leste
hîz si ire geste
vil harte flîzlîchen plegen
und hîz uns genûc geben
allis des wir wolden   [5935]
unde des wir haben solden
beide ih und mîne man.
Siu selbe unsir ware nam.
[231]   Der edelen kuninginnen sal,
der was, alsih û sagen sal,   [5940]
daz si ze mûse inne ginc,
sô si liebe geste entfienc,
hêrlîch unde reine,
gezîret mit gesteine.
Nidene unde ouh obene   [5945]
was er wol ze lobene.
Dâ di frowe ze tabelen saz,
alse si tranc unde az,
dâ hinc ein tûre umbehanc,
der was breit unde lanc,   [5950]
von edelen golde durhslagen.
Mit sîdin wâren dar în getragen
vogele unde tiere
mit manicfalder ziere
unde mit manigerslahte varwe.   [5955]
Daz merketih alliz garwe.
Man mohte dar an scowen
rîter unde frowen
obene unde nidene
mit wunderlîchen bilide.   [5960]
zô den enden und an den orten
wâren tûre borten
und elfenbeinîne crapfen,
di hangeten an den ricken.
Alse man zouh den umbehanc,   [5965]
manic goltschelle dar an irclanc.
Der umbehanc was hêrlîch.
Ime ne wart nie nehein gelîch.
Den meisterde Candacis.
Wande si was listich unde wîs,   [5970]
di rîche kuninginne
mit iren tiefen sinne.
[232]   Ouh sah ih dâ ze stunden,
daz vor ir tabele stunden
zwei edele kerzestallen   [5975]
von lûteren cristallen.
Dâ was gesazt inne
manic scône gimme.
Obene stunden ouh dar an,
daz scowete dâ manic man,   [5980]
zwêne lîhte carbuncel:
di naht ne was nie sô tunkel,
si lûhten sô die sterren
nâh unde verre
und sô daz man in den sal   [5985]
wol gesach ubir al
in allen enden
alse dâ vackelen brenten.
Sus hêrlîche
was di frowe rîche   [5990]
allezît berâten.
In ir kemenâte
was gnâde unde heil.
Dâ ne gebrast nehein teil,
des dâ wesen solde   [5995]
und des man haben wolde.
[233]   Ih wil û sagen mêre
von der kuninginnen hêre,
wî ir spil was getân,
sô si ze mûse solde gân:   [6000]
mitten in ir palas
ein scône tier geworht was,
daz was alliz golt rôt,
alse siz selbe gebôt.
Daz tier was vil hêrlîch   [6005]
eineme hirze gelîch.
An sîn houbit vorne
hattiz dûsint horne.
Ûf allir horne gelîch
stunt ein fugil hêrlîch.   [6010]
ûf dem tiere saz ein man
scône unde wol getân,
der fûrte zwêne hunde
unde ein horn ze sînen munde.
Nidene an dem gewelbe   [6015]
lâgen viere und zwênzich blâsebelge.
Zaller belge gelîch
gingen zwelif man creftich.
Sô si di belge drungen,
di fugele scône sungen   [6020]
an deme tiere vorn,
sô blies ouh der man sîn horn,
sô galpeden ouh di hunde.
Ouh lûtte an der stunden
daz hêrlîche tier   [6025]
mit der stimmen alsein pantier,
dem gêt under stunde
ein âdem ûz dem munde
sûzer den wîrouch.
Der frowen dienist werte ouh   [6030]
von prîme biz ze nône.
Sô di frowe scône
Candacis ze mûse ginc,
sô stunden dâr an einen rinc
tûsint jungelinge   [6035]
von irn ingesinde,
di plâgen hubischeite vile
mit allir slahte seitspile,
unde funf hundrit junchêren,
di mit allen êren   [6040]
des hobis wol plâgen
unde wazzer gâben
und di dâ ware nâmen
der geste, di dâ quâmen.
Ouh mohte man dâ scowen   [6045]
funf hundrit juncfrowen
wol gewassen unde smal
und rîterlîch ubir al,
scône under den ougen,
mit guldînen bougen.   [6050]
Di trûgen an ir lîb
manigen scônen samît
beide grûne unde rôt,
alsiz di frowe gebôt.
Alse di harfen clungen,   [6055]
di juncfrowen sungen
und tanzeten unde trâten.
Hei wî wol daz taten,
dô sis begunden,
wande siz wol kunden.   [6060]
Und alse di frowe lussam
ubir hob solde gân,
vor si gingen getwerge
zô der herberge,
di wâren alle wol gezogen.   [6065]
Daz merket vor ungelogen,
di trûgen phellîne wât,
di was mit golde wol genât.
Si trûgen grâ unde bunt.
Mir ne wart nie mê kunt   [6070]
nehein frowe sô lussam
unde alse rehte wol getân.
Si was vor allen wîben
an frumicheit und an ir lîbe
vor allen frowen ûz irkorn.   [6075]
si ginc in allen bevorn,
di in den gezîten
in der werlt wâren wîten.
[234]   Des nêhisten morgenis frû
di frowe leitte mich dô   [6080]
in eine andre kemenâten.
Di di geworht hâten,
di wâren listige man.
Dâ stunden rôte steine an,
di lûhten sô di sterren   [6085]
nâh unde verre.
Des nahtes was dar inne tah
und von lîhte michil gemach.
[235]   Dô leitte mih di kuningîn
di dritte kemenâten în.   [6090]
Di was vil hêrsam.
Mit uns ne ginc nieman,
wan wir einigen zwei.
Von edelen holze aspindei
was daz gewerke.   [6095]
Daz solt ir rehte merken.
Daz holz daz is tûre,
iz ne mah in den fûre
neheine wîs verbrinnen.
Dô leitte si mih dannen   [6100]
in eine kemenâten hô,
di was gemachit alsô
von starken balken veinen
grôzen und niwit cleinen,
di meisterde di frowe.   [6105]
man mohte dar ane scowen
manige list besunder.
