Boncompagnus 1.27
Table of Contents -- Previous title -- Next title (2.1)-- Tituli
Incipits -- Siglorum conspectus

|1.27 DE CONSUETUDINIBUS SEPELIENTIUM

1.27.1 De consuetudinibus abluendi corpora mortuorum.

[1] Numerari non possunt, qui cum aqua calida,| salina et ysopo abluunt corpora mortuorum. Sed hii sine dubio vermibus escas mundificare videntur. Verumtamen prodesse noscuntur ex eo, quod fetor a circumstantibus removetur. Ceterum illi, qui vulnerati seu contusi aut suffocati vel suspensi decedunt, non lavantur. Item quidam reservant corpora usque ad alteram diem, si circa nonam aliqui moriantur. Alii vero statim post migrationem ad sepeliendum festinant, sicut quidam, qui mortuos aliquando sepeliunt cum lumine candelarum. Unde interdum aliqui fuerunt semivivi sepulti.
 | [35v][19ra] P   [24rb] S      calida | [19rb] P              mortuorum] defunctorum Schönbach ed        salina] salvia Schönbach ed

1.27.2 De corporibus, que balsamo vel aromatibus condiuntur aut preciosis unguntur unguentis vel humectantur cum aqua salita.

[1] Ante incarnationem Christi balsamo vel aromatibus condiebantur corpora defunctorum vel ungebantur preciosis unguentis, quam consuetudinem adhuc observant Iudei. Sed Romani olim eviscerabant corpora et sepeliebant omnia intestina et cetera membra madefaciebant cum aqua valde salita. Et sic per innumerabilia tempora conservabantur illesa, sicut videri potest hodie Rome in palaciis antiquatis et iuxta Neapolim in cavernis. Teutonici autem eviscerant corpora excellentium virorum, qui moriuntur in provinciis alienis, et reliqua membra tamdiu faciunt in caldariis decoqui, donec tota caro, nervi et cartilagines ab ossibus separantur, et postmodum eadem ossa, in odorifero vino lota et aspersa pigmentis, ad patriam suam deportant.1

1 Cf SCHUTZ Das höfische Leben 2.308, 469; Zeitschrift für deutsche Philologie 24 (1XXX) 205. Article by ELIZABETH R. BROWN in AHR, citations by CAROLYNE BYNUM. See also the forthcoming Le cadavre. Antropologie, archiéologie, imaginaire social (Moyen Age, Renaissance), a conference held 28-30 Octobre 1996. e-mail: jacques.Chiffoleau@univ.lyon2.fr

1.27.3 De illis, qui sepeliuntur| officialibus insigniis adhornati.

[1] Summi pontifices, patriarche, archiepiscopi et episcopi cum pontificalibus indumentis pastoralibus et annulis tumulantur, et eadem consuetudo in cardinalibus, qui sunt episcopi, abbatibus, et universis ecclesiarum prelatis et subditis, qui ferunt aliqua episcopalia insignia, observantur. Et, ut brevius comprehendam,| cuncti ecclesiarum prelati et subditi, secundum quod in divinis officiis indumenta ecclesiastica deferebant, supulture traduntur. Idem etiam fit de imperatoribus, imperatricibus, regibus et reginis, quorum capita coronantur. Et iuxta corpora ipsorum quedam imperalia et regalia sceptra ponuntur. Similis namque consuetudo in aliis principibus, viris ac mulieribus, in multis partibus observantur. Profecto licet consuetudines iste ab institutione mortalium provenire noscantur, nichilominus tamen ab humanitate discrepant et natura, quia nudi de terra sumus formati et nudi ad terram deberemus reverti. Unde solum cilicium sufficeret ad cooperiendum pudenda.

1.27.4 De diversitate ponendi mortuos in sepulchris.

[1] Quidam comburebant olim corpora defunctorum et ponebant pulverem in vasis terreis undique obturatius, et postea sepeliebant ipsa vase; de quibus hodie multa inveniuntur in civitatibus et opidis olim destructis. Corpus namque Cesaris fuit combustum et pulvis positus in vase cupero et deaurato, quod est hodie in Urbe super columpnam quadratam, que propter superiorem acuitatem "Aculea" nominatur.1 In provincia siquidem, que dicitur Cumania, si nobilis| et potens decedit, arbor maxima evellitur et ille, qui erat eidem sincerioris amicitie vinculo innodatus vel copulatus, vivus accipitur et ligatur et cum ipso moruto, ubi arbo fuerat, sepelitur. Item quidam barbari anteriores partes quorundam virorum ponunt inferius et mulieres ponunt in sepulchris supinas. Item alii ponunt mortuos suos more sedentium, et alii more stantium ipsos ordinant et disponunt. Idem quidam Sarraceni faciunt lectos de bombice corporibus defunctorum et obdurant principales porros corporum, videlicet hora, nares, aures et anos.
 nobilis | [19va] P
1 Martin of Troppau Chronicon (MGH SS 406.26): Statuit autem populus in foro solidam columpnam marmoream 20 prope pedum, supra quam tumulatus est; que et Julia dicta est. 100 autem dies ante mortem eius fulmen cecedit iuxta statuam eius in foro et de nomine eius super scripto C litteram capitalem abrupit. The origin of this legend is Suetonius Divus Julius 85. In the Chronicon S. Pantaleonis (MGH SS XXX.XX) the Vatican obelisk is identified as the grave-column of Julius Caesar. For a discussion of the 'Julia' (Boncompagno's 'Aculea'), see W. HAFTMANN Das italienische Säulenmonument (Leipzig 1939) 65-66. See also Gesta Romanorum no. 97 and Oliva 19.5.

