Oliva 2-4 
Table of contents -- Previous section -- Next section -- Translation 
Siglorum conspectus -- Main menu

[2.] QVID SIT PRIVILEGIVM

[2.1] Priuilegium est lex specialis, que speciale suffugium exhibet impetranti.32 Vel priuilegium est lex priuata,33 qua quis priuata et specialia iura tuetur. Vel priuilegium est durabile scutum, sub cuius protectione ac patrocinio priuata et desiderabilia iura consistunt. Vel "priuilegium," sicut in Palma diffiniui, "est quedam uoluntaria et auctorizabilis concessio, que semper a maiori persona minori confertur."34
riuilegium M (rubric. om. p)            suffragium V            consistunt (2.3)--Palma add. Mpc supra rasuras            est om. M            uoluntariam et auctorizabis concesso M            semper: super CMac

[3.] VNDE DICATVR PRIVILEGIVM

[3.1] Vnde dicatur priuilegium, sufficienter in Palma35 non dixi, quia ibi de priuilegiis non tractatur, set in presenti opere sufficientissime dicam.
nde M (rubricator om. u)            dicxi M
[3.2] Dicitur enim priuilegium a 'priuilegio', 'priuilegias' et 'priuilegior', 'priuilegiaris', quia notatur ibi actio circa dantem et passio circa recipientem. Nam hoc uerbum 'priuilegio' componitur a 'priuo' et 'lege'. Et est sensus 'priuilegio|[18va] istum', idest 'priuo eum a grauamine per legem'.
priuilegeas: priuileas M
[3.3] Vel 'iste priuilegiatur', idest 'priuatur a grauamine' uel 'in petitione aliqua lege'. Vel posset taliter intelligi: 'priuilegio istum', idest 'munio uel premunio cum lege'. Vel 'iste priuilegiatur', idest 'munitur uel premunitur lege'.
taliter: alter V
[3.4] Vel potest dici, quod hoc nomen priuilegium componitur a 'priuato' et 'lege' et hec dictio 'priuatus' mutat ibi significationem, quia non significat tempus,36 set trahit aliam significationem a uulgari: ut cum dicitur 'priuatus', intelligatur 'absconsus', et sic dicitur 'priuilegium' 'lex priuata', idest 'absconsa'.
mutat: immutatur M            trahit: ad add. M
[3.5] Porro sicut in Palma dixi: "Priuilegium dicitur legale priuatum, quia quadam priuata lege, idest absconsa, multa per priuilegium conceduntur."37
dicxi M
[3.6] Nam priuilegium priuate, idest absconse acquiritur,38 absconse reportatur, in absconso loco retinetur et per amicabiles et priuatas personas a maioribus conceditur. "Et priuate" idest absconse "ad curias accedunt, qui uolunt priuilegia, idest|[71ra] priuatas leges impetrare."39
Nam: Vel iam M            priuate idest: priuare quod M            retinetur: detinetur V
[3.7] Vel potest dici, quod hec dictio 'priuatus' tenetur in ui participii et retinet propriam significationem in compositione illa. Et intelligitur ita priuilegium, idest lex, qua quis priuatur a iugo communium legum. Nam qui a personis ecclesiasticis uel secularibus priuilegiantur, procul dubio in multis priuati a communium legum grauamine consistunt.
Vel: Alter V           intelligitur: intelligi V            qui a C: quia codd.            uel: priu- add. Vac            a om. M
[3.8] Vnde sub quadam auctoritatis specie dici ab aliquo posset, "Non timet incurrere penam legis communis,40 qui speciali premunitur, quia speciale mandatum derogat generali."41 Sane multa licent illis, qui priuilegia impetrant facere, et multimodam quidam in spiritualibus, quidam uero in temporalibus recipiunt potestatem. Vnde Gregorius: "Priuilegium|[18vb] meretur amittere, qui permissa sibi abutitur potestate."42
licent om. T           Gregorius: Qui add. V            abutit C
 

[4.] DE DIVERSITATIBVS PRIVILEGIORVM

[4.1] Priuilegiorum quippe diuersitates due sunt principales et secundarie infinite. Principales sunt imperatoris et pape. Nam papa in spiritualibus, imperator uero in temporalibus priuilegium facere potest.43
rubr. absit MPTC            riuilegiorum M (rubricator om. p)            sunt om. PT            pape et imperatoris tr. C
[4.2] De secundariis non est dicendum per singula, quia prolixitas tedium generaret.

Top of page -- Table of contents -- Previous section -- Next section -- Translation
Siglorum conspectus -- Main menu


32 See WINFRIED STELZER "Die Anfänge der Petentenvertretung an der päpstliche Kurie unter Innocenz III" in Annali della Scuola speciale per archivisti e bibliotecari dell'Universita di Roma 12 (1972) 130-91.

33 Decretum Gratiani D.3 d.p.c. 2.

34 Palma 12. Cf. below, Oliva 42.4.

35 Palma 13. Cf. Notule auree 21, Palma33.

36 Cf. Breviloquium 27 (PINI ed. 22-24); Notule auree 16.

37 Palma 13.

38 Palma 13.

39 Palma 13.

40 Boncompagnus prol. 3.14 (ROCKINGER ed. 131).

41 Decretum C.25 q.1 dictum post capitulum 16.

42 Decretum Gratiani C.11 q.3 c.63, I Comp. 5.28.7. See Appendix I. For a variation of this maxim, see Boncompagnus 5.9.2.

43 For the respective privilege-making powers of popes and emperors, cf. Oliva, above 1.8 and below 5.4, 7.7, 8.20-21, 8.25-27, 19.1, 34.14-17, 43.1-2.


***
© Steven M. Wight, Los Angeles 1998
Scrineum© Università di Pavia 1999