Dâ wâren gesazt under
starkir radere viere.
Starker elfentiere   [6110]
sehs unde drîzich,
daz was vil hêrlîch,
zugen di kemenâten.
Diz hatte al berâten
di wîse kuninginne.   [6115]
Ih dâhte in mînen sinne,
dô ih diz alliz besach,
dô hûb ih an unde sprah:
"Wolde got der gûte,
hêtih und mîn mûter   [6120]
dise kemenâten
alsus wol berâten
mit disen elfanden
heim ze Kriechlande!"
Ze hant dô ih alsus gesprach,   [6125]
di kuningîn mih ane sah
und sprah: "Alexander,
daz wêre ein michil wunder,
hêtistu alsus lîhte
mir nû mîn gestifte   [6130]
mit dînen worten benomen,
und wâriz ze Kriechen comen
mit sus samfter arbeit,
wênistu, iz ne wêre mir leit?"
[236]   Vile hart ih underquam,   [6135]
dô ih der frowen wort vernam
und ih gehôrte mînen namen;
dô begundih forhten unde scamen.
Sih verwandelôte garwe
mîn sin und mîn varwe.   [6140]
Dô sprah si: "Alexander,
nemet dih des wunder,
daz ih dih hie nenne?
Vil wol ih dih irkenne,
daz saltu noh bescowen."   [6145]
Dô leitte mih di frowe
in eine kemenâte,
dâ si behalden hâte
ein bilide nâh mir getân,
dan abe ih û gesagit hân.   [6150]
[237]   Vil leide ih mir gedâhte,
dô di frowe brâhte
daz bilide ze lîhte
unde ze mînen anesihte
daz hatte in irn handen.   [6155]
Si sprah: "Alexander,
nû du dîn bilide hâst gesehen,
nû mûstu mir von rehte jehen,
daz ih dih wol irkenne,
wandih dih rehte nenne.   [6160]
Ih weiz wol, wer du bist.
Dih ne hilfit neheine dîne list,
di du canst, helit balt,
du ne stês an mîner gewalt.
Waz hilfit dir nû dîn craft   [6165]
unde daz du sigehaft
ubir manic lant wêre.
Persiam di mêre
hâstu zestôret
und Indiam zefûret,   [6170]
Partos ubirwunden.
Nû hât dih bedwungen
âne fehten ein wîb.
Waz hilfit dir nû manic strît,
den du lange hâs getân.   [6175]
Nû mahtu rehte wol verstân,
daz nû nieman ne lebet,
swenner sih ze hô verhebet,
swî ime di sâlden volgen,
werdent si ime verbolgen,   [6180]
si ne kêre zornlîche wider
und wirfit den rîchen der nider
alsô schiere sô den armen.
Des mûz ih dih warnen.
Ouh hâstuz selbe wol gesehen,   [6185]
wiltu der wârheite jehen."
[238]   Mîn zorn mih dar zô dwanc,
daz ih mih karte zô der want
von der kuninginnen.
Dô wart si wol innen   [6190]
mîner ungebêre
und frâgete, waz mir wêre.
Ih sprah, mir wêre vil zorn,
daz ih hette verlorn
beide witze unde sin.   [6195]
"Daz ih nû sus vertôret bin,
daz ist mir vil unwert.
Ih hête gerne mîn swert,
ih wolde dih ze tôte slân.
Sê, wî torstistu mih vân!   [6200]
Sol ih abir hin comen
unde wirt iz danne vernomen
dâ heim ze mînen lande,
dô habih is imer scande,
daz mih bedwungen hât ein wîb.   [6205]
War zô sol mir nû der lîb,
er is mir ummêre."
Sô sprah di frowe hêre:
"Ne zurne nûwit helt gût
und habe manlîchen mût,   [6210]
ih bin an dir inne
worden grôzer sinne
unde grôzer wîsheit.
Ne lâ dir niwit wesen leit,
daz ih dih alsus hân irvarn.   [6215]
Dir ne scadet neheiner mûter barn.
Du ne salt den frowen
neheine wîs drowen
noh slân noh schelden.
Ih ne wil dih niwit melden.   [6220]
Gehabe dih wol und wis frô.
Du hâs Candaulo
wider gewunnen sîn wîb.
Daz behaldet dir den lîb.
Irkanten dih di lûte,   [6225]
dih ne irnerte hûte
von den tôte nehein man.
Wande dir ist vil gram
Caracter mîn junger sun,
wande du irslûge Porum,   [6230]
den vater sînis wîbis.
Du ne darf dînes lîbes
rehte neheine sorge haben.
Dir ne mach nieman hie gescaden."
[239]   Dô leitte siu mih vore baz,   [6235]
dâ ir slâfgadem was.
Dar inne hienc ein umbehanc,
der was breit unde lanc.
Dô sih der umbehanc entlouch,
dô quam dar ûz der beste rouch,   [6240]
den ie dichein man
umbe ein bette vernam.
Ir bette stunt hêrlîche.
Di kuninginne rîche
bescheinte mi ir willen.   [6245]
Dô minnetih si stille.
Si sprah, dô ih si gwan
ze wîbe, ih wêre ir man,
daz ih mîn trûren lieze stân,
mir ne wurde argis niwit getân.   [6250]
Dô bat mih di frowe gût,
daz ih getrôste iren mût
unde schiere wider quême
unde ih ir benême
den freislîchen smerzen,   [6255]
den si an ir herzen
durh mih lîden solde.
Dô sprah ih, daz ih wolde
vil schiere zô ir komen wider.
Dô gienge wir nider,   [6260]
dâ ir sune wâren.
Dâ sprah si offinbâre
zô den junchêren:
"Mit wî getânen êren
wir disen wîgande   [6265]
gelônen âne scande
dem boten des kuninges.
Wêre hie iht sulehis,
des er nemen wolde,
vil gerne manz ime solde   [6270]
geben unde in lâzen
varen sîne strâze."
