Liber X. tabularum Boncompagni 
Table of contents -- Quinque tabule salutationum 1 
Siglorum conspectus -- Main menu

[PROLOGUS]1

[1.] Dominis reverendis et sociis peramandis, Boncompagnus solo nomine dictus magister, salutem cum sincere dilectionis fervore.

reverendis om. S      peramandis: diligendis S      Boncompagnus: .B. S      fervore: etc. add. B

[2.] Presens opusculum, quod in civitate Regina nuper inceperam pertractare, de quo solummodo Quinque salutionum tabulas perfeceram, quibus ad presens in civitate Bononie multa superaddidi easque diligentiori lima correxi, gratis vestre offero universitati, eruditionem vestram humiliter deposcens, ut quod gratis datum est gratis, curetis impertiri. Supernum enim donum sic datum atque repertum dantes et recipientes ad florigeram sedem reducit, a qua per primi parentis transgressionem in hanc vallem miserie fuimus miserabiliter deiecti. Repitita quoque prece deposco, ut cum hoc libello me ab invidorum dentibus defendatis, proponentes detractoribus quod 'Ex fructu cognoscitur arbor, et effectus operi nomen imponit.'2

nuper om. BS      Quinque legi: .v. codd.      Bononie: Bononiensi S      tr. multa post presens BS      superaddidi: addidi S      easque: atque eas B      offero: reffero S      humiliter: humili prece BS      curetis: procuretis S      inpertiri BS: impartiri P3      datum: est add. B      repertum: receptum B      transgressionem: omnes add. B      Repetita BS      arbor cognoscitur tr. B      operi om. S

[3] Liber siquidem iste dicitur Liber .X. tabularum,3 quia, sicut in .X. preceptis continebatur omnis perfectio veteris testamenti sive legis, ita in istis .X. tabulis omne complementum prosaici dictaminis continetur. Divisi autem librum istum per tabulas, ut omnes, quibus placebit, et precipue viri scolastici, qui per falsam et supersticiosam Aurelianensium doctrinam hactenus hac arte abutebantur, tanquam naufragantes ad eas recurrant et formam sanctorum patrum, curie Romane et imperialis aule stilum in prosaico dictamine studeant imitari.

iste siquidem tr. B      dicitur om. P3      testamenti sive om. BS      ita in: ita et in P3 ita etiam S      qui per: per om. B      doctrinam: habentes add. B      abutebantur: sub utebantur B      eas legi: eos BS om. P3      Romane et: Romane ac BS      stilum in: stilum S

[4] Nam quelibet istarum tabularum satis est per se utilis et intelligibilis et non indiget glosas vel expositione alterius. Et qui tabulas istas absque omni glosula et extrinseca solutione|[181v] intelligere non poterit, habebit cor lapideum, nec applicet se huic arti, "quia seminat ventum et turbinem metet."4

Nam quelibet--metet om. P3      et intelligibilis om. B      glosas: clausulis B      alterius expositione tr. S      omni glosula: omne clausula B      extrinseca solutione: exterii secreti salutatione B

[ORDO TABULARUM]

[1.] In primis quinque tabulis continentur omnes modi salutationum per ordinem rectum. In aliis quinque tabulis continentur omnes modi componendi epistolas, sermones, privilegia, orationes rhetoricas et testamenta. Quomodo hoc sit totum factum, per ordinem in presentibus capitulis claris poteris videre. Hec sunt huius libri capitula.

In primis--ceteris est intelligendum (8) om. P3      quinque legi: .V. codd.      per ordinem--continentur om. B      per ordinem om. S      Hec: enim add. S

[2.] In prima tabula continetur, qualiter dominus papa salutat omnes Christianos vel si alios eum opporteat salutare.

salutet S      salutare oportebit S

[3.] In secunda, qualiter omnes Christiani debeant ipsum salutare.

[4.] In tertia, qualiter imperatores et imperatrices, reges et regine debeant se adinvicem salutare et quomodo debeant salutare inferiores se et quomodo debeant ab inferioribus salutari.

imperatrices---et regine om. S      et quomodo debeant salutare inferiores se om. B

[5.] In quarta, quomodo omnis clerus a papa inferus debeat se salutare adinvicem et quomodo inferiores salutare se et quomodo ab inferioribus salutari.

quomodo: et qualiter add. B      inferus: inferius S      adinvicem salutare tr. S      salutare tr. S ante inferiores      inferiores: debeant add. B      inferioribus: debeant add. B

[6.] In quinta qualiter duces, principes, marchiones, comites, barones, valvassores, consules civitatum et omnes populares usque ad servos glebe debeant se invicem salutare.

duces: idest add. S      vavassores S

[7.] Alie autem quinque tabule per ordinem rectum Quinque salutationum tabulis respondebunt.

quinque tabule: .V. B      rectum om. S      Quinque legi: .V. codd.      respondebunt B: respondebitur S

[8.] Sic enim in prima salutationum tabula continetur, qualiter dominus papa salutat omnes Christianos, ita in prima de aliis quinque sub compendio continebitur, quomodo papa scribit omnibus Christianis et sic de ceteris est intelligendum.

tabula salutationum tr. B      in prima: ipsa tabula S      quinque legi: .V. codd.

1 Prol. §4 and the 'ordo tabularum' are not transmitted in Paris, B.N. lat 8654, fol. 125v. [P3], but are found in Berlin SBPK lat. fol. 509 181r-181v [B] and Siena, Biblioteca comunale, cod. G. IX. 31, fol. 84r [S]. The 'ordo tabularum' (In prima tabula continentur...se invicem salutare) also preceeds, with some variations, the actual incipit ('Patrum primus') Quinque tabule salutationum of Wien, ÖNB cod. 2513, folios 1v-6r [Ö]. I do not know whether Wien, ÖNB cod. 2513 possesses a fol. 1r. A transcription of the prologue from P3 was provided by LEOPOLD DELISLE "Les Ecoles d'Orléans, au douzième et au treizième siècle" Annuaire bulletin de la Societe de l'histoire de France 151 (1869) 139-154 at 152.

2 For this phrase, see also Tractatus virtutum §53 and the Epistola Boncompagni ad Philippum electum Ferrariensis  3.

3 Cf. Palma 1.1.

4 Ose 8.7.

***
© Steven M. Wight, Los Angeles 1998
Scrineum © Università di Pavia 1999