1.27.5 De consuetudinibus, que post sepuluturas defunctorum in quibusdam partibus observatur.

[1] Corporibus equidem tumulatis conveniunt consanguinei et amici et revertuntur ad consolandum eos, qui magis attinebant defuncto. Fiunt aliquando in quibusdam partibus colloquia, in quibus commendantur merita| defunctorum et rogatur pro heredibus et relictis. Item quidem causa doloris barbas nutriunt et capillos et nigra se induunt vestimenta. Uxores autem pro morte virorum ornatus indumentorum deponunt, velate incedunt et portant succida vistimenta. Sed viri pro uxorum decessu raro insignia doloris hostendunt. Ceterum uxor Calabritani defuncti, si iuvenis fuerit, sepulto viro sedere compellitur super lectum, ut spem recipiat de matrimonio contrahendo.

1.27.6 De diversis consuetudinibus exequiarum.

[1] Non est dubium, quod quidam in secundo die, quidam in septimo, quidem in trecesimo, quidam in sexagesimo, quidam in centisimo et quidam in anno celebrari faciunt exequias pro defunctis et tunc elemosine tribuuntur. Et in quibusdam partibus clericis et adventantibus electa cibaria preparantur. Item quidem Saraceni post corporum tumulationum secundum consuetudinem suam certis diebus faciunt super ipsos tumulos apponi cibariorum| genera delicata, que latenter postmodum indigentes manducant. In aliis equidem partibus alia consuetudo servatur, quoniam quicumque Sarracenus vel Sarracena transit iuxta sepulturam usque ad dierum spatium consuetum, unum lapillum proiicit super eam, et respiciens in celum breviter orat. Item non est sub silentio pretereundum, quod in huiusmodi terminis tam Christiani quam Sarraceni consueverunt producere lacrimas pietatis.

1.27.7 De fascinationibus, que fiunt de sepulturis et corporibus occisorum.

[1] Quidam, spiritu superbie et stultitie inflammati, aut abscondunt corpora occisorum vel sepulta custodiunt per spatium novem dierum, timentes ne super sepulturas offas comedant occisores, quia vulgo dicitur, quod postea non valerent iniuriam vindicare. Mulieres autem de interfectorum et suspensorum indumentis et torquibus fascinationes multas exercent.

1.27.8 De tumulorum ornamentis.1

[1] Sepulchra sublimum personarum et sapientissimorum virorum frequenter sicut thalami adornantur. Fiunt super eis architecta lapidea, colorum diversitatibus redimmita. Fiunt etiam epitaphia, dictantur carmina, quibus posteris ad memoriam reducuntur magnitudines et merita defunctorum, et semper in fine fit mentio de contemptu mundi et pinguntur equidem imagines Deitatis vel beate Virginis aut sanctorum vel sanctuarum, ad quorum vel quarum honorem ecclesia sunt constructe. Depingitur etiam,| quomodo angeli vel sancti virorum mortuorum animas divine maiestati presentant. Sed olim fiebant sculpture| mirabiles in marmoribus electissimis cum litteris punctatis, quas hodie plenarie legere vel intelligere non valemus. In Grecia nempe quorundam imperatorum sepulcra fuerunt ex auro purissimo et pretiosis lapidibus exornata. Sarraceni vero sepulcrum Mahumeti,2 qui dedit eis legem erroris, est de ferro adamantino, quod eorum satrape in maxime civitate, que dicitur Mech, inenarrabili artificio et occultissimis proportionibus taliter collocarunt, quod semper in aere manet sine visibili sustentamento suspensum. Item populus Romanus sepulcrum Iohannis Capozie nuper3 in capitolio mirabili opere construxit. Demum est notandum, quod quinque sunt, que posteros ad faciendam exornationem sepulcrorum inducunt: consuetudo, devotio, dilectio, merita personarum et inanis glorie appetitus.
etiam | [19vb] P          sculptu|re [25ra] S
1See INGO HERKLOTZ Sepulcra e Monumenta del Medioevo. Studi sull'arte sepolcrale in Italia (Rome 1985)      2 Rhetorica novissima 235b       3 See below, Boncompagnus 6.10.1, 6.10.3 and Codice diplomatico del Senato romano dal MCXLIV al MCCCXLVII ed. FRANCO BARTOLONI (Rome 1948-) = Fonti per la storia d'Italia pubblicate dall'Istituto storico italiano per il Medio Evo 87 and works of JüRGEN PETERSOHN.

***
© Steven M. Wight, Los Angeles 1998
Scrineum © Università di Pavia 1999