[240]   Des antworte der jungelinc
Karacter, der frowen junger kint:
"Ih wil ime eine gâbe geben,   [6275]
di ime hûte gêt an daz leben,
mit mînem swerte einen slach,
den er verwinnen nit ne mach,
Alexandro ze leide,
wander slûch mînen eidem.   [6280]
Des bin ih imer unfrô."
Sus antwortime dô
Candaulus unde sprah:
"Swer ime hie tût diheinen slach,
mir ne breste daz swert,   [6285]
er wirt eines grôzeren gewert
von mînes selbis handen,
wander rach mînen anden
und gwan mir widere mîn wîb.
Ih wil ime hûte sînen lib   [6290]
gesunt al hie behalden,
sol is gelucke walden."
[241]   Karacter zô sînem brûder sprach:
"Mir is vil harte ungemah,
daz du den wilt vor stân,   [6295]
des hêre mir hât getân
harte vil ze leide:
er slûch mir mînen eidem.
Dar umbe wil ih hûte geben
mîn lîb umbe sînen leben   [6300]
oder kiesen mit ime den tôt,
wandih stunt in grôzer nôt
vor sînen hêren Alexandren.
Daz wirt ime nû ze scanden."
[242]   Dô wart mir vil leide.   [6305]
Di junchêren beide
griffen zô den schilden.
Dô sprach di frowe milde
Candacis di kuninginne
mit michelen sinne   [6310]
zô mir verholenlîche:
"Alexander, helt rîche,
du salt durh den willen mîn
hûte lâzen werden schîn,
ob du bist alsô wîs,   [6315]
alse man saget, daz du sîs.
Sô scheit mit listen disen strît."
In der selber zît
sprah ih zô den junchêren:
"Des hêttir lutzil êre,   [6320]
slûgit ir einen ellenden man.
Ouh wêriz ubile getân.
Iz ne was nie reht,
daz siheinime kneht
oder siheineme bote   [6325]
dihein hêre missebote.
Iz ne wêre des wert,
daz ieman sîn swert
ubir mih hie irzoge.
Ih bin mînis hêren herzoge.   [6330]
er hiez mih fûren sînen vanen.
Hêtih û gedienet wol dar ane,
des wêre mir nû nôt,
ih lige noh ungerne tôt.
Lâzent mir den leben hân,   [6335]
daz ist û bezzer getân.
Sô wil ih û sweren daz,
daz irs getrûwet deste baz,
ih bringe û Alexanderen
und mit ime niemanne anderen   [6340]
vil schiere an uhere gwalt
und lâzt ir dan den helt balt
genesen, sô tût ir wole.
Den tôt ih noh ungerne dole."
[243]   Dô sprah di frowe rîche   [6345]
zô irn kinden lieblîche:
"Ir ne sulit niwit scaden
mînen gaste, den ih haben.
Er ist ein unsculdich man.
Û hât leide getân   [6350]
sîn hêre Alexander,
der veret hie in dem lande.
Sendet disen hêren
wider mit uheren êren.
Woldet ir an einen gaste   [6355]
tûn uher laster,
des wurde after lande
gebreitet uher scande."
Sus behîlt ih den lîb.
Daz vil listige wîb   [6360]
ne sagite niemanne daz,
daz ih Alexander was.
[244]   Nâh dise sûze wort
wart garwe zestôrt
unsir allir vîentscaft   [6365]
und wart ein stête frûntscaft
zô mir von den hêren
und gâben mir mit êren
hêrlîche gâbe,
golt âne wâge   [6370]
unde einen halsperg gût.
Des wart gefrowet mîn mût,
wander was maniger marke wert.
Den ne mohte spere noh swert
durhsnîden noh durhstechen   [6375]
noh nieren durhbrechen,
noh der wâfene nichein,
daz di sunne ie beschein.
Si gâben mir noh dan
eine gâbe vil hêrsam,   [6380]
di was mir wol ze danke:
einen sô gûten mantel,
daz nie nehein man
neheinen bezzeren gwan.
Ouh gab mir ze minnen   [6385]
di liebe kuninginne
eine gûte crône.
Di was vile scône,
von einem adamante hart,
mit allen flîze gewart.   [6390]
Si sprah, si wêre mir reht,
wandih wêre ein gût kneht
lîbis unde gûtes
und eines harten mûtes.
[245]   Dô leite mih mit sinne   [6395]
di rîche kuninginne
heimlîche in ir behalt,
in eine cruft, di was alt.
Gerne ginc ih mit ir.
Dô sagete si mir,   [6400]
wî dâ gote sâzen
zô irn tische und âzen.
Dô ih dô dar în quam,
di wârheit ih dâ vernam:
dâ vant ih gote manige,   [6405]
di sâzen dâ ze samene.
Al ne mugit is nit gelouben,
in lûhten di ougen
alse brinninde liehtfaz.
Harte irforhtih mih daz.   [6410]
ein der gote der grûzte mih.
Der sprah: "Ganc here unde sih.
Wiltu bescowen wunder,
sô ganc her vorder under."
Dô ih dar under in quam,   [6415]
grôz wunder ih dâr vernam.
Ein genibele was dâ vil grôz.
Vil starke mih des verdrôz.
Ouh lûhten dâ sterren
nâh unde verre.   [6420]
Dâ sach ih einen grôzen man,
der was alse ein got getân.
Sîn gesidele was hêrlîch.
Der redete vile wider mih.
[246]   Der got alsus ze mir sprach:   [6425]
"Dô ih dih allerletzist sah
ze Libien, des nist niht lanc.
Nû habe michelen danc,
daz du ze mir bist comen."
Ih sprah: "Des nâmih gerne fromen,   [6430]
ob tu mir sagen woldes,
wî lange ih leben solde.
Wiste ih wêrlîche daz,
mir wêre lange deste baz
beide naht unde tach;   [6435]
sô sturbih ouh âne ungemach."
