Preambles in Peter of Blois' Libellus de arte dictandi rhetorice adapted from the papal curia and from other artes dictandi

Libellus 649-652: proverb for one recently attaining office Rudolf Hiestand Papsturkunden für Templer und Johanniter (Gottingen 1984) 96 (JL 8684), Otto of Freising Chronica 7.1
Omne datum optimum et omne donum perfectum desursum optimum et omne donum perfectum desursum est descendens a patre luminum, qui non secundum merita singulorum, set secundum sue gratie dispositionem congrua dona distribuit. Omne datum optimum et omne donum perfectum desursum est descendens a patre luminum, apud quem non est transmutatio nec vicissitudinis obumbracio. Proinde...
Libellus 649-652: preamble of contraries JL 5819, 5850,6504 (APRI 1.69, 71, 111)
Sicut iniusta petentibus nullus tribuendus est assensus ita iusta petentibus hilariter consentiendum est vel quiescendum. Sicut iniusta petentibus nullus tribuendus est effectus ita legitima desiderantium non est differenda petitio.
Libellus 658-660 JL 13178 (APRI 3.266)
Apostolice sedis clementia devotos et humiles filios propensiori affectu1 diligere consuevit et sue protectionis munere confovere. Apostolice sedis clementia devotos et humiles filios ex assuete pietatis officio2 propensius diligere consuevit et, qui pravorum hominum molestiis agitentur, eos sue protectionis munimine, tamquam pia mater, est solita confovere.
Libellus 660-662 JL 9230 (PL 180.1332)3
Apostolice sedis debita sollicitudine compellimur religiosas personas diligere et earum loca nostre protectionis munimine defensare. Apostolice sedis debitoque auctoritate compellimur pro universarum ecclesiarum statu satagere et eorum quieti auxiliante Domino providere.
Libellus 662-666 APRI 1.239, 352, 371, 3.361, 4054
Sacrosancta Romana ecclesia, sicut omnium ecclesiarum mater est, ita universis materna solet solicitudine providere et, ne pravorum incursibus perturbentur apostolica protectione comminuere ut in bonis crescant spiritualibus et progressum accipiant in mundanis. Sacrosancta Romana ecclesia, devotas et humiles filias ex assuete pietatis officio propensius diligere consuevit et, ne pravorum hominum molestiis agitentur, eas se protectionis munimine tamquam pia mater est solita confovere.
Libellus 666-669 JL 13178, APRI 3.2665 APRI 2.239 (S. Maria in Trastevere) PL 180.1172 (Klosterneuberg)
Cum omnibus debitores simus ecclesiis, ut sua sibi iura servemus illesa, propensiori tamen studio nos illarum negotiis adesse convenit, quas ad apostolicam ecclesiam specialiter spectare cognovimus. Cum omnibus ecclesiis et ecclesiasticis personis debitores ex apostolice sedis auctoritate et benevolentia existamus, illis tamen personis, que nostro lateri specialiori familiaritate adherent et ecclesiis, que infra nostram Romanam a Deo protectam et pre omnibus exaltatem Urbem site sunt, propensiori nos convenit affectionis studio imminere. Cum omnibus ecclesiis et ecclesiasticis personis debitores ex iniuncto nobis a Domino apostolatus officio existamus, illis tamen propensiori cura nos convenit imminere, quos ad omnipotentis Dei servitium et observationem regularis ordinis amplius anhelare cognoscimus.
Libellus 669-670 De doctrina privilegiorum 8.2
Divine aspirationis differri non debet effectus, ne pereunte proposito, speratum quoque meritum subtrahatur. Divine inspirationis votum differre non debet effectus, ne sancto pereunte proposito, speratum quoque meritum subtrahatur.
Libellus 672-6736 Rudolf of Tours Summa dictaminis 12.27
Ex iniuncto nobis officio debito compellimur subditorum negotiis animum inclinare. Ex iniuncto nobis episcopatus officio psarum ecclesiarum profectui tanta nos condecet cura imminere, quatenus et in bonis crescant spiritualibus et progressum accipiant in mundanis.
Libellus 671-672 JL 8873 (APRI 1.184)8
Quotiens a nobis petitur illud, quod rationem convenire dinoscitur, decet nos desideria petentium adimplere. Quotiens a nobis petitur, quid religioni et honestati convenire cognoscitur, animo nos decet libenti concedere et petentium desideriis congruum impertiri suffragium.

1 See eg. the papal preamble Cum omnibus ecclesiis (PL 180.1172), below, where propensiori cura ais transformed into propensiori tamen studio in Libellus de arte dictandi rhetorice 667.

2 cf. below, in Sancrosancta Romana ecclesia, where ex assuete pietiatis officio becomes materna solicitude. I have not yet checked the following papal bulls: JL 7833 (PL 179.323, London), JL 8209 (PL 179.584), JL 8299 (PL 179.629, Arras), JL 8318 (PL 179.631, Auch), JL 10009 (PL 188.1393, Prato), JL 10359 (Chron. Brunwylrense in Annal. d. hist. Ver. f. d. Niederrhein 17.148)

3 See also JL 5647, PL 151.467 (Cluny).

4 See also APRI 2.257; PL 166.1243, 1294, PL 179.60, 183, 334, 355, 472, 871, PL 180.1541, PL 188.1434, PL 200.153, 390, 411, PL 201.1225, 1368, PL 202.1474, 1522, PL 206.1058, 1091, 1120, 1229; SAVIOLI 2.27; LOEWENFELD Epistolae 163, 172, 197.

5 cf. JL 7641, PFLUGK-HARTTUNG Iter 225 and cf. also Cum omnibus ecclesiis -- APRI 2.281, 3.271; PL 179.106, 161, 223, 231, 233, 327, 339, 433, 466, 837, 878, 1339; PL 188.994, 1485, PL 200.915; cf. HENRICH FICHTENAU Arenga 81 no. 158

6 The indexes to JAFFE Regesta pontificum Romanorum list 49 instances of this incipit. See also RUDOLF HIESTAND Iniitienverzeichnis und chronologisches Verzeichnis zu den Archivberichten und Vorarbeiten der Regesta pontificum Romanorum MGH Hilfsmittel 7 (Munich 1983).

7 cf. Halberstadt Ars dictandi 3.2.2 and Transmundus De confectione privilegiorum et instrumentorum 3.2;

8 An extremely common, preamble : JL 4420, PL 143.1327; JL 7493, PL 179.108; JL 7673, PL 179.215; JL 7771, PL 179.276. This preamble ultimately derived from Liber diurnus formula no. A96; for its direct use in papal bulls, see LEO SANTIFALLER Liber Diurnus, Studien und Forschungen Päpst und Papsttum 10 (Stuttgart 1976) and HARALD ZIMMERMANN Papsturkunden 896-1046 (Vienna 1989) 3.1210; IP 1.20 no. 1, JL 4021, 4024, 4046.

***
© Steven M. Wight, Los Angeles 1998

Scrineum © Università di Pavia 1999