[247]   Dô antworte mir der got
und sprah: "Ih sage dir âne spot,
daz nehein erdische man
sînen tôt wizzen ne kan,   [6440]
wandiz ne wêre ime niwit gût,
er ne wurde niemer wol gemût.
Iz ne quême ime niwit rehte,
swanner dar ane dêhte.
Ime ne wêre niwit deste baz,   [6445]
wane alser sturbe al den tach;
wene ih sage dir ein dinc.
Daz saltu wizzen jungelinc:
eine stat hâst gebûwet,
di hâstu wol vernûwet,   [6450]
di heizet Alexandria:
man sol dih noh begraben dâ."
Niwit mêr ne sprah er mir zû.
Wider ûz gienc ih dô
zô den junchêren.   [6455]
Di liezen mih mit êren.
Ouh schiet ih mit minnen
von der kuninginnen.
Di kustih an irn munt
und hiez si blîben gesunt,   [6460]
und quam zô mînen mannen.
Dâ wart ih wol entfangen.
Vil wol si mîn phlâgen,
wande si mih gerne sâgen.
Dannen fûre wir dô   [6465]
durh berge, di wâren hô,
unde slûgen unse gezelt
ûf an ein breit felt,
und hiez briebe scrîben
zô den urlûges wîben,   [6470]
di sîn Amazones genant,
Amazonia hîz ir lant.
Ih enbôt ir kuninginnen
mîne holde minne
in mînen brieve   [6475]
und harte vil ze liebe,
und hiez, daz si mir sande
den zins von irn lande.
[248]   Dô mîn bote dar quam
und si von ime den brieb genam   [6480]
und si rehte gelas,
daz dar in gescriben was,
dô antwortime mit sinne
der frowen kuninginne:
"Waz wil der mêre wîgant   [6485]
here in unser magede lant
mit alsô creftegen here?
Beginne wir ime di rîche weren
unde irslehet er uns dan alle samen,
des mah er imer sih gescamen,   [6490]
wander hât is lutzil êre.
Ouh sage ih dir mêre
man wenttiz ime ze scanden
hie unde in allen landen,
dat er mit sînen knehten   [6495]
wider magede wolde vehten.
Gibit uns abir got daz heil,
daz wir daz bezzere teil
gewinnen inne den strît,
des sal er denken enzît,   [6500]
unde wirt er danne sigelôs,
sô ist er imer êrenlôs
under sînen genôzen
cleinen unde grôzen.
Wil er fridelîche   [6505]
comen in unse rîche,
wir dienen ime mit êren.
Diz sage dîneme hêren."
Mit sus getânen urbote
quam wider zô mir mîn bote.   [6510]
[249]   Ingagen mir dô sande
di frowe von dem lande
magide driu tûsant.
Di trûgen phellîn gwant.
Daz was ein hêrlîch scare.   [6515]
Vor mir quâmen si gare
vil gezogenlîche
und nigen mir algelîche
mit magedelîchen sinnen.
Dô entfienc ih si mit minnen.   [6520]
Dô sprah der frowen eine,
di was ein magit reine:
"Heil sî dir, kuninc hêr,
beide nû und imer mêr.
Dir entbûtit unse frowe   [6525]
âne valsc mit rehter trûwe
ir dienist unde alliz lieb.
Si hât gesant dir einen brieb
unde hêrlîche lînwât,
phellil unde cindât."   [6530]
Dô danketih der frowen
der minnen und der trûwen
und der grôzen liebe.
Dô greif ih zô den briebe.
Selbe ih dar inne las,   [6535]
daz dar an gescriben was,
wî sih di frowen trageten
und sih bewaret habeten
vor andre wîgande,
di bî irn lande   [6540]
wâren gesezzen
rîche und vermezzen:
"Swî gwaldich si wâren,
si bewarten wol zwâren,
daz si ie roub oder brant   [6545]
gestiften in unse lant,
sint daz Cyrus irstarb,
der ouh mit urlôge warb;
der quam zeinen stunden
mit grôzer samenunge   [6550]
gevaren in unse marke
und urlougete uns starke.
Des verlôs er den lîb.
Den slûg ein urlôgis wîb
geheizen Cassandra.   [6555]
di was in unsem lande dâ
kuningîn und frowe.
Daz sage wir dir in trûwen."
[250]   Dô ih den brief dô gelas,
alser mir gescriben was,   [6560]
und ih ouh hete gehôrt
dirre scônen juncfrowen wort,
dô trôstih di magetîn.
Ih sprah: "Ir sult gwis sîn,
wandirz wol sult irvaren,   [6565]
daz ih hêre bin gevarn,
daz ne sal û, frowen, comen
ze neheinen unfromen.
Ih tetiz durh di sculde,
daz ih irvaren wolde   [6570]
di manicfalden wunder,
di mir dicke besunder
von û wâren gesagit.
Sage dîner frowe, maget,
daz si mit gnâden sî   [6575]
und von allen sorgen frî.
Ih bin ir stêtige frûnt.
Sage ir, daz si sî gesunt."
Di frowen kuster an irn munt.
Dô hûben si sih an der stunt   [6580]
und fûren heim ze lande.
Mîne wîgande
di wurden inniclîchen frô.
Dannen fûre wir dô.
Sint irfûr ih manich lant.   [6585]
Manic wundir ih irvant,
daz ih sah und vernam.
Vil dicke mir ouh missequam."
[251]   Hie endet sih der brieb,
dar ane leit unde liep   [6590]
Alexander screib,
di er in fremeden landen leit,
und den er heim sande
sîner mûter ze lande
der frowen Olympiadi   [6595]
und sînen meistre Aristotili.
 

[252]   Sint erfûr er gnûch
beide velt unde brûch
unde lant unde walt.
Ouh erfûr sint der helt balt   [6600]
ze staten unde burgen
mit froweden und mit sorgen.
Sint môster entwîchen
den armen und den rîchen.
Des wart sîn gewalt   [6605]
vil verre gezalt
in allin ertrîche
ubir manigen kuninc rîche,
di in alle êreten
und sînen lob mêreten   [6610]
und ime zins sanden
alle von irn landen.
Des ne dûhte ime allis niht genûc.
Sîn hôhmût in dar zû trûc,
daz er sih hîz wîsen   [6615]
gegen den paradîse.
Daz wolder bedwingen
und zins ouh dannen bringen
von den engelischen chôren.
Hî muget ir tumpheit hôren,   [6620]
wî er des begunde.
An der selben stunde
frâgeter sîne holden,
waz si ime râten wolden,
wî er dar zô solde comen,   [6625]
daz er daz mohte gefromen,
daz er mit here quâme dare,
dâ er di engelische scare
mohte bedwingen
und ime undertânich bringen.   [6630]
[253]   Dô sprâchen sîne fursten,
di iz getûn torsten,
wande si wîs wâren:
si rieten ime offinbâre,
daz er sih vil rehte   [6635]
hî umbe bedêhte
und mit gnâden lebete
und wider gote niht ne strebete,
sô têter wîslîche.
Dô sprâchen al gelîche   [6640]
di tumben jungelinge
zô disem tegedinge:
"Kuninc Alexander,
wir râten dir ein ander.
Du salt gedenken, helt balt,   [6645]
dise lûte di sîn alt
und unlustich unde laz,
di dir haben gerâten daz,
daz du hî blîbis.
Si vorhten des lîbis.   [6650]
Heiz dih, hêre, wîsen
zô den paradîse.
Daz saltu bedwingen
mit dînen jungelingen.
Dar sole wir dir helfen zô   [6655]
beide spâte unde frû.
Jo hâstu dînes willen
offenlîche und stille
irworben ein vil michil teil.
Wir lâzenz, hêre, ane daz heil   [6660]
und îlen dar hine varen
mit einer hêrlîchen scaren,
wande wir haben ein michil here.
Wir suln mit schilde und mit spere
dînen willen irwerben   [6665]
oder genendiclîchen sterben."
[254]   Alexandro dûhte in sînen mût
der tumber lûte rât gût.
Daz was ein michil tumpheit.
Des quam in manich arbeit.   [6670]
Der tobende wûterîch
der was der hellen gelîch,
di daz abgrunde
begenit mit irn munde
und den himel zô der erden,   [6675]
und ir doh niht ne mac werden,
daz si imer werde vol;
si is daz ungesatlîche hol,
daz weder nû noh nie ne sprah:
diz ist, des ih niht ne mach.   [6680]
alsô tete Alexander,
di fromete manich wunder.
Der quam durh sîne giricheit
in vil michil arbeit.
Er ne wolde niwit sûmen,   [6685]
er begundiz dâr rûmen
unde fûr dannen
mit allen sînen mannen
ubir berg unde tal
unde manigen stîch smal   [6690]
dâ er mûste sturmen
mit freislîchen wurmen
unde mit den tieren.
Dô hoffeter, daz er schiere
quâme ûz der nôt.   [6695]
Iedoh vorhter den tôt,
swî stolzmûte sô er was.
Daz er dâ genas,
daz was gotis wunder.
Dô gerou besunder   [6700]
allen, di dâ wâren,
stille und offinbâre
di tumplîche herevart,
wande si liden manigen sturm hart
von starken gewidere.   [6705]
daz treib si dicke widere
in ir ungewalt.
Des verzwîbelte der helt balt
der mûlîche Alexander
und vil manich ander,   [6710]
manich jungelinc gemeit.
Di vart di was vil leit
Alexandro zô dem mâle,
swî erz dô verhâle
durh werltlîche scande;   [6715]
wârer dô ze lande,
er ne quême niemer mêr dar.
Daz sult ir wizzen vor wâr,
wande si liden ungemach
beide naht unde tach   [6720]
von dunre und von blicke.
Er manete sîne dicke,
daz si balde fûren.
Er hîz si starke rûren,
biz si dar quâmen,   [6725]
dâ si volc vernâmen
unde gemach funden.
Dar nâh in curzen stunden
quâmen si an eine flûme
grôz und gerûme,   [6730]
di was Eufrates genant.
Di lûte, di er dâr vant,
beide cleine unde grôz,
di sagetin ime, daz iz flôz
ûz dem paradîse.   [6735]
dô hîz er mit spîsen
sîne schif bereiten.
Er ne wolde niwit beiten.
Daz der wunderlîche man
hîz, daz wart schiere getân.   [6740]
[255]   Dô si ze schiffe quâmen,
ir rûder si nâmen
und swaz si haben solden,
wande si varen wolden
in di starke flûme.   [6745]
dô mohten si vile kûme
wider dem strâme iht gevarn.
Dô leit dâ maniger mûter barn
angist unde pîne grôz,
wande daz wazzer starke flôz.   [6750]
Ouh mûweten daz gesinde
di freislîchen winde
und donre unde blicke.
Ouh nôte si dicke
regen hagel unde snê.   [6755]
in wârt dicke vil wê
von unrehten gewidere.
Daz treib si sêre widere.
Si liden michil arbeit.
Si mohten ir manheit   [6760]
niwit vile dâ geniezen.
Dô sâhen si fliezen
dar in obiz unde loub,
daz vil sûzlîchen rouch.
Daz loub was breit unde lanc.   [6765]
Di dâ woneten in daz lant,
dahten ir hûs dâ mite.
Des was dâre lantsite.
Des obizzis si wol genozzen.
Ouh quam dâ mite geflozzin   [6770]
manic scône blûme
gele unde grûne.
Der viengen di hêren vile
und heten si zô einen spile.
[256]   Dô di helede gemeit   [6775]
irliden michil arbeit,
di mit dem wâge strebeten,
dô rou in, daz si lebeten.
Dô Alexander daz gesach,
dô trôster si unde sprach:   [6780]
"Gehabet û wol, helede gût,
unde habet manlîchen mût.
Daz ist di rehte wârheit,
wir haben michil arbeit:
nû gehabit lange   [6785]
dar ûz an dem lande
und ouh in disen wâge
vil michil ungenâde
irliden lanc stucke.
Geschê uns daz gelucke,   [6790]
daz wir mit siheiner wîs
bedwungen daz paradîs
und di dâ wonent inne,
sô solde wir mit sinne
und ouh mit grôzen êren   [6795]
heim ze lande kêren
und leben frôlîche.
Ih gelobe û trûwelîche,
mir werde wol oder wê,
daz ih sint niemer mê   [6800]
ne wille mit here
noh mit schilde noh mit spere
neheine burg mêr gewinnen
noh urlûges beginnen.
Sint lâz ihz alliz an daz heil."   [6805]
Er nam behalben dô ein teil
sîner heimlîchen holden,
mit den er sprehen wolde.
Den sageter vil stille
allen sînen willen.   [6810]
Zehant si dâr swôren,
daz si mit im vollenfûren,
iz gie ze scaden oder ze fromen,
swîz joh darumbe mohte comen;
si wolden mit ime blîben   [6815]
ze tôde und ze lîbe.
[257]   Dô fûren si mit sorgen
den âbunt und den morgen
und irliden manige grôze nôt.
Vil dicke sâgen si den tôt   [6820]
vor irn ougen gereit.
Manic recke gemeit
lebete dâ mit pînen.
Alexander hiez dô sînen,
daz si balde fûren   [6825]
unde er lide rûren.
Dô wart dâ manic wârer helit
genôtet und gequelet,
wande si rûeten unde schielden,
daz si den lib behielden.   [6830]
Swanne ze grôz was ir nôt
und si wânden wesen tôt,
sô wurfen si ûz ir anker.
Mit manigen gedanken
wâren si dicke bevân,   [6835]
waz si mohten ane gân.
Alse si dan gerûweten,
dar nâh si sih mûweten
und fûren aber ûf baz.
Vor wâr sagen ih û daz,   [6840]
sô si ie langer fûren,
sô si mûder wâren.
[258]   Dô di vile tumbe
lange gevôren umbe
in dem wâge erre,   [6845]
dô quâmen si sô verre,
daz die jene gesâgen,
di der schiffe phlâgen,
verjen unde stûren,
eine hêrlîche mûren,   [6850]
di was lanc unde breit.
Des worden di hêren gemeit
sumelîche vil unfrô,
wande di mûre was vil hô,
gebûwit vil reine   [6855]
von edelen gesteine.
Lange si dô fûren
bî der hôhen mûren
und ne mohten nehein ende
an der steinwende   [6860]
nêren gevinden.
Doh quam daz ingesinde
ubir lanc zeiner ture.
Dâ riefen si lange fure.
Dô begunden si bôzen,   [6865]
slân unde stôzen
mit grôzem unsinne.
Di sêlen dar inne
und di engelische scare,
di ne nâmen des neheine ware.   [6870]
Iedoh quam ein alt man
zô der ture gegân.
Der frâgete si, waz si wolden.
Si sageten, daz si solden
lâzen ir singen   [6875]
unde zins bringen
irem hêren Alexandro.
Der man frâgete si dô,
wer Alexander wêre.
Dô sageten si ime ze mêre,   [6880]
iz wêre der Alexander,
dem nehein man ander
an allen ertrîche
lebete gelîche.
Er wêre rîche unde gût   [6885]
und hête manlîchen mût,
kûne unde êrhaft,
getrûwe unde wârhaft;
und hête michelen gewalt:
ime wâre velt unde walt   [6890]
unde lant unde mere
und maniges rîchen kuningis here
al biz dar undertân.
Dô antworte der alde man
und sprah: "Ir mûzit beiten,   [6895]
biz daz ih ûh bereiten.
Ih wil an disen stunden
mînen gesellen kunden
uheris hêren willen."
Dô ginc er dane stille   [6900]
und merrete niwit lange
und quam wider gegangen.
Er sprach: "Nû merket wol
di wort, di ih û sagen sol.
Ir sult sagen alsô   [6905]
dem hêren Alexandro:
wî langer alsus wil leben
und nâch ungenâden streben.
Er was ubile bedâht,
daz er mit sîner heriscraft   [6910]
heim sûhte di gotis kint,
di enbinnen diser mûren sint.
Ouh sult ir ime sagen,
er muhte gerne mê gedagen
von sulher unmâze   [6915]
und varen sîne strâze.
Wil her den lîb behalden,
sô vare hine balde;
und ob er wille genesen,
sô sal er ôtmûte wesen.   [6920]
Er weiz daz wol âne wân,
er hât vil ubelis getân.
Wider got ist er sculdih,
und got is vil geduldich.
Claget er ime sîne sculde,   [6925]
got gibet ime sîne hulde.
Wil er sih niht bekêre,
sîn scade wirt deste mêre.
Wes wênet Alexander?
Ein man ist als ein ander   [6930]
beide fleisc unde bein.
Sehet, bringet ime disen stein.
Er is vile tûre.
Stark is sîn natûre.
Iz wizzen lutzil lûte,   [6935]
waz der stein bedûte.
Den gebet ime an sîne hant
und heizet ime diz lant
vil harte schiere rûmen,
er ne sol niwit sûmen.   [6940]
Unde saget ime dâ mite,
daz er wandele sîne site.
Swanne ime wirt bescheinet,
waz der stein meinet,
sô mûz er sih gemâzen:   [6945]
des ne mac er niht gelâzen."
Sân nâh disen worten
gienc jener von der porten,
und di boten karten dô
wider ze Alexandro   [6950]
unde gâben ime den stein.
Ouh worden si des in ein,
daz si ime sageten,
waz si vernomen habeten
unde wî iz in was comen.   [6955]
dô er daz hete vernomen,
dô ginc er ze râte,
waz er dar umbe tâte.
[259]   Dô rieten di wîsen,
di in solden wîsen,   [6960]
daz er sih bereite
und niht langer dâ ne beite
und begundiz dâr rûmen
und fûre in di flûmen
wider heim ze lande.   [6965]
Dô sprâchen di wîgande,
di stolzen jungelinge:
"Ir ne hât zô disen dingen
uns nit wol gerâten.
Di ûh daz sprechen tâten,   [6970]
di wâren ubile bedâht,
alse siz ouh hânt fure brâht.
Unse hêre Alexander
der sol tûn ein ander,
er sol heizen stûren   [6975]
sîn volc zû der mûren.
Wir sîn gûte knehte,
wir suln si ane vehten.
Di mûre sule wir brechen.
Unse hêre der sol rechen   [6980]
dar an sînen anden.
Iz wirt in ze scanden,
daz si in heim hiezen varn.
Der ne geniset nehein barn,
der dâ wonent innen   [6985]
mûze wirs beginnen."
[260]   Dô sprah der listige man:
"Wollet irs mînen rât hân,
sô râtih uns daz beste.
Wir sulen dise veste   [6990]
mit allen êren lâzen
und varen unse strâze;
wande si ist sô vast,
daz si ne vorhtent niht ein bast
uns noh alle di nû leben,   [6995]
al wolden si dar zô streben;
wande di dar inne sint,
daz sint di wâren gotis kint.
Di beschirmet selbe got,
wande si leisten sîn gebot.   [7000]
Dar umbe hât er in gegeben
daz unzeganclîche leben.
Ih ne wil iz niwit langer helen,
wir suln uns alle bevelen
den sêlen und der engele scharen,   [7005]
daz si uns rûchen bewarn,
daz wir sundir mûwicheit
und ân allirslahte herzeleit
und sunder werltscande
comen heim ze lande."   [7010]
[261]   Di hêren karten dô wider
unde fûren daz wazzer nider.
Dô si quâmen an daz lant,
ûz gingen si zehant
und rûmeten dâr schiere.   [7015]
Si mûsten mit den tieren
unde mit den wurmen
in den wege sturmen.
Doh quâmen si ubir lanc
wider heim ze Kriechlant.   [7020]
Dô was dâr manich Kriech
alsô cranc und alse siech,
alser wêre verslagen.
Den môste man ze bette tragen.
Daz genozzen si der herevart.   [7025]
Daz ir ie gedâht wart,
daz rou si dô ze spâte.
Dô hîz der kuninc drâte
wîte sagen mêre,
ob dihein man wêre,   [7030]
der ime mohte bescheinen
di craft von dem steine,
den wolder wol lônen;
daz swôr er bî der crônen.
Vil manige dare quâmen,   [7035]
dô si daz vernâmen.
Di sageten, daz si wisten
di natûre und di liste
von edelen gesteine
grôz unde cleine.   [7040]
Itislîche jâhen,
dô si in gesâhen,
iz wêre ein edele jâchant.
Ein ander sagete zehant,
iz wêre ein karbunkel.   [7045]
Der naht ne wêre nie sô tunkel,
er ne lûhte alsein sterre
nâh unde verre.
Der dritte sprah alsus:
"Iz ist ein topatius;"   [7050]
der vierde: "Ein berillus;"
der funfte: "Ein ônichînus;"
der seste: "Ein ametiste",
er kante wol sîne liste.
Der sibende sprah: "Ih bin gewis,   [7055]
iz sî ein rehter jaspis."
Der ahte sprah: "Er is sô schîr,
iz ist ein edele saphîr;"
der nûnde: "Ein crisolîtus;"
der zehende: "Ein crisoprassus;"   [7060]
der eilifte: "Ein bdellius;"
der zwelifte: "Ein sardonius."
Sus sprâchen si besunder
manicfalden wunder.
Doh ne wiste ir neheiner   [7065]
di craft von dem steine
noh sîn geslehte.
Si tâten unrehte,
daz si solden liegen.
Si wânden betrîgen   [7070]
den kuninc listiclîche.
Dô sagete man wêrlîche
dem hêren Alexanderen
von einen anderen,
der wêre ein jude vil alt,   [7075]
sîn wîsheit wâre manicfalt,
und wonete in sînen lande.
Zehant er nâh den sande.
Dô der alte daz vernam,
dô hiez er, daz man ime gewan   [7080]
lûte, di in solden tragen.
Er was sô comen zô sînen tagen,
daz er niet ne mohte gân.
Daz hattim daz alder getân.
[262]   Dô trûch man den alden   [7085]
ze hobe vile balde.
Dô in der kuninc gesach,
dô grûzter in unde sprach:
"Mir is gesaget, daz du sîs
in vil manigen dingen wîs   [7090]
und kunnes manige grôze list,
und daz du der wîsisten bist
under dînen genôzen ein.
Nû bescowe rehte disen stein
unde zeige mir rehte   [7095]
sînen art und sîn geslehte
unde sîne natûre.
Man saget mir, er sî tûre."
Der jude nam in in di hant.
Schiere heter erkant   [7100]
sîn natûre unde sînen art.
Er sprah: "Nû nist noh nie ne wart
nehein sîn gelîche
in allen ertrîche.
Er is tûre unde gût.   [7105]
Er gibit harte stolzen mût
und den alden di jugint.
Er hât vil manige tugint,
des sal man mir getrouwen.
Ouh muget irz wol scowen,   [7110]
wande alsirz selbe habet gesehen,
sô mûzit ir mir jehen
der rehten wârheite."
Dô hîz er ime bereiten
eine wâge mit sinne.   [7115]
Einehalb dar inne
legeter den tûren stein,
manigen guldînen zein
in di andren scale.
Der stein zucte si ze tale,   [7120]
swî swâr sô si wâren;
daz sagih û zewâren.
Dô hiez er, daz man solde
mêr legen zô dem golde,
durh daz man irfunde,   [7125]
waz der stein kunde.
Dô sîn gebot was irfolt,
dô swebete obene daz golt.
Der stein swebite under.
Daz was ein michil wunder.   [7130]
Diz ist doh daz ir merken solt:
swaz man legete ûf daz golt,
daz swebete alliz obene.
Diu scale zouh ie nidene
mit dem tûren steine.   [7135]
Er was zemâzen cleine
alse eines menschen ouge.
Dô hiez der jude tougen
mit dem golde rûmen
und legete eine plûmen   [7140]
und erde ein cleine
wider deme steine,
dâ daz golt ê lac.
Dâ der kuninc zô sach,
der wîse Alexander   [7145]
und manic man ander,
dâr zouh an der stunde
di vedere ze grunde
und di erde, di dâ bî lach.
Ir iegelîcher dô jah   [7150]
mannelîch besunder,
diz wêre ein michel wunder.
[263]   Dô sprah der judische man:
"Wollent irz rehte verstân,
sô hîz got machen   [7155]
sus wunderlîche sachen
dem kuninge ze lêren:
er irhûb sih grôzer êren.
Ouh sît ir algemeine
gemanet mit dem steine,   [7160]
daz ir ûh nihtis ne verhebet
al di wîle di ir lebet.
Bewaret ûh von der giricheit,
wande si machet manige herzeleit.
Wande swer sô giric wille wesen,   [7165]
wî mach der imer genesen?
Der lebet mit sorgen
den âbunt und den morgen,
wî er des beginne,
daz er imer gwinne   [7170]
alliz, daz ime zô veret,
daz verslindet er und verzeret
und ne wirt doh niemer vol.
Er is daz hellische hol,
daz noh nie ne wart sat   [7175]
noh niemer werden ne mac;
alser gar verslindet,
swaz in zô gewendet.
Nû sehet, waz is iz dan?
Niwit andirs wan ein cranc man;   [7180]
der glîchet dem steine,
der in der wâgen eine
sih selben nider druckete
und daz golt ûf zuckete.
Ir wâret unwîse,   [7185]
daz ir daz paradîse
wândet irvehten.
Doh wolde ûh unse trehten
lâzen besunder
scowen sîne wunder.   [7190]
Doh ne muget ir niemer daz bewaren,
ir ne mûzet hine varen
und mûzet verterben
und wîslîche sterben.
Sô mûzet ir werden   [7195]
geminget zô der erden.
Sus soldir hine rûmen.
Sô glîchet ir der plûmen,
di nider mit der erden ginc,
dâr si in der wâgen hinc   [7200]
unde ûf zuckete den stein.
Nû nist uher nehein,
er ne habe gehôret rehte
des steines geslehte,
sîne lîhte und sîne swâre   [7205]
beide vil offinbâre.
[264]   Nû merket, waz ih û kunden:
ir sult von uheren sunden
ûh schiere bekêren
unde sult êren   [7210]
in allen uheren herzen got
unde leistet gerne sîn gebot.
Ir sult in minnen
mit allen uheren sinnen,
der ûh gewerden hiez   [7215]
unde ûh biz here lîz
von sînen gnâden leben
und der ûh allen hât gegeben
sin unde wîstûm,
êre unde rîchtûm   [7220]
unde lûte unde lant.
Nû stêt an uheris hêren hant,
der hie gagenwortich is,
des sît ir alle gwis,
manich kunincrîche.   [7225]
Nû merkit al glîche,
swaz er hât oder kan.
Sô nist er niwit wene ein man,
sô mûz er verterben
und ze jungist sterben:   [7230]
er mach imer niwit leben.
Waz hilfit ime sîn lange streben?
Ze lest mûz er doh werden
gemischet zô der erden.
Diz merke ouh, Alexander,   [7235]
noh mêr dan ein ander,
und lidige von freisen
wituwen unde weisen,
und kêre dîn gemûte
an allirslahte gûte,   [7240]
sô dir begrîfe der tôt,
daz dih lidige von der nôt
got von himelrîche
und dih in sîn rîche
mit sînen holden bestate,   [7245]
und sîner gnâde dih gesate."
[265]   Dô dise wîslîche wort
der kuninc hete gehôrt,
dô teter hêrlîchen
und gab grôzlîchen   [7250]
dem alden und mit sinnen
und santin mit minnen
mit êren âne scande
wider heim ze lande,
und dâhte an sîne lêre   [7255]
sint vorder mêre,
di wîle er hete den lîb,
und êrete man unde wîb
baz dan er dar vore tete,
und wandelte sîne site   [7260]
unde sîn gemûte
in allirslahte gûte
und plach gûter mâzen.
Ouh begunder lâzen
urlôge und giricheit   [7265]
und was mit zuhten gemeit,
unde berihte sîn rîche
vil hêrlîche
niwit langer wene zwelif jâr.
Daz sult ir wizzen vor wâr.   [7270]
Dô wart ime vergeben.
Sint ne mohter niwit leben,
wandime sîn houbit gare zespielt.
Niwit mêr er behîlt
allis des er ie beranc,   [7275]
wene erden siben vôze lanc,
alse der armiste man,
der in die werlt ie bequam.
[266]   Nû ist diz liet ze ende comen.
Alle di iz habet vernomen,   [7280]
beide man unde wîb,
denket an den êwigen lîb
und an daz êwige leben.
Dar nâh sult ir imer streben.
Lâzet alle giricheit   [7285]
und habet imer arbeit
umbe daz himelrîche.
Got der ist sô rîche,
er mach û wol gelônen
mit der himelischen crônen.   [7290]
Bûzet uher sunden,
wande ir ne wizzit niwit di stunden,
daz ir hine sult varn.
Durh daz sult ir ûh bewarn
di wîle, di ir hie sît,   [7295]
und vorhten got in alle zît,
daz ir mit froweden mûzet varn
zô der himelischen scaren
beide hêren unde frowen,
und ir dâ mûzet scowen   [7300]
und haben daz êwige lôn
deum deorum in Syon.